If you’ve ever watched Naruto when you were a child or teenager, you know how it begins. A team is formed in the Hidden Leaf Village, team 7, which consists of Naruto Uzumaki, Sasuke Uchiha, and Sakura Haruno. These three are the main characters of the show and whose lives we end up following all the way into Boruto, the sequel of the anime. But, really the events that lead to the forming of Team 7, had already started even before. Even before the enrollment in the Academy to train to become genins (starter ninjas somewhat), tragedy befalls Konoha in the form of a giant fox attacking the village. The fourth Hokage being forced to deal with the giant chakra creature, seals it in the body of a baby, his own son before his and his wife’s untimely death. This is the beginning of Naruto’s life. But what about Sasuke?
Part One
Tragedy follows Sasuke as well. As a child, Sasuke was a cheerful energetic boy who tried to emulate the teaching of his older brother Itachi and follow in his footsteps. However, one night, he returns home to find his brother standing over their parents, sword held high and he watches them die at the hands of his very own brother, the person who he had trusted and wanted so much to grow up into. Upon witnessing this he tries to run but is captured in a genjutsu where he relieves a nightmare on end for 24 hours. By the time he awakens, his entire clan, all of his neighbours and everyone he had ever known is dead. 
Both characters end up leading a very lonely childhood. Naruto because he never manages to connect with anyone due to the inherent rumors and nature of the chakra fox that is sealed within his body, and Sasuke due to the actions of his brother which leave him desperate to get revenge. This is actually when they first meet. As two lonely boys in a big village, trying to find their path in life. When both of them enroll in the Academy, Sasuke takes to every technique easily and trains himself to the bone to surpass each and every one of his classmates. Naruto tries to train as well, but he fails multiple times. He sees in Sasuke, a person that in his opinion is unreachable, someone to conquer, someone to defeat. Ultimately that desire is really just a wish to be closer and to be his friend. Or maybe more. However he does not realize this for the longest time. So even before being part of Team 7 together, these two had been linked by a thread of fate, of coincidence, of misery, loneliness, and rivalry.
Rivalry, Romance, Relationships
Which is what propels the manga and the anime forward – this rivalry follows them throughout their entire childhood to teenage years, where both of them compete against each other, to better themselves and to become the greatest ninjas alive. Naruto’s dream being to become the Hokage of the village that had for the longest time despised his mere presence (he wanted to change their mind about him and become a figure worthy of respect). Meanwhile Sasuke’s had been always to get revenge on his brother and become stronger. This leads to him abandoning his ideals that he gained within his time spent with Team 7, and leaving the village in pursuit of greater power. Which he believed, at the time, could be gained by following the missing nin in search of Orochimaru. 
A figure of controversy, one of the legendary great Sannin, Orochimaru was a figure shrouded in mystery and unknown power. This is who trained and pushed Sasuke further. However, before Sasuke left, Naruto and his friends that he gained throughout different adventures, follow him and attempt to stop Sasuke from ever leaving the village and becoming a missing person of interest as well. A legendary battle takes place between Naruto and Sasuke in the Valley of the End where each of them unconvers and spends every bit of energy and power to stop one another. It ends with Naruto collapsing unconscious and Sasuke peering over his face, very battered and bruised, as he limps away. 
Shippuden
Losing Sasuke strikes Team 7 harder than anything else which leads Naruto to train with Jiraiya for a couple of years, one of the Legendary Sannin, and Orochimaru’s old teammate. This transition of a few years, ends with the start of Shippuden which is set after the time skip and on Naruto and Sasuke’s first meeting after 3 long years. After losing track of Sasuke for so long, Naruto had spent every waking moment training to get stronger and ultimately find Sasuke and bring him back to the village, which he swore to do to Sakura in Part 1. However, even after Sakura herself begs Naruto to leave this old promise behind, Naruto refuses as this is his wish, not Sakura’s. He is the one who refuses to give up the chase even when Sasuke falls deep into pits of despair and animosity towards him.
Goals, Dreams, Running
Never abandoning him, Naruto spends most of Shippuden in fights and battles with Sasuke, trying to stop him from his current actions and to bring back the person he used to know, the person he is now, the person who he is to become. Time and time again Sasuke asks him why he risks everyhing for him, his dreams, his life, his friends, to bring him back, why he won’t let go of this thread of fate that had tied them together. But Naruto refuses to let anything come in between them. 
This ultimately concludes in the same place it began, Valley of the end, to a momentuous battle between them where each of them loses their arm in a very powerful explosion between a fully fledged Rasengan and a Dark Chidori. This is when Naruto’s feelings finally reach Sasuke, when they’re lyign down in a pool of their own blood and manage to finally, calmly talk. No grudges, no one there to judge them and bother them. This point, changes Sasuke’s life forever as he is now not an avenger anymore, not a lost lamb following whatever whims at any moment’s notice and he realizes he has someone who cares for him, who followed him to the end of the world, who he had fought alongside with in the Great Ninja War. So he agrees to come back to the village with Naruto. p:paragraph –>\n Conclusion: Storytelling is a powerful tool that can captivate and inspire audiences. By understanding your audience, developing memorable characters, creating compelling conflicts, structuring your narrative effectively, utilizing vivid imagery, showing instead of telling, and crafting a memorable ending, you can master the art of storytelling and create narratives that will leave a lasting impact on your audience. So, go forth and unleash the power of storytelling to share your unique voice with the world. \n
‘
If you’ve ever watched Naruto when you were a child or teenager, you know how it begins. A team is formed in the Hidden Leaf Village, team 7, which consists of Naruto Uzumaki, Sasuke Uchiha, and Sakura Haruno. These three are the main characters of the show and whose lives we end up following all the way into Boruto, the sequel of the anime. But, really the events that lead to the forming of Team 7, had already started even before. Even before the enrollment in the Academy to train to become genins (starter ninjas somewhat), tragedy befalls Konoha in the form of a giant fox attacking the village. The fourth Hokage being forced to deal with the giant chakra creature, seals it in the body of a baby, his own son before his and his wife’s untimely death. This is the beginning of Naruto’s life. But what about Sasuke?
Part One
Tragedy follows Sasuke as well. As a child, Sasuke was a cheerful energetic boy who tried to emulate the teaching of his older brother Itachi and follow in his footsteps. However, one night, he returns home to find his brother standing over their parents, sword held high and he watches them die at the hands of his very own brother, the person who he had trusted and wanted so much to grow up into. Upon witnessing this he tries to run but is captured in a genjutsu where he relieves a nightmare on end for 24 hours. By the time he awakens, his entire clan, all of his neighbours and everyone he had ever known is dead. Both characters end up leading a very lonely childhood. Naruto because he never manages to connect with anyone due to the inherent rumors and nature of the chakra fox that is sealed within his body, and Sasuke due to the actions of his brother which leave him desperate to get revenge. This is actually when they first meet. As two lonely boys in a big village, trying to find their path in life. When both of them enroll in the Academy, Sasuke takes to every technique easily and trains himself to the bone to surpass each and every one of his classmates. Naruto tries to train as well, but he fails multiple times. He sees in Sasuke, a person that in his opinion is unreachable, someone to conquer, someone to defeat. Ultimately that desire is really just a wish to be closer and to be his friend. Or maybe more. However he does not realize this for the longest time. So even before being part of Team 7 together, these two had been linked by a thread of fate, of coincidence, of misery, loneliness, and rivalry.
Rivalry, Romance, Relationships
Which is what propels the manga and the anime forward – this rivalry follows them throughout their entire childhood to teenage years, where both of them compete against each other, to better themselves and to become the greatest ninjas alive. Naruto’s dream being to become the Hokage of the village that had for the longest time despised his mere presence (he wanted to change their mind about him and become a figure worthy of respect). Meanwhile Sasuke’s had been always to get revenge on his brother and become stronger. This leads to him abandoning his ideals that he gained within his time spent with Team 7, and leaving the village in pursuit of greater power. Which he believed, at the time, could be gained by following the missing nin in search of Orochimaru. A figure of controversy, one of the legendary great Sannin, Orochimaru was a figure shrouded in mystery and unknown power. This is who trained and pushed Sasuke further. However, before Sasuke left, Naruto and his friends that he gained throughout different adventures, follow him and attempt to stop Sasuke from ever leaving the village and becoming a missing person of interest as well. A legendary battle takes place between Naruto and Sasuke in the Valley of the End where each of them unconvers and spends every bit of energy and power to stop one another. It ends with Naruto collapsing unconscious and Sasuke peering over his face, very battered and bruised, as he limps away.
Shippuden
Losing Sasuke strikes Team 7 harder than anything else which leads Naruto to train with Jiraiya for a couple of years, one of the Legendary Sannin, and Orochimaru’s old teammate. This transition of a few years, ends with the start of Shippuden which is set after the time skip and on Naruto and Sasuke’s first meeting after 3 long years. After losing track of Sasuke for so long, Naruto had spent every waking moment training to get stronger and ultimately find Sasuke and bring him back to the village, which he swore to do to Sakura in Part 1. However, even after Sakura herself begs Naruto to leave this old promise behind, Naruto refuses as this is his wish, not Sakura’s. He is the one who refuses to give up the chase even when Sasuke falls deep into pits of despair and animosity towards him.
Goals, Dreams, Running
Never abandoning him, Naruto spends most of Shippuden in fights and battles with Sasuke, trying to stop him from his current actions and to bring back the person he used to know, the person he is now, the person who he is to become. Time and time again Sasuke asks him why he risks everyhing for him, his dreams, his life, his friends, to bring him back, why he won’t let go of this thread of fate that had tied them together. But Naruto refuses to let anything come in between them. This ultimately concludes in the same place it began, Valley of the end, to a momentuous battle between them where each of them loses their arm in a very powerful explosion between a fully fledged Rasengan and a Dark Chidori. This is when Naruto’s feelings finally reach Sasuke, when they’re lyign down in a pool of their own blood and manage to finally, calmly talk. No grudges, no one there to judge them and bother them. This point, changes Sasuke’s life forever as he is now not an avenger anymore, not a lost lamb following whatever whims at any moment’s notice and he realizes he has someone who cares for him, who followed him to the end of the world, who he had fought alongside with in the Great Ninja War. So he agrees to come back to the village with Naruto. p:paragraph –>\n Conclusion: Storytelling is a powerful tool that can captivate and inspire audiences. By understanding your audience, developing memorable characters, creating compelling conflicts, structuring your narrative effectively, utilizing vivid imagery, showing instead of telling, and crafting a memorable ending, you can master the art of storytelling and create narratives that will leave a lasting impact on your audience. So, go forth and unleash the power of storytelling to share your unique voice with the world. \n
‘, ‘The Power of Storytelling: How to Craft Compelling Narratives’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘403-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-16 17:58:17’, ‘2025-11-16 17:58:17’, ”, 403, ‘https://sanalt.tr/?p=426’, 0, ‘revision’, ”, 0), (427, 1, ‘2025-11-19 15:11:24’, ‘2025-11-19 15:11:24’, ”, ‘IMG_2933’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘img_2933’, ”, ”, ‘2025-11-19 15:11:24’, ‘2025-11-19 15:11:24’, ”, 1, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2025/11/IMG_2933.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (428, 1, ‘2025-11-19 15:11:32’, ‘2025-11-19 15:11:32’, ‘
\r\n Televizyonun önündeki izleyici için ışıltılı bir dünya, o kanalın patronu için kazanç demek olan diziler ne yazık ki, kendi çalışanlarını yok sayıyor. Mevsim yazdan sonbahara, tatilciler kentlerine, işlerinin başlarına döndüğünde, yani kent kalabalıklaşınca televizyonların da potansiyel izleyicileri artmış olur. Şimdi ellerinde kumanda ile televizyon karşısına geçme zamanıdır. Tam da bu zamanda, sıcakların başlaması, okulların kapanmasıyla sezon finaline eren dizilerin yeni döneme başlangıç ve yeni yeni dizilerin de ilk kez izleyici karşısına çıkarak reytinglerden reyting arama dönemidir. Etkilediği kalabalıklar ve toplum üzerindeki belirleyiciliğine bakılırsa büyük bir AVM açılışı gibi kurdeleli, devlet törenli bir merasimi de “hak” etmiyor değil.
Televizyonların kitle iletişim aracı olmanın ötesinde, reklam gelirleriyle karlı bir yatırım olduğunun keşfedilmesiyle kereste tüccarı da bu işe girmeye başladı, inşaatçısı da. Amaç kar üstüne kar sağlamak olunca yayınlanan yapımların da dizilerin de en geniş kitlelerce kolay anlaşılır, kolay tüketilir olması ön planda tutuldu. Ve hatta haberlerin. \n Zaman zaman bir kaç farklı program ya da programcı ile bu genel görünüme uymayan yapımlar ya da diziler ekrana geldiyse de bunlar, çok geçmeden ya RTÜK tarafından ya da hükümetin bizzat kendisinin talimatıyla engelleniyor, kanallara yüksek cezalar geliyor, bizzat başbakan’ın TV sahipleriyle yaptığı yemekli toplantılardaki telkini uyarınca yapımlar bitiyor, yapımcılar ve sunucular kovuluyor. \n
\n Özellikle yakın tarihlerde çekilen ve büyük izlenme oranlarıyla herkesi ekranları başına kilitleyen pek çok dizi, resmi görüşün açıkça yeniden sunulmasına, otoritenin pekiştirilmesine hizmet ediyor. \n\n Televizyon dizileri: İzleyenini de çalışanını da öldüren eğlence \n Madenlerde gerçekleşen iş cinayetleri için “kader” denmişti. Ama bu “kader” maden işçileriyle sınırlamadı kendini. Dizi ve film setlerindeki ölümler de işçilerin “kaderi” kapsamına hızla alınıverdi. \n Bir televizyon kanalında yayınlanmakta olan “Son Bahar” dizi setinde çalışan Zehra Sezgin ve Tülay Ergildi, uzun ve yorucu çalışma sürelerinden sonra set çıkışında kostüm kamyonu ile eve dönerken geçirdikleri trafik kazası sonucu yaşamlarını yitirdi. Bir diğer çalışan Deniz Altuntaş ise kazada yaralandı. Ağustos ayında da İstanbul Beykoz’da Eflatun Film’e ait “Şubat” dizisinin dekorlarını hazırlamak için günde 20 saat çalıştırılan işçileri taşıyan araç kaza yapınca 3 işçi hayatını kaybetti, 3 işçi de yaralandı. “Arka Sıradakiler” dizisinin setinde ise, Dizinin sanat grubu asistanlarından 26 yaşındaki Selin Erdem, set molası sırasında geçirdiği trafik kazasında hayatını kaybetti. Bu dizinin yönetmeni Hamdi Alkan ise bu olay sonrası yaptığı açıklamada set koşullarının ağır olduğunu belirtip “istemeyen bu işi yapmasın” diyerek tarafını belli edecekti. \n Setlerde yaşanan ölümler sadece bu kadar değil elbette. Geçtiğimiz aylarda, sinema ve televizyon çalışanlarının sendikası Sine-Sen önünde bir araya gelen TV ve sinema set çalışanları, arkadaşlarının ölümlerine isyan etmekte haklılardı. Ama çalıştıkları setlerde üretilen TV dizisi ya da sinema filmlerinin başka türden ölümlere de neden olduğunu dillendirmediler. Oysa dün kendi arkadaşlarının ölümlerine neden olduğunu düşündükleri aşırı kar hırsının kitlelerce normalleştirilmesinde ve talep edilir olmasında kitle iletişim araçlarının rolü de son derece belirgin. Hele de halkının büyük çoğunluğunun, vaktinin çoğunu bu “renkli” ekran karşısında geçirdiği bir ülkede. İlk özel tv kanalını da “anayasayı bir kez” daha delerek kuran Özal, seksende faşist bir darbeye yenilen bir toplumun batıya entegrasyonu adı altında kapitalizme bağlanmasını arzuluyordu. Nitekim, önce TRT’nin yasaklı listesindeki sanatçıları kendi ekranında göstererek kabul gören bu “sihirli kutu”, çok geçmeden iş bitimlerinin bile yayın saatine göre değiştirildiği Köle İsaura gibi, Yalan Rüzgarı gibi dizilerle evlerin vazgeçilmeziydi artık. \n İzleyicinin kendi tekdüze yaşamına “canlı”lık katan programlarla daha da benimsenen TV, geçim sıkıntısı içindeki kişiler için de umut kapısı olmaya başladı, ama yarıştırarak. Tıpkı kapitalist sistemdeki gibi yani. Kazananların ve kaybedenlerin olduğu bir ideolojiye artık kimse yabancı değildi. Bu durum yerli olsun yabancı olsun dizilere yerleştirilmiş alt metinlerle, küçük gibi görünen diyaloglarla her gün tekrarlandı, pekiştirildi. Sonrasında, kazanmak o kadar “meşru” ve “aleni” bir hal aldı ki, yatak odalarımıza varıncaya değin her anımızın kameralarca görüntülenmesi, muhafazakar bir toplum iddiasındaki bu ülkede bile tuhaf kaçmadı. \n Özellikle yakın tarihlerde çekilen ve büyük izlenme oranlarıyla herkesi ekranları başına kilitleyen pek çok dizi, resmi görüşün açıkça yeniden sunulmasına, otoritenin pekiştirilmesine hizmet ediyor. Hem gerçeği çarpıtan, hem de toplumdaki kimi ayrımları zorlayıp düşmanlık edebiyatıyla militarizmin sözcülüğü görevini üstlenen bu diziler, izleyenlerin kendilerini dizideki karakterlerden birisi sanmaya ya da onlar gibi davranmaya varacak biçimde etkisi altına alıyor, bütünüyle hipnotize ediyor. Kısaca, bu dizileri yoğun bir biçimde izleyenler kendileri olmaktan çıkıyor, dizi kahramanı olma tutkusuyla bir nevi kendi kişiliklerini öldürüyorlar. \n Dün, setlerdeki çalışma koşullarının kötülüğünden söz ederek haklı taleplerini dillendiren set ve dizi çalışanları bunları bilmiyor olamaz. Kendi acılarına destek arayışlarının, kendilerinin de emek verdiği bu dizilerin beyinlerini hapsettiği boş bedenlerde yankı bulamayacağının farkında olmalılar. Belki bugün kendileri gibi üzülüyormuş görünenlerin “kısa bir reklam arası”nda yanlarında olup olmayacağının garantisi ise elbetteki yok. \n Karlı olmayan bir diziyi yayından alan televizyon kanalları ve onu elinde bulunduran egemen anlayış, hiç şüphe yok ki kendi setlerinde çalışanlarının haklarını da vermeyecek, çalışanlar, emekleriyle varettikleri TV’lerin büyülü ve gösterişli dünyalarında, bir haber değeri olarak bile yer bulamayacak. \n
\n ‘, ‘Bir Dizi Sömürü’, Televizyonun önündeki izleyici için ışıltılı bir dünya, o kanalın patronu için kazanç demek olan diziler ne yazık ki, kendi çalışanlarını yok sayıyor. \r\n \r\n
\r\n Özellikle yakın tarihlerde çekilen ve büyük izlenme oranlarıyla herkesi ekranları başına kilitleyen pek çok dizi, resmi görüşün açıkça yeniden sunulmasına, otoritenin pekiştirilmesine hizmet ediyor. \r\n\r\n Televizyon dizileri: İzleyenini de çalışanını da öldüren eğlence \r\n Madenlerde gerçekleşen iş cinayetleri için “kader” denmişti. Ama bu “kader” maden işçileriyle sınırlamadı kendini. Dizi ve film setlerindeki ölümler de işçilerin “kaderi” kapsamına hızla alınıverdi. \r\n Bir televizyon kanalında yayınlanmakta olan “Son Bahar” dizi setinde çalışan Zehra Sezgin ve Tülay Ergildi, uzun ve yorucu çalışma sürelerinden sonra set çıkışında kostüm kamyonu ile eve dönerken geçirdikleri trafik kazası sonucu yaşamlarını yitirdi. Bir diğer çalışan Deniz Altuntaş ise kazada yaralandı. Ağustos ayında da İstanbul Beykoz’da Eflatun Film’e ait “Şubat” dizisinin dekorlarını hazırlamak için günde 20 saat çalıştırılan işçileri taşıyan araç kaza yapınca 3 işçi hayatını kaybetti, 3 işçi de yaralandı. “Arka Sıradakiler” dizisinin setinde ise, Dizinin sanat grubu asistanlarından 26 yaşındaki Selin Erdem, set molası sırasında geçirdiği trafik kazasında hayatını kaybetti. Bu dizinin yönetmeni Hamdi Alkan ise bu olay sonrası yaptığı açıklamada set koşullarının ağır olduğunu belirtip “istemeyen bu işi yapmasın” diyerek tarafını belli edecekti. \r\n Setlerde yaşanan ölümler sadece bu kadar değil elbette. Geçtiğimiz aylarda, sinema ve televizyon çalışanlarının sendikası Sine-Sen önünde bir araya gelen TV ve sinema set çalışanları, arkadaşlarının ölümlerine isyan etmekte haklılardı. Ama çalıştıkları setlerde üretilen TV dizisi ya da sinema filmlerinin başka türden ölümlere de neden olduğunu dillendirmediler. Oysa dün kendi arkadaşlarının ölümlerine neden olduğunu düşündükleri aşırı kar hırsının kitlelerce normalleştirilmesinde ve talep edilir olmasında kitle iletişim araçlarının rolü de son derece belirgin. Hele de halkının büyük çoğunluğunun, vaktinin çoğunu bu “renkli” ekran karşısında geçirdiği bir ülkede. İlk özel tv kanalını da “anayasayı bir kez” daha delerek kuran Özal, seksende faşist bir darbeye yenilen bir toplumun batıya entegrasyonu adı altında kapitalizme bağlanmasını arzuluyordu. Nitekim, önce TRT’nin yasaklı listesindeki sanatçıları kendi ekranında göstererek kabul gören bu “sihirli kutu”, çok geçmeden iş bitimlerinin bile yayın saatine göre değiştirildiği Köle İsaura gibi, Yalan Rüzgarı gibi dizilerle evlerin vazgeçilmeziydi artık. \r\n İzleyicinin kendi tekdüze yaşamına “canlı”lık katan programlarla daha da benimsenen TV, geçim sıkıntısı içindeki kişiler için de umut kapısı olmaya başladı, ama yarıştırarak. Tıpkı kapitalist sistemdeki gibi yani. Kazananların ve kaybedenlerin olduğu bir ideolojiye artık kimse yabancı değildi. Bu durum yerli olsun yabancı olsun dizilere yerleştirilmiş alt metinlerle, küçük gibi görünen diyaloglarla her gün tekrarlandı, pekiştirildi. Sonrasında, kazanmak o kadar “meşru” ve “aleni” bir hal aldı ki, yatak odalarımıza varıncaya değin her anımızın kameralarca görüntülenmesi, muhafazakar bir toplum iddiasındaki bu ülkede bile tuhaf kaçmadı. \r\n Özellikle yakın tarihlerde çekilen ve büyük izlenme oranlarıyla herkesi ekranları başına kilitleyen pek çok dizi, resmi görüşün açıkça yeniden sunulmasına, otoritenin pekiştirilmesine hizmet ediyor. Hem gerçeği çarpıtan, hem de toplumdaki kimi ayrımları zorlayıp düşmanlık edebiyatıyla militarizmin sözcülüğü görevini üstlenen bu diziler, izleyenlerin kendilerini dizideki karakterlerden birisi sanmaya ya da onlar gibi davranmaya varacak biçimde etkisi altına alıyor, bütünüyle hipnotize ediyor. Kısaca, bu dizileri yoğun bir biçimde izleyenler kendileri olmaktan çıkıyor, dizi kahramanı olma tutkusuyla bir nevi kendi kişiliklerini öldürüyorlar. \r\n Dün, setlerdeki çalışma koşullarının kötülüğünden söz ederek haklı taleplerini dillendiren set ve dizi çalışanları bunları bilmiyor olamaz. Kendi acılarına destek arayışlarının, kendilerinin de emek verdiği bu dizilerin beyinlerini hapsettiği boş bedenlerde yankı bulamayacağının farkında olmalılar. Belki bugün kendileri gibi üzülüyormuş görünenlerin “kısa bir reklam arası”nda yanlarında olup olmayacağının garantisi ise elbetteki yok. \r\n Karlı olmayan bir diziyi yayından alan televizyon kanalları ve onu elinde bulunduran egemen anlayış, hiç şüphe yok ki kendi setlerinde çalışanlarının haklarını da vermeyecek, çalışanlar, emekleriyle varettikleri TV’lerin büyülü ve gösterişli dünyalarında, bir haber değeri olarak bile yer bulamayacak. \r\n
‘, ‘Bir Dizi Sömürü’, \n Bir festival biterken, bir diğeri başlıyor. Üstelik alışık olduklarımızın dışında hemen her gün yeni tarzda festivaller de yaşamımıza sokuluyor usulca. Tam bir film festivali başlıyor, izlenebilecek türden filmler geliyor, Hollywood sinemasının dışında yeni yapımlar görebileceğiz diye düşünürken üzerine jazz festivali, daha onun dumanı tüterken tiyatro ya da müzik festivali başlıyor ve göz açıp kapayıncaya kadar bunlar da bitiyor. Zaten her yörenin kendine has yetişen sebzesi ya da meyvesi ya da o yörenin meşhur kişisi için düzenlenen festivalleri de eklersek bir festivale denk gelmeden gün geçirmek neredeyse olanaksız. Peki, bunca festival gerçekten de insanların kültürel ya da sanatsal gelişimleri için gereksinimlerini karşılıyor mu ya da ne amaçla varlar? \n Temelini ekin-hasat sonu ya da bağbozumu şenliklerine dek dayandırabileceğimiz festivaller, artık paylaşma ve insanları bir arada tutma işlevlerinden çok, bankaların ya da şirketlerin sponsorluğunda ‘üretilen’ kültür ve sanat ürünlerinin pazarlandığı fuarlar biçimine dönüşmüş durumda. \n Özellikle büyük holdinglerin, şirketlerin ya da bankaların ‘sponsorluğunda’ ve çoğunlukla da onların isimleriyle beraber düzenlenen festivallere bu saydığımız kapitalistlerin ilgisi tesadüfi değil elbette. Zaten varlıklarını emek sömürüsüne dayandırarak gün be gün artıran patronlar, gerçekten de sanatın ve sanatçının dostu oldukları için mi her yıl milyarlarca liralarını bu festivallere akıtmaktalar? \n Elbette de değil. Patronlar için önemli olan ürünlerini satabilmek, bunun için pazarlarını ve dolayısıyla müşterilerini arttırmak. Zaman zaman daha da derinleşen kriz dönemlerinde hem parasal varlıklarını hem de itibarlarını yitiren kapitalist şirketler, geçtiğimiz yüzyılda edindikleri iki oyuncakla beraber konumlarını inanılmayacak boyutlarda kuvvetlendirdiler \n Festivalin iyisi kötüsü olmaz \n Bunlardan biri reklamlar. Reklamlarda kullandıkları kavramlarla kişilerin alt benliklerine ulaşan ve satın alma eğilimlerini belirleyen şirketler, zaman zaman reklamlarında toplumca tanınan saygınlığı olan kişileri de “oynatarak” oyunu kazanmayı şansa bırakmıyor. Düşünsenize ünlü birinin kullandığı bir marka nasıl alınmaz ki. \n Benzeri bir oyuncak da sponsorluktur. Özellikle kültür sanat üretimlerinde, festivallerde ve şimdilerde spor müsabakalarında ve olimpiyatlarda artık olmazsa olmaz olan şirket destekleri, masum bir bakışla bu ürünlerin üretilmesi ve sergilenmesi için gerekli ve faydalı gibi görünse de, parayı verenin düdüğü çalması örneğinde olduğu gibi, belirleyici, yönlendirici ve bunun “doğal sonucu olarak” da kısıtlayıcı ve engelleyici olmaktadır. Yani paranın sahibi olanlar, bu kültür sanat festivallerini de bir mağaza gibi düşünüp oraya gelenleri de müşteri olarak görmektedirler. Elbette ki, sunulacak eserler de müşteri profiline uygun olmak durumundadır daha baştan. \n Eczacıbaşı’nın, Akbank’ın, Turkcell’in ve benzeri şirketlerin verdikleri paralarla yapılan festivaller, hem şirketlerin kirli yüzlerini gizlemeye ve hatta daha sevimli ve şirin göstermeye yönelik bir planın parçasıdır, hem de kara para aklamanın en kolay yöntemidir. Şirketler açısından baktığımızda da festivalin iyisi kötüsü olmaz diyebiliriz \n Sanatın kara para aklamaya yaradığı ifademiz biraz sert gelebilir ama benzeri bir ifadeyi bundan birkaç yıl önce bir televizyon kanalında, açtığı sergilerle sanat piyasasında oldukça bilinen bir isim olan Haluk Akakçe de söylemişti. Haluk Akakçe bu tür etkinlikleri desteklemenin, modern sanat müzesi kurmanın sanat sevgisinden değil; vergi muafiyeti de sağladığından kara para aklama yolu olduğunu söylerken piyasanın kendisine biçtiği yaramaz çocuk rolü üzerinden gene kendini pazarlıyordu ama yine de söyledikleri bugün bile geçerliliğini koruyor. \n Madde Akbank’ta maneviyat Aksanat’ta \n Düşünsenize, paranızı size iyi filmler sunan, iyi şarkıcıları getiren bir bankaya emanet etmekten çekinir misiniz? Ya da gittiğiniz bir bienalde tablolara bakarken aklınıza bu etkinliği size sunan ilaç şirketi mi gelir yoksa yetersiz tedavi yüzünden ölüme terkedilen çocukların sayısı mı? \n \n Evet, şirketlerin bu etkinlikler için ayırdıkları para aslında bu çapta yapacakları bir reklam bütçesinin de bir hayli gerisinde. Üstelik konuk olarak çağırdıkları ya da yarışmanın jürisine davet ettikleri meşhurların “sansasyonel” tavırları, zaten ülkedeki gerçek problemler yerine sayfalarını magazinle doldurmaya alışkın boyalı basın için de iyi bir malzeme olacak ve bir anlamda reklamın reklamı olacak, üstelik bunun için cepten para bile çıkmayacak. \n Festivalin yarışmasının jürisinde de zaten holdingin patronu ya da zevceleri yahut mahdumları olacağından, sanatın ve sanatçının dostlarının bizzat sahneye çıkarak kendilerini de ödüllendirmeleri pekala mümkün olduğundan, günümüzün “vizyon sahibi” patronlarının muhakkak el attığı bir festival vardır, yoksa da yakın gelecekte muhakkak olacaktırPara sahipleri bu etkinliklere akın edince onların meclisteki temsilcileri de boş durmuyorlar, onlar da festivalin yapıldığı şehrin askeri ve mülki erkânı ile beraber kırmızı halılarda arzı endam ediyorlar. Bu endam o kadar ileri boyutlarda olabiliyor ki, mesela önceki yıllarda Adana Altın Koza festivalinde kendisine ödül verilen Ali Özgentürk’ü şu sözleri söylemek zorunda bıraktırıyor; “Bu festivaller sanat, kültür insanlarının festivalleri olmalı. Ama burda belediye başkanları devamlı sahnede konuşuyor. Bakanlar konuşuyor, Vali konuşuyor. Burada 50 tane resmi araba gördüm. Bunlar yüzünden biz bile içeri giremiyoruz.” \n Peki, bunca şirketin işin içine girmesine rağmen, festival kapsamındaki eserlerin gösterimleri daha geniş kitlelere ulaştırılabilmiş ve yeni yeni üretimlerin geliştirilmesini sağlayabilmiş, sanatla uğraşan gençlerin ufkunu açan bir durum yaratabilmiş mi diye soracak olursak, buna ne yazık ki verilecek yanıt iddia edildiğinin tersine hiç de olumlu değildir. Üstelik hem yüksek bilet fiyatları hem de festival mekânlarının seçimi, belirli bir ekonomik-sosyal tabanın festivallere erişimini engellemiş, bir anlamda festivali soylulaştırmış, sınıfı yalıttığından “yeni” izleyicinin de yeğlediği bir durum olagelmiştir. \n Festivaller ve beraberlerinde geliştirdikleri yarışma kültürü, özgün üretimlerin oluşmasının tersine, o festivalin değerlendirme kurulunun ya da jürisinin beğenisine göre şekil almakta, zaten sponsor firmaların belirlediği bu durum, dar alanda hayat bulmaya çabalayan festival için de markette raflara dizilen ve alıcısını bekleyen bir üründen farkı kalmamaktadır. Sanat okullarının ve benzeri kurumsal yapıların da özgün üretimleri teşvik etmek yerine öğrencilerden, beğenilenin ve istenilenin tekrarını istemeleri, öğrencilerin de pazara daha kolay adapte olabileceklerini düşünerek, bunu talep eder olmaları yüzünden yıllar boyunca ne öyküsü güçlü, ne tekniği düzgün, ne de yeni fikirlere açık sanat eserlerine rastlanılabilmiştir. \n Neticede kapitalist sermayenin desteklediği, belli bir azınlığın “ürettiği” ve gene varlıklı ve her şeyi tüketen belli bir azınlığın “tükettiği” bir pazar haline gelen festivaller, yarattıkları algıyla, özünde sorgulamanın ve eleştirmenin olduğu sanat biçimlerini gittikçe daha da uysallaştırmakta, insanlar arasındaki paylaşma ve dayanışmanın değil; şirketlerin ve patronların karlarının önemli olduğunu hem gizliden hem de açık olarak dillendirmekte ve en nihayetinde ezenlerle ezilenler arasında baştan beri var olagelen saflaşmada, ezenlerden yana konumunu daha da pekiştirmektedir. \n ‘, ‘Festival A.Ş’, \r\n Bir festival biterken, bir diğeri başlıyor. Üstelik alışık olduklarımızın dışında hemen her gün yeni tarzda festivaller de yaşamımıza sokuluyor usulca. Tam bir film festivali başlıyor, izlenebilecek türden filmler geliyor, Hollywood sinemasının dışında yeni yapımlar görebileceğiz diye düşünürken üzerine jazz festivali, daha onun dumanı tüterken tiyatro ya da müzik festivali başlıyor ve göz açıp kapayıncaya kadar bunlar da bitiyor. Zaten her yörenin kendine has yetişen sebzesi ya da meyvesi ya da o yörenin meşhur kişisi için düzenlenen festivalleri de eklersek bir festivale denk gelmeden gün geçirmek neredeyse olanaksız. Peki, bunca festival gerçekten de insanların kültürel ya da sanatsal gelişimleri için gereksinimlerini karşılıyor mu ya da ne amaçla varlar? \r\n Temelini ekin-hasat sonu ya da bağbozumu şenliklerine dek dayandırabileceğimiz festivaller, artık paylaşma ve insanları bir arada tutma işlevlerinden çok, bankaların ya da şirketlerin sponsorluğunda ‘üretilen’ kültür ve sanat ürünlerinin pazarlandığı fuarlar biçimine dönüşmüş durumda. \r\n Özellikle büyük holdinglerin, şirketlerin ya da bankaların ‘sponsorluğunda’ ve çoğunlukla da onların isimleriyle beraber düzenlenen festivallere bu saydığımız kapitalistlerin ilgisi tesadüfi değil elbette. Zaten varlıklarını emek sömürüsüne dayandırarak gün be gün artıran patronlar, gerçekten de sanatın ve sanatçının dostu oldukları için mi her yıl milyarlarca liralarını bu festivallere akıtmaktalar? \r\n Elbette de değil. Patronlar için önemli olan ürünlerini satabilmek, bunun için pazarlarını ve dolayısıyla müşterilerini arttırmak. Zaman zaman daha da derinleşen kriz dönemlerinde hem parasal varlıklarını hem de itibarlarını yitiren kapitalist şirketler, geçtiğimiz yüzyılda edindikleri iki oyuncakla beraber konumlarını inanılmayacak boyutlarda kuvvetlendirdiler \r\n Festivalin iyisi kötüsü olmaz \r\n Bunlardan biri reklamlar. Reklamlarda kullandıkları kavramlarla kişilerin alt benliklerine ulaşan ve satın alma eğilimlerini belirleyen şirketler, zaman zaman reklamlarında toplumca tanınan saygınlığı olan kişileri de “oynatarak” oyunu kazanmayı şansa bırakmıyor. Düşünsenize ünlü birinin kullandığı bir marka nasıl alınmaz ki. \r\n Benzeri bir oyuncak da sponsorluktur. Özellikle kültür sanat üretimlerinde, festivallerde ve şimdilerde spor müsabakalarında ve olimpiyatlarda artık olmazsa olmaz olan şirket destekleri, masum bir bakışla bu ürünlerin üretilmesi ve sergilenmesi için gerekli ve faydalı gibi görünse de, parayı verenin düdüğü çalması örneğinde olduğu gibi, belirleyici, yönlendirici ve bunun “doğal sonucu olarak” da kısıtlayıcı ve engelleyici olmaktadır. Yani paranın sahibi olanlar, bu kültür sanat festivallerini de bir mağaza gibi düşünüp oraya gelenleri de müşteri olarak görmektedirler. Elbette ki, sunulacak eserler de müşteri profiline uygun olmak durumundadır daha baştan. \r\n Eczacıbaşı’nın, Akbank’ın, Turkcell’in ve benzeri şirketlerin verdikleri paralarla yapılan festivaller, hem şirketlerin kirli yüzlerini gizlemeye ve hatta daha sevimli ve şirin göstermeye yönelik bir planın parçasıdır, hem de kara para aklamanın en kolay yöntemidir. Şirketler açısından baktığımızda da festivalin iyisi kötüsü olmaz diyebiliriz \r\n Sanatın kara para aklamaya yaradığı ifademiz biraz sert gelebilir ama benzeri bir ifadeyi bundan birkaç yıl önce bir televizyon kanalında, açtığı sergilerle sanat piyasasında oldukça bilinen bir isim olan Haluk Akakçe de söylemişti. Haluk Akakçe bu tür etkinlikleri desteklemenin, modern sanat müzesi kurmanın sanat sevgisinden değil; vergi muafiyeti de sağladığından kara para aklama yolu olduğunu söylerken piyasanın kendisine biçtiği yaramaz çocuk rolü üzerinden gene kendini pazarlıyordu ama yine de söyledikleri bugün bile geçerliliğini koruyor. \r\n Madde Akbank’ta maneviyat Aksanat’ta \r\n Düşünsenize, paranızı size iyi filmler sunan, iyi şarkıcıları getiren bir bankaya emanet etmekten çekinir misiniz? Ya da gittiğiniz bir bienalde tablolara bakarken aklınıza bu etkinliği size sunan ilaç şirketi mi gelir yoksa yetersiz tedavi yüzünden ölüme terkedilen çocukların sayısı mı? \r\n \r\n \r\n Evet, şirketlerin bu etkinlikler için ayırdıkları para aslında bu çapta yapacakları bir reklam bütçesinin de bir hayli gerisinde. Üstelik konuk olarak çağırdıkları ya da yarışmanın jürisine davet ettikleri meşhurların “sansasyonel” tavırları, zaten ülkedeki gerçek problemler yerine sayfalarını magazinle doldurmaya alışkın boyalı basın için de iyi bir malzeme olacak ve bir anlamda reklamın reklamı olacak, üstelik bunun için cepten para bile çıkmayacak. \r\n Festivalin yarışmasının jürisinde de zaten holdingin patronu ya da zevceleri yahut mahdumları olacağından, sanatın ve sanatçının dostlarının bizzat sahneye çıkarak kendilerini de ödüllendirmeleri pekala mümkün olduğundan, günümüzün “vizyon sahibi” patronlarının muhakkak el attığı bir festival vardır, yoksa da yakın gelecekte muhakkak olacaktırPara sahipleri bu etkinliklere akın edince onların meclisteki temsilcileri de boş durmuyorlar, onlar da festivalin yapıldığı şehrin askeri ve mülki erkânı ile beraber kırmızı halılarda arzı endam ediyorlar. Bu endam o kadar ileri boyutlarda olabiliyor ki, mesela önceki yıllarda Adana Altın Koza festivalinde kendisine ödül verilen Ali Özgentürk’ü şu sözleri söylemek zorunda bıraktırıyor; “Bu festivaller sanat, kültür insanlarının festivalleri olmalı. Ama burda belediye başkanları devamlı sahnede konuşuyor. Bakanlar konuşuyor, Vali konuşuyor. Burada 50 tane resmi araba gördüm. Bunlar yüzünden biz bile içeri giremiyoruz.” \r\n Peki, bunca şirketin işin içine girmesine rağmen, festival kapsamındaki eserlerin gösterimleri daha geniş kitlelere ulaştırılabilmiş ve yeni yeni üretimlerin geliştirilmesini sağlayabilmiş, sanatla uğraşan gençlerin ufkunu açan bir durum yaratabilmiş mi diye soracak olursak, buna ne yazık ki verilecek yanıt iddia edildiğinin tersine hiç de olumlu değildir. Üstelik hem yüksek bilet fiyatları hem de festival mekânlarının seçimi, belirli bir ekonomik-sosyal tabanın festivallere erişimini engellemiş, bir anlamda festivali soylulaştırmış, sınıfı yalıttığından “yeni” izleyicinin de yeğlediği bir durum olagelmiştir. \r\n Festivaller ve beraberlerinde geliştirdikleri yarışma kültürü, özgün üretimlerin oluşmasının tersine, o festivalin değerlendirme kurulunun ya da jürisinin beğenisine göre şekil almakta, zaten sponsor firmaların belirlediği bu durum, dar alanda hayat bulmaya çabalayan festival için de markette raflara dizilen ve alıcısını bekleyen bir üründen farkı kalmamaktadır. Sanat okullarının ve benzeri kurumsal yapıların da özgün üretimleri teşvik etmek yerine öğrencilerden, beğenilenin ve istenilenin tekrarını istemeleri, öğrencilerin de pazara daha kolay adapte olabileceklerini düşünerek, bunu talep eder olmaları yüzünden yıllar boyunca ne öyküsü güçlü, ne tekniği düzgün, ne de yeni fikirlere açık sanat eserlerine rastlanılabilmiştir. \r\n Neticede kapitalist sermayenin desteklediği, belli bir azınlığın “ürettiği” ve gene varlıklı ve her şeyi tüketen belli bir azınlığın “tükettiği” bir pazar haline gelen festivaller, yarattıkları algıyla, özünde sorgulamanın ve eleştirmenin olduğu sanat biçimlerini gittikçe daha da uysallaştırmakta, insanlar arasındaki paylaşma ve dayanışmanın değil; şirketlerin ve patronların karlarının önemli olduğunu hem gizliden hem de açık olarak dillendirmekte ve en nihayetinde ezenlerle ezilenler arasında baştan beri var olagelen saflaşmada, ezenlerden yana konumunu daha da pekiştirmektedir. \r\n ‘, ‘Festival A.Ş’, ‘ Törenler, kutlamalar, açılışlar, sergiler, kokteyller, basın toplantıları, konuşmalar, konuşmalar. Tüm bu saydıklarımız ve daha fazlası, 2014 yılı boyunca bu topraklara sinemanın gelişinin 100. yılı şerefine yapılan etkinliklerden bazıları. Her ne kadar, “Ayastefanos Abidesinin Yıkılışı”ndan önce de sinemanın geldiği konusunda bilgiler mevcut ise de, bu yıkımın çekim görüntüleri, işte bu kutlamaların nedenini oluşturuyor. \n Sinema, o zamandan bu yana varlığını sürdürdü. İlk başlarda, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin resmi tezlerini ve Türk ulus devlet ideolojisini yayma misyonunu üstlendi, sonraları farklı farklı evreler geçirdi, gelişkin bir pazar haline geldi. Ayastefanos’u biz de milat olarak kabul edecek olursak, tüm bu 100 yıl boyunca sinema çoğunlukla eğlence olarak görüldü. Günümüzde de sinemanın genel olarak, AVM’lere sıkıştırılmış cep salonlarda, alışveriş sonrası tüketilecek bir “patlamış mısır”a dönüştüğünü gözlemliyoruz. \n Tüm bu tüketim ortamında, 100. yıl kutlamaları da ayrı bir tüketime dönüşüyor haliyle. Ön planda da yine çok iş yapan filmlerin en meşhur oyuncuları boy gösteriyor. Onlar manşetlere taşınıyor, kameralar onlara doğrultuluyor, mikrofonlar onlara uzatılıyor. Sanki filmler yalnızca bu oyuncularınmış gibi. \n Zaten genel olarak birçok sektörde olduğu gibi güvencesiz çalışma koşulları yüzünden, setlerin görünümü de, perdeye ya da ekrana yansıyan parlak yüzünün aksine, hiç de parlak değil. Son zamanlarda daha da gündeme gelen iş cinayetleri, toplu katliamlar, çalışma yaşamının görünmeyen yanını ortaya koysa da, setlerdeki sömürünün görünmezliği hala devam ediyor. \n İsimleri çoğunlukla jenerikte bile yer almayan figüranların sete en erken gelip en geç çıkmaları, en düşük maaşı almaları yetmezmiş gibi, bu kişiler sürekli olarak horlanıyorlar da. Çekimleri sürekli olmadığından, her zaman eve ekmek götürme şansları da olmuyor. Sinemanın bu isimsiz çalışanları, yıllar sonra daha derin bir yalnızlık ve sessizlik içinde, çoğu zaman trajik bir biçimde yaşama veda ediyorlar. \n Örneğin birçok filmde figüranlık yapan Yadigar Ejder, 1991 yılında henüz 39 yaşındayken, kimi bilgilere göre işsiz kalması yüzünden kirasını ödeyemediği için evden ayrılmak zorunda kaldığı ve karlı bir kış günü Gezi Parkı’nın bir bankında yaşamını kaybetti. Ayrıca, Yadigar Ejder’e sinemada iş verilmemesinin nedeni olarak da sette yaşadığı bir tartışma da aktarılır. Kilyos’ta çok soğuk bir gün, yağlı güreş sahnesi çekilmektedir ve diğer başrol oyuncuları arabanın içinde sıcakta beklerken, Yadigar Ejder “araba kirlenmesin” denilerek dışarda soğukta bekletilmektedir. Yadigar bu nedenle yapımcıyla tartışır ve sete veda eder. Bir daha da dönemez. \n Böyle daha çok örnek sayılabilir. Oyuncu Mesut Engin’in İzmir’de Ağaçlı Yol’da otobüs duraklarındaki banklarda uyumaya başlaması; 82 yaşındaki Muazzez Özdemir’in Edirne’deki evinde ölü bulunması; “Bar Kızı”, “Bana Derler Fosforlu”, “Veda Busesi” gibi filmlerde Türkan Şoray’ın okuduğu şarkılara sesini veren Sevim Şengül’ün önce işini, sonra sağlığını yitirip yalnız başına ölmesi bunlardan sadece birkaçı. \n Sinema, yalnızca figüranları değil, ismi duyulmuş oyuncuları da dişlileri arasına alıp öğütüyor. Mesela güfte ve beste çalışmaları da olan Sami Hazinses; o da unutulmaz komedi sanatçıları arasına girmeyi başarmıştı ama son yıllarını yoksulluk içinde geçirdi. Bir süre huzurevinde kaldıktan sonra o da yalnızlık içinde hayata gözlerini yumdu. \n Deli Yürek, Fahri Baba, Berivan, Yusuf, Ayışığı Neredesin, Kayıt Dışı gibi dizilerde oynayan, Bir Türk’e Gönül Verdim adlı filmdeki rolüyle 2. Adana Altın Koza Film Festivali’nde en iyi yardımcı erkek oyuncu ödülü kazanan Bilal İnci de, Beyoğlu’nda kaldığı otel odasında geçirdiği kalp krizi sonucu yaşama veda etti. \n 1969 Adana Altın Koza Film Festivali, 1970 Antalya Altın Portakal Film Festivali, 1991 Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde en iyi yardımcı erkek oyuncu ödülünü kazanan, 1999 Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde Yaşam Boyu Onur Ödülü’nün sahibi olan Hayati Hamzaoğlu, bütün bu geçmişine rağmen, bir de Marmara Depremi sonucunda evini de kaybedince, son yıllarını yalnızlık ve yoksulluk içinde geçirdi. Öyle de öldü. \n Ömercik olarak bilinen Ömer Dönmez, 4 yaşından beri sinemanın içinde yer aldı. Pek çok filmde rol aldı, ama sonu diğer çocuk oyunculardan farklı olmadı, büyüdükçe unutuldu. 17 yaşında geçirdiği bir kaza sonucu bir gözünü de kaybedince sinema yaşamı bitmiş oldu. Şimdilerde büfecilik, taksicilik gibi işler yaparak yaşama tutunmaya çalışıyor. \n Bunun gibi pek çok örnek sayılabilir elbette. Ve şaşırmayacağımız gibi, bunların hiçbirinin sinemanın bu topraklarda 100. yılı kutlama şamatasında da adları geçmiyor. Çünkü sinema sektörü de bağlı olduğu kapitalist sistem gibi, kaybedeni sevmiyor, düşene vuruyor, “bir tekme de sen at” diyor. \n 100. yılını kutlayan sinemanın, günü geçince unuttuğu, yalnızlığa terk ettiği emekçilerinin yüzüne bakmaya da “yüzü yok” elbette. ‘, ‘Sinemanın Emektarlarına Bakacak 100’ü Yok!’, Törenler, kutlamalar, açılışlar, sergiler, kokteyller, basın toplantıları, konuşmalar, konuşmalar. Tüm bu saydıklarımız ve daha fazlası, 2014 yılı boyunca bu topraklara sinemanın gelişinin 100. yılı şerefine yapılan etkinliklerden bazıları. Her ne kadar, “Ayastefanos Abidesinin Yıkılışı”ndan önce de sinemanın geldiği konusunda bilgiler mevcut ise de, bu yıkımın çekim görüntüleri, işte bu kutlamaların nedenini oluşturuyor. \r\n Sinema, o zamandan bu yana varlığını sürdürdü. İlk başlarda, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin resmi tezlerini ve Türk ulus devlet ideolojisini yayma misyonunu üstlendi, sonraları farklı farklı evreler geçirdi, gelişkin bir pazar haline geldi. Ayastefanos’u biz de milat olarak kabul edecek olursak, tüm bu 100 yıl boyunca sinema çoğunlukla eğlence olarak görüldü. Günümüzde de sinemanın genel olarak, AVM’lere sıkıştırılmış cep salonlarda, alışveriş sonrası tüketilecek bir “patlamış mısır”a dönüştüğünü gözlemliyoruz. \r\n Tüm bu tüketim ortamında, 100. yıl kutlamaları da ayrı bir tüketime dönüşüyor haliyle. Ön planda da yine çok iş yapan filmlerin en meşhur oyuncuları boy gösteriyor. Onlar manşetlere taşınıyor, kameralar onlara doğrultuluyor, mikrofonlar onlara uzatılıyor. Sanki filmler yalnızca bu oyuncularınmış gibi. \r\n Zaten genel olarak birçok sektörde olduğu gibi güvencesiz çalışma koşulları yüzünden, setlerin görünümü de, perdeye ya da ekrana yansıyan parlak yüzünün aksine, hiç de parlak değil. Son zamanlarda daha da gündeme gelen iş cinayetleri, toplu katliamlar, çalışma yaşamının görünmeyen yanını ortaya koysa da, setlerdeki sömürünün görünmezliği hala devam ediyor. \r\n İsimleri çoğunlukla jenerikte bile yer almayan figüranların sete en erken gelip en geç çıkmaları, en düşük maaşı almaları yetmezmiş gibi, bu kişiler sürekli olarak horlanıyorlar da. Çekimleri sürekli olmadığından, her zaman eve ekmek götürme şansları da olmuyor. Sinemanın bu isimsiz çalışanları, yıllar sonra daha derin bir yalnızlık ve sessizlik içinde, çoğu zaman trajik bir biçimde yaşama veda ediyorlar. \r\n Örneğin birçok filmde figüranlık yapan Yadigar Ejder, 1991 yılında henüz 39 yaşındayken, kimi bilgilere göre işsiz kalması yüzünden kirasını ödeyemediği için evden ayrılmak zorunda kaldığı ve karlı bir kış günü Gezi Parkı’nın bir bankında yaşamını kaybetti. Ayrıca, Yadigar Ejder’e sinemada iş verilmemesinin nedeni olarak da sette yaşadığı bir tartışma da aktarılır. Kilyos’ta çok soğuk bir gün, yağlı güreş sahnesi çekilmektedir ve diğer başrol oyuncuları arabanın içinde sıcakta beklerken, Yadigar Ejder “araba kirlenmesin” denilerek dışarda soğukta bekletilmektedir. Yadigar bu nedenle yapımcıyla tartışır ve sete veda eder. Bir daha da dönemez. \r\n Böyle daha çok örnek sayılabilir. Oyuncu Mesut Engin’in İzmir’de Ağaçlı Yol’da otobüs duraklarındaki banklarda uyumaya başlaması; 82 yaşındaki Muazzez Özdemir’in Edirne’deki evinde ölü bulunması; “Bar Kızı”, “Bana Derler Fosforlu”, “Veda Busesi” gibi filmlerde Türkan Şoray’ın okuduğu şarkılara sesini veren Sevim Şengül’ün önce işini, sonra sağlığını yitirip yalnız başına ölmesi bunlardan sadece birkaçı. \r\n Sinema, yalnızca figüranları değil, ismi duyulmuş oyuncuları da dişlileri arasına alıp öğütüyor. Mesela güfte ve beste çalışmaları da olan Sami Hazinses; o da unutulmaz komedi sanatçıları arasına girmeyi başarmıştı ama son yıllarını yoksulluk içinde geçirdi. Bir süre huzurevinde kaldıktan sonra o da yalnızlık içinde hayata gözlerini yumdu. \r\n Deli Yürek, Fahri Baba, Berivan, Yusuf, Ayışığı Neredesin, Kayıt Dışı gibi dizilerde oynayan, Bir Türk’e Gönül Verdim adlı filmdeki rolüyle 2. Adana Altın Koza Film Festivali’nde en iyi yardımcı erkek oyuncu ödülü kazanan Bilal İnci de, Beyoğlu’nda kaldığı otel odasında geçirdiği kalp krizi sonucu yaşama veda etti. \r\n 1969 Adana Altın Koza Film Festivali, 1970 Antalya Altın Portakal Film Festivali, 1991 Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde en iyi yardımcı erkek oyuncu ödülünü kazanan, 1999 Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde Yaşam Boyu Onur Ödülü’nün sahibi olan Hayati Hamzaoğlu, bütün bu geçmişine rağmen, bir de Marmara Depremi sonucunda evini de kaybedince, son yıllarını yalnızlık ve yoksulluk içinde geçirdi. Öyle de öldü. \r\n Ömercik olarak bilinen Ömer Dönmez, 4 yaşından beri sinemanın içinde yer aldı. Pek çok filmde rol aldı, ama sonu diğer çocuk oyunculardan farklı olmadı, büyüdükçe unutuldu. 17 yaşında geçirdiği bir kaza sonucu bir gözünü de kaybedince sinema yaşamı bitmiş oldu. Şimdilerde büfecilik, taksicilik gibi işler yaparak yaşama tutunmaya çalışıyor. \r\n Bunun gibi pek çok örnek sayılabilir elbette. Ve şaşırmayacağımız gibi, bunların hiçbirinin sinemanın bu topraklarda 100. yılı kutlama şamatasında da adları geçmiyor. Çünkü sinema sektörü de bağlı olduğu kapitalist sistem gibi, kaybedeni sevmiyor, düşene vuruyor, “bir tekme de sen at” diyor. \r\n 100. yılını kutlayan sinemanın, günü geçince unuttuğu, yalnızlığa terk ettiği emekçilerinin yüzüne bakmaya da “yüzü yok” elbette. ‘, ‘Sinemanın Emektarlarına Bakacak 100’ü Yok!’, \n
\n Bugün, Sezen Aksu üzerine düşeni yapamamaktan yakındı ve alkış aldı. Peki, 12 Eylül döneminden bu yana üzerine düşeni yapan Bülent Ersoy’un başına neler gelmişti? \n
\n 12 Eylül’ü bilmeyen, üzerinde konuşmayan, hakkında yazmayan kalmadı. Hatta 12 Eylül’ün uygulayıcısı ve uygulatıcısı olarak yargılanmaya başlanan generaller de bıktılar! “Ölsek de kurtulsak” demeye başladılar. Gerçekten de 12 Eylül’le bu generalleri yargılayarak hesaplaşılabilir mi, bu generaller ölünce 12 Eylül’den de kurtulunmuş olunur mu? \n Darbenin ilk sabahından itibaren, ”Aziz Türk Mileti” diye başlayan konuşmalarla kalın bir erkek sesinden kahramanlık türküleri dinletilen halka, “askerlik peygamber ocağıdır” vurgusuyla beraber ayetli bildiriler dağıtılarak ordunun yaptığı “işlerin” ne denli gerekli olduğu fikri empoze edilmekteydi. Tek kanallı olan televizyondan yayınlan bu tek yönlü programlarla birlikte yasaklar da peşi sıra geldi. İlk yasak elbette sokağa çıkma yasağıydı. Bunu gazete ve kitap okuma yahut bulundurma yasağı, siyaset yapma yasağı, örgütlenme yasağı, sendikal faaliyet yapma yasağı gibi bir dizi yasak izledi. \n 12 Eylül’ün mantığını kavrayabilmek için artık “klişeleşmiş” örneklerin dışına çıkmak, ince detayların izini sürmek de gerekli. Buna bir örnek vermek üzere, Zeki Müren ile Bülent Ersoy’un darbe sonrası yaşadıklarına bir bakalım. \n Yasaklarla sağlanmaya çalışılan bu “huzur ve güven ortamı”nda, Bülent Ersoy, darbeyi yapan güçlü erkek sesini değil içindeki sesi dinleyip cinsiyet değişikliği ameliyatı oluyor, “aynı kulvarda bulunan” ama hem Türkçe’yi güzel konuşmasıyla hem Paşa lakabını kullanıp “paşaları” onore ettiğinden kayırılan ve elbette hala bir “erkek” olan Zeki Müren’in aksine Orgeneral Kenan Evren’in hışmına uğruyor ve sahne yasağı alıyordu. Sırasıyla, bir sağdan bir de soldan gencecik insanları asan Kenan Evren, Bülent Ersoy’a yasak getirerek gençliğin ahlaki değerlerini de koruduğunu öne sürebiliyordu. \n Artık daha da zor günlerin kendisini beklemekte olduğunu gören Bülent Ersoy, tersine, yılmıyor, sahne yasağını “gazinolara gidip oturduğu masadan söylediği şarkılarla” delmeyi başarıyordu. \n Darbenin daha doğrusu darbecilerin kabul görmesi için 12 Eylül’den çok önceleri planlanarak adım adım işletilen uygulamalar da halkın bunca yasağa “razı” gelmesinin, askerlerin insan hakları ihlallerine sessiz kalmanın yolunu da açmış oluyordu. Meclisin, Cumhurbaşkanı seçememesi de bu gerekçelerin biriydi. Gerçekten de üst üste yapılan seçimlerde hiçbir aday yeterli oyu alamıyordu. Seçimin bir turunda belki de bu durumu protesto etmek amaçlı olarak, bir kaç oy da Bülent Ersoy’a çıkmıştı. Evet, bildiğimiz Bülent Ersoy’a. \n 12 Eylül döneminde tüm etkinliklere yasaklama getirilmişken, halkın daha da uyutulması için iki şeye yasak getirilmemişti: Stadyum ve gazinolara. Bir erkek oyunu olarak görülen futbola devletin müdahalesiyle o yıl 1. ligde olmayan bir takım olan Ankaragücü’nü, devletin “gücü” ile 1. lige çıkararak tüm fikstürü allak bullak etmiş oluyorlardı. Diğer yandan da, özellikle İzmir Fuarı gibi kalabalık eğlence mekanları teşvik edilmekte, buralara çıkan “sanatçıların” da darbeyi olumlar mesajlar vermesi “telkin edilmekteydi”. \n Bu telkin uyarınca, başta İbrahim Tatlıses, Erol Evgin, Türkan Şoray, Ferdi Tayfur, Zerrin Özer olmak üzere bir çok tanınmış kişi darbeyi olumlar açıklamalarda bulunuyordu. \n \n \n />Geçtiğimiz günlerde Afyon’da askeri bir cephanelikteki patlamada 25 askerin ölümünden sonra konserini iptal etmeyerek sahneye çıkan ve “30 yıldır üzerimize düşeni yapmadık” diyen Sezen Aksu, 12 Eylül’den hemen sonra “Türk Silahlı Kuvvetleri herşeyin çıkmaza girdiği bir dönemde yönetime el koymuştur. Darbe hayırlı ve uğurlu olsun.” demişti. \n Zerrin Özer kısaca “bekliyordum, iyi oldu”, darbe sonrası Kenan Evren’e yakınlığı daha da artan Emel Sayın “beni çok memnun etti, yüreğime serin su serpildi” derken, Zeki Alasya-Metin Akpınar daha iddialı idiler: “Türk ordusunun disiplini, Atatürkçü tavrı ve demokrasiye içten inancı en büyük güvence. Ne mutlu ki bize, tüm dünyada tutucu olan ordu, biz de ise devrimci.” \n İşte, “huzur ve güveni yeniden tesis etme” iddiasıyla kışlasından çıkan bu “devrimci” ordu, bir çok idamın, karakollarda işkencelerin, cezaevlerinde baskı ve dayak sonucu ölümlerin, yasaklanan gazetelerin, gösterimi yasaklanıp yakılan filmlerin, sürgün edilen binlerce insanın ve boşaltılan köylerin birinci dereceden sorumlusudur. \n Darbenin en şiddetli uygulandığı yıllarda bir çok düşünürü, aydını, sanatçıyı hapse atan, eserlerini yakan, kimilerini yurtdışına çıkmaya mecbur bırakan Kenan Evren’i yıllar sonra tablo yaparken görmek bu toprakların en büyük ironilerinden birini oluşturmaktadır. Ama bu “tek” ironi değildir. 2011 yılında Adalet Bakanlığı zabıt katibi alımı yapacaktır ve yazılı sınavdan sonra yapılan mülakatta sorulan sorulardan biri de şudur: “Bülent Ersoy kaç yılında gerçekleştirilen ameliyatla kadın olmuştur?” \n Darbeyi yapan generallerin, toplumu disipline etmek adına herkesi emir komuta zincirine almak istedikleri bir gerçek. Zaten askerliğin “erkek işi” olarak görüldüğü bir toplumda, ordunun erkek egemen karakterini topluma dayatması çok da zor olmasa gerek. Devletin başındakilerin, insanları “tebaa”ları gibi görmelerinin bir başka sonucu olarak da, ne dinleyeceklerini de belirleme hakları varmış gibi davranmaları yalnızca 12 Eylül dönemine özgü bir durum değil. Cumhuriyetin kuruluş yıllarında da halkın batı müziği ve opera gibi batı formlarındaki eserleri dinlemeleri istenmiş, ama halk bunları anlamadığı için dinlemek istememiş, çözüm ise bizzat Atatürk tarafından alaturka müziklerin yasaklanması yalnızca batı müziğinin dinlenmesi olarak “emredilmişti”. \n Darbe döneminden bugünlere gelindiğinde kendi kişisel özgürlüğünün peşini bırakmayan Bülent Ersoy, Zeki Müren’in hem yaşarken hem de ölümünün ardından varlıklarının önemli bir kısmını Mehmetçik Vakfı’na bağışlamasına karşın, ülkede giderek daha da can alan savaşın bitmesi noktasında “eğer çocuğum olsaydı askere yollamazdım” diyebilme yürekliliğini göstermiş, politikacıların ve medyanın ve hatta diğer sanatçıların kendisine yüklenmesi sonucu çıkarıldığı mahkemede de aynı sözleri hakim karşısında da söyleyerek bu konuda samimi olduğunu göstermiştir. \n Bülent Ersoy’un 12 Eylül’ün tüm bu cinsiyetçi ve militarist dayatmalarının karşısında fikren ve bedenen kararlılığını sürdürerek “üzerine düşeni yapması”, Kenan Evren’in bizzat yarattığı “tablo”ya alkış tutanları gördükçe, daha da önem kazanmaktadır. \n ‘, ‘Üzerine Düşeni Yapmak’, Bugün, Sezen Aksu üzerine düşeni yapamamaktan yakındı ve alkış aldı. Peki, 12 Eylül döneminden bu yana üzerine düşeni yapan Bülent Ersoy’un başına neler gelmişti? \r\n \r\n 12 Eylül’ü bilmeyen, üzerinde konuşmayan, hakkında yazmayan kalmadı. Hatta 12 Eylül’ün uygulayıcısı ve uygulatıcısı olarak yargılanmaya başlanan generaller de bıktılar! “Ölsek de kurtulsak” demeye başladılar. Gerçekten de 12 Eylül’le bu generalleri yargılayarak hesaplaşılabilir mi, bu generaller ölünce 12 Eylül’den de kurtulunmuş olunur mu? \r\n Darbenin ilk sabahından itibaren, ”Aziz Türk Mileti” diye başlayan konuşmalarla kalın bir erkek sesinden kahramanlık türküleri dinletilen halka, “askerlik peygamber ocağıdır” vurgusuyla beraber ayetli bildiriler dağıtılarak ordunun yaptığı “işlerin” ne denli gerekli olduğu fikri empoze edilmekteydi. Tek kanallı olan televizyondan yayınlan bu tek yönlü programlarla birlikte yasaklar da peşi sıra geldi. İlk yasak elbette sokağa çıkma yasağıydı. Bunu gazete ve kitap okuma yahut bulundurma yasağı, siyaset yapma yasağı, örgütlenme yasağı, sendikal faaliyet yapma yasağı gibi bir dizi yasak izledi. \r\n 12 Eylül’ün mantığını kavrayabilmek için artık “klişeleşmiş” örneklerin dışına çıkmak, ince detayların izini sürmek de gerekli. Buna bir örnek vermek üzere, Zeki Müren ile Bülent Ersoy’un darbe sonrası yaşadıklarına bir bakalım. \r\n Yasaklarla sağlanmaya çalışılan bu “huzur ve güven ortamı”nda, Bülent Ersoy, darbeyi yapan güçlü erkek sesini değil içindeki sesi dinleyip cinsiyet değişikliği ameliyatı oluyor, “aynı kulvarda bulunan” ama hem Türkçe’yi güzel konuşmasıyla hem Paşa lakabını kullanıp “paşaları” onore ettiğinden kayırılan ve elbette hala bir “erkek” olan Zeki Müren’in aksine Orgeneral Kenan Evren’in hışmına uğruyor ve sahne yasağı alıyordu. Sırasıyla, bir sağdan bir de soldan gencecik insanları asan Kenan Evren, Bülent Ersoy’a yasak getirerek gençliğin ahlaki değerlerini de koruduğunu öne sürebiliyordu. \r\n Artık daha da zor günlerin kendisini beklemekte olduğunu gören Bülent Ersoy, tersine, yılmıyor, sahne yasağını “gazinolara gidip oturduğu masadan söylediği şarkılarla” delmeyi başarıyordu. \r\n Darbenin daha doğrusu darbecilerin kabul görmesi için 12 Eylül’den çok önceleri planlanarak adım adım işletilen uygulamalar da halkın bunca yasağa “razı” gelmesinin, askerlerin insan hakları ihlallerine sessiz kalmanın yolunu da açmış oluyordu. Meclisin, Cumhurbaşkanı seçememesi de bu gerekçelerin biriydi. Gerçekten de üst üste yapılan seçimlerde hiçbir aday yeterli oyu alamıyordu. Seçimin bir turunda belki de bu durumu protesto etmek amaçlı olarak, bir kaç oy da Bülent Ersoy’a çıkmıştı. Evet, bildiğimiz Bülent Ersoy’a. \r\n 12 Eylül döneminde tüm etkinliklere yasaklama getirilmişken, halkın daha da uyutulması için iki şeye yasak getirilmemişti: Stadyum ve gazinolara. Bir erkek oyunu olarak görülen futbola devletin müdahalesiyle o yıl 1. ligde olmayan bir takım olan Ankaragücü’nü, devletin “gücü” ile 1. lige çıkararak tüm fikstürü allak bullak etmiş oluyorlardı. Diğer yandan da, özellikle İzmir Fuarı gibi kalabalık eğlence mekanları teşvik edilmekte, buralara çıkan “sanatçıların” da darbeyi olumlar mesajlar vermesi “telkin edilmekteydi”. \r\n Bu telkin uyarınca, başta İbrahim Tatlıses, Erol Evgin, Türkan Şoray, Ferdi Tayfur, Zerrin Özer olmak üzere bir çok tanınmış kişi darbeyi olumlar açıklamalarda bulunuyordu. \r\n Geçtiğimiz günlerde Afyon’da askeri bir cephanelikteki patlamada 25 askerin ölümünden sonra konserini iptal etmeyerek sahneye çıkan ve “30 yıldır üzerimize düşeni yapmadık” diyen Sezen Aksu, 12 Eylül’den hemen sonra “Türk Silahlı Kuvvetleri herşeyin çıkmaza girdiği bir dönemde yönetime el koymuştur. Darbe hayırlı ve uğurlu olsun.” demişti. \r\n Zerrin Özer kısaca “bekliyordum, iyi oldu”, darbe sonrası Kenan Evren’e yakınlığı daha da artan Emel Sayın “beni çok memnun etti, yüreğime serin su serpildi” derken, Zeki Alasya-Metin Akpınar daha iddialı idiler: “Türk ordusunun disiplini, Atatürkçü tavrı ve demokrasiye içten inancı en büyük güvence. Ne mutlu ki bize, tüm dünyada tutucu olan ordu, biz de ise devrimci.” \r\n İşte, “huzur ve güveni yeniden tesis etme” iddiasıyla kışlasından çıkan bu “devrimci” ordu, bir çok idamın, karakollarda işkencelerin, cezaevlerinde baskı ve dayak sonucu ölümlerin, yasaklanan gazetelerin, gösterimi yasaklanıp yakılan filmlerin, sürgün edilen binlerce insanın ve boşaltılan köylerin birinci dereceden sorumlusudur. \r\n Darbenin en şiddetli uygulandığı yıllarda bir çok düşünürü, aydını, sanatçıyı hapse atan, eserlerini yakan, kimilerini yurtdışına çıkmaya mecbur bırakan Kenan Evren’i yıllar sonra tablo yaparken görmek bu toprakların en büyük ironilerinden birini oluşturmaktadır. Ama bu “tek” ironi değildir. 2011 yılında Adalet Bakanlığı zabıt katibi alımı yapacaktır ve yazılı sınavdan sonra yapılan mülakatta sorulan sorulardan biri de şudur: “Bülent Ersoy kaç yılında gerçekleştirilen ameliyatla kadın olmuştur?” \r\n Darbeyi yapan generallerin, toplumu disipline etmek adına herkesi emir komuta zincirine almak istedikleri bir gerçek. Zaten askerliğin “erkek işi” olarak görüldüğü bir toplumda, ordunun erkek egemen karakterini topluma dayatması çok da zor olmasa gerek. Devletin başındakilerin, insanları “tebaa”ları gibi görmelerinin bir başka sonucu olarak da, ne dinleyeceklerini de belirleme hakları varmış gibi davranmaları yalnızca 12 Eylül dönemine özgü bir durum değil. Cumhuriyetin kuruluş yıllarında da halkın batı müziği ve opera gibi batı formlarındaki eserleri dinlemeleri istenmiş, ama halk bunları anlamadığı için dinlemek istememiş, çözüm ise bizzat Atatürk tarafından alaturka müziklerin yasaklanması yalnızca batı müziğinin dinlenmesi olarak “emredilmişti”. \r\n Darbe döneminden bugünlere gelindiğinde kendi kişisel özgürlüğünün peşini bırakmayan Bülent Ersoy, Zeki Müren’in hem yaşarken hem de ölümünün ardından varlıklarının önemli bir kısmını Mehmetçik Vakfı’na bağışlamasına karşın, ülkede giderek daha da can alan savaşın bitmesi noktasında “eğer çocuğum olsaydı askere yollamazdım” diyebilme yürekliliğini göstermiş, politikacıların ve medyanın ve hatta diğer sanatçıların kendisine yüklenmesi sonucu çıkarıldığı mahkemede de aynı sözleri hakim karşısında da söyleyerek bu konuda samimi olduğunu göstermiştir. \r\n Bülent Ersoy’un 12 Eylül’ün tüm bu cinsiyetçi ve militarist dayatmalarının karşısında fikren ve bedenen kararlılığını sürdürerek “üzerine düşeni yapması”, Kenan Evren’in bizzat yarattığı “tablo”ya alkış tutanları gördükçe, daha da önem kazanmaktadır. \r\n ‘, ‘Üzerine Düşeni Yapmak’, Baskıcı hükümdarların egemen olduğu bu topraklara isyan ile birlikte mizah ve hiciv de gelişti. Kalelerin, sarayın dışında bir muhalif dildi bu aynı zamanda. \n Mizahtaki o derin inceliği anlamayan sultanlar çok da önemsemez görünseler de, kuşaktan kuşağa dillendirilen öykülerle, isyanın taşıyıcısı da oldu haliyle. \n Günümüzde de sinema, hep bu baskıcı otoriter anlayışa karşı duran örnekler verdi, faşist darbe koşullarında bile. \n 12 Eylül darbesinin ardından, her şeyin yasaklandığı dönemde, belki de kültür sanat alanında ilk belirgin karşı koyuş Deli Deli Küpeli filmi oldu. Film, bir akıl hastanesinden kaçan iki kişiden birinin, kasabanın aylardır beklediği kaymakam sanılması üzerine kuruludur. Bu kaymakam, sözleri, davranışları, aşı kampanyaları ile inceden inceye Kenan Evren’i eleştiriyle doludur. \n Filmin bir sahnesinde, kurulan mahkemede yargılanan Karaoğlu, sırf Samsunlu olduğu için 10 yıl daha cezaya çarptırılır. Çünkü deli kaymakam Fenerbahçelidir ve Samsunspor Fenerbahçe’ye 4 çekmiştir. Bugün bile uydurma gerekçelerle on yıllarca tutsak edilenleri düşününce, askeri darbe ve sıkıyönetim koşullarında böylesi bir eleştirinin değerinin daha da çarpıcı olduğu açıktır. \n “Normale dönüş” ile birlikte başımıza Turgut Özal getirilince de çok şey değişmedi. Özal, o meşhur kalemini ekranda sallaya sallaya yalanlarını sıralarken, dilinden hiç düşürmediği bir şey de ortadirek idi. Kapitalizme entegrasyonda arada kalmışlar, hep bir üst sınıfa terfi etme gayretinde olanlar bu ortadirek sözünü öylesine sevdi ki, sözcük ondan sonraki politikacıların da sözlüğüne girdi. \n Toplumsal duyarlılığı bugüne göre oldukça yüksek olan Yeşilçam Sineması da bu söyleme seyirci kalmadı. Ortadirek Şaban gibi filmlerle bu sınıflararası ayrım gülümseterek, hem politikacılar hem de bu yalanlara kananlar hicvedildi. \n Bu icraatının ardından, Adnan Kahveci ile kafa kafaya verip vergi düzenlemesi yaparak neredeyse her şeyi vergiye bağlayan Katma Değer Vergisi de gündemi oldukça meşgul etmişti. Yeşilçam, bu kez bunu resmetti: Katmadeğer Şaban. \n Barınmak için yaptığı gecekondusunun yıkımına engel olmak için tekerlekli gecekondu yapan bir karakterin anlatıldığı Gülen Adam filmi de unutulmazlar arasında. Hatta yıllar sonra buna benzer bir olayın gerçekten yaşanmış olması, sinemanın öngörüsünden değil, beslendiğimiz mizah kültürünün ortak olmasından diyebiliriz. \n Farklılıklarla Bir Arada, İsyan Alanına! \n Geçtiğimiz yıl Gezi Parkı’nda başlayan ve önce Taksim Meydanı’na, sonra da neredeyse bütün kentlere sıçrayan direniş, Gezi Parkı’na kurulan çadırlarla başlamıştı. Küçük bir memurlukta çalıştığı için aldığı parayla geçinemeyen, bu yüzden de ev kirasını ödeyemeyen bir çiftin anlatıldığı Yakışıklı filminde Kemal Sunal’ın canlandırdığı karakter, belki de, Gezi Parkı’nda çadır kurma eylemini ilk gerçekleştirendi. \n Günümüzde, dershaneler üzerinden başlayan bir tartışma emniyet müdürlerini, bakanları bile koltuklarından edecek boyuta ulaşmış, okyanusun ötesinden beddualar edilmişken, bunun yalnızca “saray” diliyle konuşuluyor olmasına ne demeli? Kral ve soytarıları her gün televizyonda arzı endam ederken biz ne yapıyoruz? \n Tamamen Duygusal! \n Sinemanın bu anlamda iyi bir dil kuramadığı ortada. Belki de on yıllar boyunca Cem Yılmazlara, Ata Demirerlere gülmeye alıştırılan izleyici, gene onların ağzına ya da o tarza bakıyor. Onlar içinse her şey “tamamen duygusal!”. \n Oysa gönlümüz ve gözümüz, bir Kemal Sunal filmi arıyor. İstanbul’un kenar bir mahallesinde geçen, bir dershane patronu ile bir Kuran kursu imamı ve bir mahalle muhtarı arasındaki zaman zaman komik olayları resmeden bir film. İsmi Dershaneler Kralı olmaz belki ama 4+4+4 Şaban olabilir, kim bilir. \n Ya da ayakkabı kutularında saklanan trilyonlar neden Köyden İndim Şehire tarzında işlenmesin ki? Kazarak çıktıkları yer İnönü Stadı değil de bir alışveriş merkezi neden olmasın? \n Günümüzde politik film diye yapılan işlere baktığımızda da, bu mizahi inceliği göremiyoruz. Daha sert daha asık suratlı filmler, daha politik olarak sunuluyor, bu aslında sistemin de işine geliyor: Mizahı tamamen komediye çevirip içini boşaltmak. Bunu kabullenen sanatçılar da bolca olduğundan, bir sıkıntı da açığa çıkmıyor. \n Bir diğer sıkıntı! da adaleti sağladığını, birlik ve beraberliği koruduklarını iddia edenlerin yüzlerinin bir türlü gülmemesi. Oysa madem güzel, faydalı işler yapıyorlar, o halde asıl onların yüzlerinin gülmesi gerekmez miydi? ‘, ‘Gülmek bize yakışıyor’, ” Baskıcı hükümdarların egemen olduğu bu topraklara isyan ile birlikte mizah ve hiciv de gelişti. Kalelerin, sarayın dışında bir muhalif dildi bu aynı zamanda. \r\n Mizahtaki o derin inceliği anlamayan sultanlar çok da önemsemez görünseler de, kuşaktan kuşağa dillendirilen öykülerle, isyanın taşıyıcısı da oldu haliyle. \r\n Günümüzde de sinema, hep bu baskıcı otoriter anlayışa karşı duran örnekler verdi, faşist darbe koşullarında bile. \r\n 12 Eylül darbesinin ardından, her şeyin yasaklandığı dönemde, belki de kültür sanat alanında ilk belirgin karşı koyuş Deli Deli Küpeli filmi oldu. Film, bir akıl hastanesinden kaçan iki kişiden birinin, kasabanın aylardır beklediği kaymakam sanılması üzerine kuruludur. Bu kaymakam, sözleri, davranışları, aşı kampanyaları ile inceden inceye Kenan Evren’i eleştiriyle doludur. \r\n Filmin bir sahnesinde, kurulan mahkemede yargılanan Karaoğlu, sırf Samsunlu olduğu için 10 yıl daha cezaya çarptırılır. Çünkü deli kaymakam Fenerbahçelidir ve Samsunspor Fenerbahçe’ye 4 çekmiştir. Bugün bile uydurma gerekçelerle on yıllarca tutsak edilenleri düşününce, askeri darbe ve sıkıyönetim koşullarında böylesi bir eleştirinin değerinin daha da çarpıcı olduğu açıktır. \r\n “Normale dönüş” ile birlikte başımıza Turgut Özal getirilince de çok şey değişmedi. Özal, o meşhur kalemini ekranda sallaya sallaya yalanlarını sıralarken, dilinden hiç düşürmediği bir şey de ortadirek idi. Kapitalizme entegrasyonda arada kalmışlar, hep bir üst sınıfa terfi etme gayretinde olanlar bu ortadirek sözünü öylesine sevdi ki, sözcük ondan sonraki politikacıların da sözlüğüne girdi. \r\n Toplumsal duyarlılığı bugüne göre oldukça yüksek olan Yeşilçam Sineması da bu söyleme seyirci kalmadı. Ortadirek Şaban gibi filmlerle bu sınıflararası ayrım gülümseterek, hem politikacılar hem de bu yalanlara kananlar hicvedildi. \r\n Bu icraatının ardından, Adnan Kahveci ile kafa kafaya verip vergi düzenlemesi yaparak neredeyse her şeyi vergiye bağlayan Katma Değer Vergisi de gündemi oldukça meşgul etmişti. Yeşilçam, bu kez bunu resmetti: Katmadeğer Şaban. \r\n Barınmak için yaptığı gecekondusunun yıkımına engel olmak için tekerlekli gecekondu yapan bir karakterin anlatıldığı Gülen Adam filmi de unutulmazlar arasında. Hatta yıllar sonra buna benzer bir olayın gerçekten yaşanmış olması, sinemanın öngörüsünden değil, beslendiğimiz mizah kültürünün ortak olmasından diyebiliriz. \r\n Farklılıklarla Bir Arada, İsyan Alanına! \r\n Geçtiğimiz yıl Gezi Parkı’nda başlayan ve önce Taksim Meydanı’na, sonra da neredeyse bütün kentlere sıçrayan direniş, Gezi Parkı’na kurulan çadırlarla başlamıştı. Küçük bir memurlukta çalıştığı için aldığı parayla geçinemeyen, bu yüzden de ev kirasını ödeyemeyen bir çiftin anlatıldığı Yakışıklı filminde Kemal Sunal’ın canlandırdığı karakter, belki de, Gezi Parkı’nda çadır kurma eylemini ilk gerçekleştirendi. \r\n Günümüzde, dershaneler üzerinden başlayan bir tartışma emniyet müdürlerini, bakanları bile koltuklarından edecek boyuta ulaşmış, okyanusun ötesinden beddualar edilmişken, bunun yalnızca “saray” diliyle konuşuluyor olmasına ne demeli? Kral ve soytarıları her gün televizyonda arzı endam ederken biz ne yapıyoruz? \r\n Tamamen Duygusal! \r\n Sinemanın bu anlamda iyi bir dil kuramadığı ortada. Belki de on yıllar boyunca Cem Yılmazlara, Ata Demirerlere gülmeye alıştırılan izleyici, gene onların ağzına ya da o tarza bakıyor. Onlar içinse her şey “tamamen duygusal!”. \r\n Oysa gönlümüz ve gözümüz, bir Kemal Sunal filmi arıyor. İstanbul’un kenar bir mahallesinde geçen, bir dershane patronu ile bir Kuran kursu imamı ve bir mahalle muhtarı arasındaki zaman zaman komik olayları resmeden bir film. İsmi Dershaneler Kralı olmaz belki ama 4+4+4 Şaban olabilir, kim bilir. \r\n Ya da ayakkabı kutularında saklanan trilyonlar neden Köyden İndim Şehire tarzında işlenmesin ki? Kazarak çıktıkları yer İnönü Stadı değil de bir alışveriş merkezi neden olmasın? \r\n Günümüzde politik film diye yapılan işlere baktığımızda da, bu mizahi inceliği göremiyoruz. Daha sert daha asık suratlı filmler, daha politik olarak sunuluyor, bu aslında sistemin de işine geliyor: Mizahı tamamen komediye çevirip içini boşaltmak. Bunu kabullenen sanatçılar da bolca olduğundan, bir sıkıntı da açığa çıkmıyor. \r\n Bir diğer sıkıntı! da adaleti sağladığını, birlik ve beraberliği koruduklarını iddia edenlerin yüzlerinin bir türlü gülmemesi. Oysa madem güzel, faydalı işler yapıyorlar, o halde asıl onların yüzlerinin gülmesi gerekmez miydi? ‘, ‘Gülmek bize yakışıyor’, ” İngiliz grafik tasarımcı Noma Bar, basit çizgileri, düz renkleri ve sade anlatımıyla yaptığı çalışmalarıyla tanınıyor. \r\n Asgari öğelerle azami iletişim olarak adlandrıdığı üslubuyla genellikle ilk başta anlaşılmayan çift anlamlı işler üretiyor. ‘, ‘Pulp Fiction’, , ‘İngiliz grafik tasarımcı Noma Bar, basit çizgileri, düz renkleri ve sade anlatımıyla yaptığı çalışmalarıyla tanınıyor. Asgari öğelerle azami iletişim olarak adlandrıdığı üslubuyla genellikle ilk başta anlaşılmayan çift anlamlı işler üretiyor.’, ‘Çizim Basit, Roman Ucuz’, ” Dünya çapında birçok kısa film festivali düzenleniyor ve her birinin kendine özgü bir atmosferi, katılımcı kitlesi ve ödül sistemleri bulunuyor. Ancak, bu festivallerin ortak bir özelliği var: Pek çok festivalde ödüller aynı filmlerle sınırlı kalıyor. Bu durum, festivallerin çeşitliliğini kısıtlamakla kalmıyor, aynı zamanda ödüllerin gerçekten ne kadar anlamlı olduğunu sorgulamamıza yol açıyor. Büyük oranda aynı kişiler tarafından yapılan seçimler, yeni yönetmenlerin ya da özgün senaryoların önünü açmak yerine belli bir kısır döngüyü besliyor. Bu durum yalnızca ödülleri değil, sinemanın geleceğini de etkiliyor. İyi ve nitelikli yapımlar yerine yalnızca ödül almaya odaklı, yalnızca jürinin keyfine ve beğenisine göre filmler yapılmasına neden oluyor. \r\n İzleyici tarafını da unutmamalı. Özgün yapımlar görmek için salonlara gelen izleyiciler, büyük bir hayal kırıklığı yaşıyor, çünkü birbirini tekrar eden, neden seçildiğini anlamlandıramadığı, dahası vasat filmlerle karşılaşıyor. \r\n Aslında filmleri yarıştırmak ne derece doğrudur, bu da tartışmaya açılmalı. Ama diyelim ki, yeni yönetmenleri teşvik etmesi açısından bir ödül verilmesi konusunda hemfikir olduk. Ama bu kez de soru şu: Bir jüri üyesi hangi filmin iyi, hangisinin iyi olmadığına ilişkin kanaati nasıl oluşturacak. Öyle ya, birimizin beğendiğini diğerimiz beğenmeyebiliyor. Ya da kötü diye kenara atılanlar bir süre sonra daha iyi anlaşılıyor. Ya da Oscar’ı anımsayalım, çok beğenilen, çok izlenen, eleştirmenlerden de olumlu değerlendirmeler alan bir film ya da yönetmen ya da oyuncu, başka başka nedenlerden ötürü değerlendirme listesine bile alınmıyor. Bu, onu kötü mü kılıyor? Ödül alan her şey doğru ve güzel mi sayılmalı? Bu soruları da bir not olarak buraya bırakmış olayım. Çünkü festival ödül vererek ya da vermeyerek, belli bir zihniyeti ve bakış açısını egemen kılıyor ve bu da yaratıcılığı, özgünlüğü ve özgürlüğü ortadan kaldırıyor. \r\n Oysa festivaller, o dönem boyunca yapılan filmlerin izleyici ile doğrudan ve aracısız biçimde buluşması için var olmalı. Nasılsa bir süre sonra vizyona düşecek filmleri ya da diğer festivallerden ödülle dönen filmleri festivalde göstererek festivalin itibarlı olacağı düşünülüyorsa, bu tam olarak ayağına sıkmaktır. Peki öyleyse neden bu ödül verme ısrarı? Festivaller, sponsor olan şirketlerin kendilerini temize çekme yeri değildir ve olmamalıdır. \r\n Kısa film festivalleri sadece ödül vermeye odaklanmamalı, aynı zamanda sinemaya yeni bir bakış açısı katacak projelerin desteklenmesini sağlamalıdır. Ancak bu şekilde, sinemadaki gerçek yenilik ve cesaretin ödüllendirildiği bir ortam oluşabilir. ‘, ‘Filmleri yarıştırmak ne derece doğrudur?’, \r\n Son yıllarda, genellikle film, tiyatro, müzik gibi büyük organizasyonlar ve festivaller tarafından işlerin önemli bir kısmının görülmesi amacıyla, özellikle gençlere yönelik “gönüllü ol” çağrıları giderek artmaktadır. Oysa o etkinliğe ya da festivale bakıldığında, sponsorlar ya da bilet satışları üzerinden gelir elde edildiği, düzenleyen şirketin kar da elde ettiği, kimi görevli ya da personele ücret ödendiği halde, gönüllülük çağrısına olumlu yanıt veren gençlere herhangi bir ödeme yapılmadığı görülmektedir. \r\n Gönüllülük adı altında gençlerin ücretsiz çalışmaya zorlanması toplumsal bir sorun olduğu kadar iş kanunlarında yazılı haliyle de hukuki bir meseledir. Bu konuda bir kavram kargaşası olduğu da çok açıktır. \r\n Gönüllülük, esasen bir kişinin maddi karşılık beklemeden, kendi isteğiyle başkalarına yardım etmesi anlamına gelir. Ancak festivallerde ve büyük etkinliklerde gençler, “gönüllü” olarak tanıtılsa da, genellikle ağır iş yükleriyle karşı karşıya kalmaktadırlar. Organizatörler, genellikle bu etkinliklerde yer alan gençlerin “gönüllü” olarak çalıştıklarını vurgular, ancak gerçekte bu kişilerin katkılarına karşılık herhangi bir maddi ödüllendirme yapılmaz. Etkinliklerin başarılı olabilmesi için gençlerin büyük bir kısmı, organizasyonun çeşitli aşamalarında saatlerce, hatta bazen günlerce süren çalışmalara katılır. Ancak buna karşılık, gençlerin çoğu, yasal hakları ve sosyal güvenceleri olmadan bu işleri yapmak zorunda kalır. \r\n Bu noktada, gönüllülük kavramı ile işgücü arasındaki sınır muğlaklaşır.. Gençlerin gönüllü olarak çalıştıkları iddia edilse de, aslında organizasyonların bu kişileri emek gücü olarak kullanmaları, emek sömürüsünün temelini atmaktadır. Bu tür uygulamalar, özellikle kültürel etkinliklerin büyük ölçeklere ulaştığı ve profesyonel çalışanların sayısının az olduğu durumlarda yaygınlaşmaktadır. \r\n Gençler, kültürel etkinliklere katılım sağlamak, deneyim kazanmak ve kariyerlerine yönelik bağlantılar kurmak adına gönüllü olarak yer almak istiyor olabilir. Bu, birçok genç için doğal bir fırsat gibi görünse de, zamanla bir istismar biçimine dönüşüyor. Gençlerin çoğu, iş dünyasına atılmadan önce deneyim kazanmaya ve iş alanında kendilerini gösterebilmek için gönüllü çalışmayı tercih ediyor. Ancak, bu deneyimler genellikle onların emeklerinin karşılık bulmadığı ve yalnızca organizatörler için değer yaratan bir sistem haline geliyor. \r\n Emek sömürüsü, gençlerin işgücü piyasasında eşit ve adil bir biçimde yer almalarını engeller. Sosyal güvencelerden yoksun ve sağlıklı bir iş yaşamı deneyimi kazanmadan sektöre adım atan gençler, bu tür uygulamalar nedeniyle tükenmişlik ve güvensizlik gibi olumsuz duygular geliştiriyorlar. \r\n Türkiye’deki çalışma hayatı, işçi hakları ve ücretli çalışma gibi konular, belirli yasal düzenlemelere tabidir. Ancak gönüllülük çalışmaları, genellikle yasal düzenlemelerden muaf tutulur. Bu boşluk, organizatörlerin gençleri “gönüllü” olarak tanıtıp, karşılık vermeksizin onlardan emek almalarına zemin hazırlar. Gönüllülük ve ücretli çalışma arasındaki sınır, çoğu zaman belirsizdir ve bu da hukuki sorunları beraberinde getirir. \r\n İş hukukumuzda gönüllü çalışmalar, çoğunlukla bir iş ilişkisinin kurulmadığı, dolayısıyla işçilerin haklarını talep edemediği bir durum olarak tanımlanır. Ancak, gönüllülük adı altında yapılan işlerin nitelikleri, aslında bir çalışmanın gerekliliklerini taşır. Gençlerin etkinliklerde geçirdikleri uzun saatler, fiziksel ve zihinsel olarak yorucu olabilir. Bu durum, aslında bir tür “gizli emek” olarak değerlendirilmelidir. Çalışma saatleri, organizasyonların belirlediği hedeflere ulaşmak için genellikle uzun tutulur, ancak bunun karşılığında herhangi bir maddi karşılık verilmemesi, işçi hakları ve insan hakları açısından ciddi bir ihlaldir. \r\n Gençlerin, gönüllü olarak çalışırken deneyim kazanmaları ve bu deneyimlerin onlara kariyer fırsatları sunması önemlidir, ancak bunun karşılığında bir emek hakkı ve adil bir düzenleme mutlaka olmalıdır.. Bu konuda bir farkındalık sağlanmadığı, kültürel etkinliklerin organizasyonlarında şeffaflık olmadığı sürece, yasal düzenlemeler de sorunu çözmekten uzak olacaktır.. \r\n ‘, ‘Kültür sanat alanında ‘gönüllü’ emek sömürüsüne son!’, \n Bu düzeni Komiser Cemil değiştiremedi, Betzat Ç. hiç değiştiremez. \n Behzat Ç. bulunduğu mevkinin kendine sağladığı olanakları kendi meşrebince yorumlayıp daha hakça bir düzen peşindedir. Ama işi zordur ve neredeyse imkansızdır. Çünkü bu düzeni Komiser Cemil değiştiremedi, Betzat Ç. hiç değiştiremez. \n Uyum sağlayamamış bir karakter olarak Behzat Ç \n Bir Ankara Polisiyesi olarak Eylül 2010”dan beri ekranlarımıza konuk ettiğimiz, geçtiğimiz aylarda da bir de sinema filmine dönüşmüş halini salonlarda izlediğimiz Behzat Ç., “yeni müktesebata” uyum sağlayamamış bir içimizden biri karakter. Emrah Serbes”in bir roman için yarattığı bu karakter, cinayet bürosunda görev yapmakta ise de zaman zaman güncel politik olaylara ilişkin de mesajlar vermeyi ihmal etmiyor. kot beyazlatırken hayatları kararan kot taşlama işçilerinin dramından işkenceye, kaçak işçilere kadar pek çok meseleye değiniliyor. Örnek vermek gerekirse, dizinin bir bölümünde hidroelektrik santrallerin yapımına karşı çıkan yaşam savunucularını alt planda konuk edip onların söylemlerinin geniş kitlelere ulaşmasına aracılık ediyor. \n Harun: Bahar Abla”yı mı almışlar? Behzat: Heee.. Yine gözaltına almışlar. Harun: Konu ne? Behzat: HES ! Harun: Hak, Eşitlik, Sol değil mi? ne? Behzat: Gazete oku lan biraz ! \n Komiser Cemil: “Nereye elimi atsam bir kötülük, bir çirkinlik çıkıyor. Hepsini düzeltmek istiyorum düzeltemiyorum” \n Biraz eskilere gidelim. Yıl 1975. Ülke bir yıl önce Kıbrıs”a müdahalede bulunmuş, Ecevit”in ortanın solu diye tabir ettiği bir ortam içinde toplumsal dinamiklerin oldukça yüksek olduğu bir dönemdir. Cüneyt Arkın ise, o zamana kadar Yeşilçam sinemasının Malkoçoğlu ve Karamurat gibi film-dizilerinin aranılan bir jönü iken değişen rüzgarla beraber artık daha toplumsal içerikli filmlerde oynamaya başlamıştır. İşte burda sözkonusu ettiğimiz Cemil filmlerinin oluşması da bu evrededir. Filmin öyküsünün de bizzat filmin yönetmeni olan Melih Gülgen ile beraber Cüneyt Arkın tarafından ortaklaşa yazılmış olması da Cüneyt Arkın”ın geldiği noktayı göstermesi bakımından önemlidir. \n Film konusu itibariyle basit bir polisiye gibi görünürken yan olaylar ve Komiser Cemil”in diğer karakterlerle olan diyalogları bize başka kapılar da aralar. Ama bu filmin o dönemin sansür kurulu tarafından yasaklandığı, ancak o kurulun istediği düzenleme ve değişikliklerden sonra filmin gösterimine izin verildiği de atlanmamalıdır. Bu sansür kurulu değişik görüşteki kişilerden oluşuyordu, film tüm bu görüşlerdeki kimseleri birden rahatsız edecek kadar tümünden devrimciydi. Üstelik bu durum filme o kadar işlenmişti ki, kurulun istemediği bazı diyalogların ve görüntülerin çıkarılmış olmasına rağmen, film bu devrimciliğinden bir şey kaybetmiyordu. \n Cemil filmi, kumsalda genç bir kızın koşuşması ve sonra ölü olarak bulunmasıyla başlar. Bu sırada Melike Demirağ”ın ”Uyu Yavrum Ninni” isimli parçası duyulmaktadır. Film boyunca gelişen olaylardan anlarız ki, bu kızın ölümüne uyuşturucu kaçakçılığı da yapan Vehbi Tok (isim seçimine dikkat) isimli bir işadamı sebep olmuştur. Ancak nüfuzu nedeniyle yeterli soruşturma yapılmasına engel olur. Baba, kızının öldürüldüğünü düşünmektedir. “Ama intihar etti diyecekler” der eşine. Gerekçesi de şudur: “Çünkü biz zengin diiliz, yoksul da diiliz ama onları harekete geçirecek paramız yok”. Baba adaletten ümitli değildir ve öldüreni bulunca onu öldürmek üzere silah talimi yapmakta olan eski bir askerdir. \n Kızın annesi yokluk yüzünden kızın evden ayrıldığını söyleyince babanın cevabı daha toplumsal oluyor: “Çocuklar herşeyi televizyonda izliyor, kokuşmuşluğu, namussuzluğu, yokluğu, varlığı…” \n Komiser Cemil, kızını arayan öfkeli baba, soruşturmayı derinleştirmeyen amiri, her yerde karşısına çıkan Vehbi Tok arasında gidip gelirken bacağı sakat olduğu için yürüyemeyen ve hastanede kalan oğlu ile de ilgilenmeyi ihmal etmemektedir. Hastanede karşılaştığı eski eşi ile Cemil”in şöyle bir konuşması olur: \n Karısı: Ne olurdu isteseydin herşeyimiz olurdu? Cemil”in cevabı nettir: Oğlumun tedavisi için patronlardan alacağım her kuruş rüşvet, ülkemde doğan her yavrunun gelecek güzel günlerini karartan bir lekedir! \n Sakat çocuğunu hayvanat bahçesinde gezdiren Cemil”e oğlu yakınır: Hayvanları böyle kafese kapattıkları için çok üzülüyorum baba. Cemil”in yanıtı şöyle olur: İnsan insanı öldürdüğü, birbirlerinin hürriyetine saygı duymadığı müddetçe, hayvanların yaşaması hep daha kötü olacaktır oğlum. -Sen bunun için mi polis oldun baba -Evet oğlum. İnsanlar vahşete başvurmadan geçinmenin yolunu bulamadılar daha. \n Oğluyla kunuşması sürer. O dönemin anti-amerikancı havası kendisini filmde şöyle gösterir: -İngilizlerin, İtalyanların, Fransızların, gelip topraklarımızı yağma etmesi doğru mu baba? Bir de onlar hep dünyaya medeni memleket olduklarını söylerler. -Bu medeni memleketler her zaman yoksul ülkeleri yağmalayıp geçinmişlerdir. Şimdi de Amerika aynı şeyi yapıyor. \n Patronlar her zaman bildiğimiz gibidir. ABD”den gelen bir adam Vehbi Bey”e “Şu grevleri durdurun dedik bir şey yapmadınız” diye çıkışır. Vehbi Bey, “Hiç öyle olur mu der”, alır mahzene götürür. Burda elleri bağlı dövülmüş şekilde insanlar vardır. Vehbi Bey takdim eder: “İşçi temsilcileri. Bize karşı gelenlerin ne jhale geldiğini görüyorsunuz”. Amerikalının cevabı şöyle olur: “This is very good .Thank You”. \n Evet, Cemil”in patronlara tavrı nettir. Ancak Cemil”in müdürü Vehbi”nin böyle bir şey yapmış olamayacağını, Vehbi seçim öncesi bir çok politikacıya seçim yardımı yapmış da olduğu için savcıya böyle bir dava açmasını söyleyemeyeceğini söyleyip “Bu iş bitmiştir” der. Cemil bu söylenenlere inanamaz ve: “Milyonlarca kaçak sigara yakalıyoruz, elimize iki motorcu geçiyor. Sakallı, kendi halinde kravatsız adamlar. Kilolarca esrar buluyoruz. Yakalanan yıllanmış bir zavallı esrarkeş. Bunlar bu büyük işleri yapabilirler mi. Bunların arkasındaki o kravatlı patronlar nerde? Onları, onları kim koruyor?” diye sorar. \n Tüm bu kıstırılmışlık içinde Cemil yakınır: “Herşey beni huzursuz ediyor. Bozuk düzen. Nereye ellimi atsam bir kötülük, bir çirkinlik çıkıyor. Hepsini düzeltmek istiyorum düzeltemiyorum neden küçük kızlar orospudur? Neden onları öldürürler. Neden hapishaneler var. Çözemiyorum bir türlü”. \n “Bir sigara ver bana” \n Film bu yoğunluğuyla akıp giderken bazı diyaloglar, şimdi Behzat Ç.”dekileri andırıcasına yüzlerde gülümseme bırakır. Cemil”in sürekli birisinden sigara istemesi ise filmin unutulmazları arasındadır. \n Cemil, karakolda, bir amerikan pazarına molotof kokteyli atan bir zanlıyla gülümseyerek bakar ve onu tutan polislere “yanlış yere getirmişsiniz tımarhaneye götürseniz daha iyi olurdu” der \n Otopsi raporunu sorur: Nasıl kullanmışlar esrarı -Nefes çekmişler \n Ölen kızın ölmeden önce gittiği eve giderler. Bir porno film çekimi yapılmaktadır. -Bunlar da kim yahu? -Ne bileyim ben. Cemil-Noel Baba”yım evladım. Yılbaşında gel öyleyse. Cemil-Kızı bu tür eğlentilere sen hiç götürdün mü? Ben et satıcısı değil sanat yönetmeniyim. cemil-Ah, belli oluyor. Kan film festivalinde görüşürüz. \n Kızın babası kızının intikamı için atış talimi yapmaktadır. Cemil”in yardımcısı-Bu herifi tutuklayalım Cemil-Neden, şişelere nişan aldığı için mi Cemil”in yardımcısı-Nasıl olsa günün birinde birini vuracak \n İki kadını kaçırıp evde rehin tutatn Kudret”e yapılan operasyonda, Cemil elini kolunu sallayarak içeri girer. “Kudret bir şey yapmaz bana. Beni çok sever” İçeri girip Kudret”i tekme tokat yıktıktan sonra da Kudret”e döner. “Bir sigara ver bana” der. Bunu gören Cemil”in yardımcısı:” Bayaa anlaşıyormuşsunuz siz” der. Cemil”in cevap: “Severim keretayı, aynı mahallede futbol oynadık” \n Havaalanında bir araca takip yapılır: Cemil hem araç kullanmakta, hem de telsizle talimat vermektedir: -313 Beni dinle..Sarhoş taklidi yap, Clark Cable”ın sarhoşluğu yanında hiç kalsın, Merkeze haber vermeyi de sakın unutma, Anlaşıldı mı? Tamam \n Vehbi Tok: “Hergün sürüyle insan ölüyor. Kader bu” \n Filmin sonlarına doğru, Komiser Cemil ve yardımcısı, Ecevit”in Taksim”deki bir mitingine gitmişlerdir. Ecevit kürsüde Pol-Der ve Pol-Bir ayırımına işaret ederek “Gerçek Polis”e saygı göstereceğiz Ötekisine eli kanlı hain muamelesi yapacağız” demektedir.. Komiser Cemil, film boyunce tam da burda ifade edilen “gerçek polis” karakterini çizer. Ancak kızı Vehbi Tok”un öldürdüğünü anlamasına rağmen adaletin bir şey yapmaması üzerine, sansür kurulundan önceki sonda, Vehbi Dok”un üzerine vinci sürerek öldürür, sansür kurulundan sonraki sonda, polisler gelip Vehbi Tok”u yakalarlar. \n Komiser Cemil ile Vehbi Tok arasındaki şu diyalog da ilginçtir. -Ya gencecik bir oğlun olsa, esrar kullansa, ve ölse, ne hissedersin? -Ne mi? Hergün sürüyle insan ölüyor derim. Kader bu. \n Hasılı, Ecevit”in ortanın solunun rüzgarına, Pol-Der”in örgütlü gücüne, antiamerikancı algının yüksekliğine rağmen ne yazıkki Komiser Cemil, hepsini düzeltmek istemesine rağmen düzeltemedi. Toplumsal dinamiklerin, Cemil”in dönemindeki kadar kuvvetli olmadığı günümüzde ise Behzat Ç.”nin de işi zor. Zaten tüm çözümü, kurtarıcı gibi bir tek kişiden beklemek de yanlış. \n Sözümüzü, örgütlü bir halkın kahtramanlara ihtiyaç duymayacağını yineleyerek bitirelim. \n \r\n Bu düzeni Komiser Cemil değiştiremedi, Behzat Ç. hiç değiştiremez. \r\n Behzat Ç. bulunduğu mevkinin kendine sağladığı olanakları kendi meşrebince yorumlayıp daha hakça bir düzen peşindedir. Ama işi zordur ve neredeyse imkansızdır. Çünkü bu düzeni Komiser Cemil değiştiremedi, Betzat Ç. hiç değiştiremez. \r\n Uyum sağlayamamış bir karakter olarak Behzat Ç \r\n Bir Ankara Polisiyesi olarak Eylül 2010”dan beri ekranlarımıza konuk ettiğimiz, geçtiğimiz aylarda da bir de sinema filmine dönüşmüş halini salonlarda izlediğimiz Behzat Ç., “yeni müktesebata” uyum sağlayamamış bir içimizden biri karakter. Emrah Serbes”in bir roman için yarattığı bu karakter, cinayet bürosunda görev yapmakta ise de zaman zaman güncel politik olaylara ilişkin de mesajlar vermeyi ihmal etmiyor. kot beyazlatırken hayatları kararan kot taşlama işçilerinin dramından işkenceye, kaçak işçilere kadar pek çok meseleye değiniliyor. Örnek vermek gerekirse, dizinin bir bölümünde hidroelektrik santrallerin yapımına karşı çıkan yaşam savunucularını alt planda konuk edip onların söylemlerinin geniş kitlelere ulaşmasına aracılık ediyor. \r\n Harun: Bahar Abla”yı mı almışlar? Behzat: Heee.. Yine gözaltına almışlar. Harun: Konu ne? Behzat: HES ! Harun: Hak, Eşitlik, Sol değil mi? ne? Behzat: Gazete oku lan biraz ! \r\n Komiser Cemil: “Nereye elimi atsam bir kötülük, bir çirkinlik çıkıyor. Hepsini düzeltmek istiyorum düzeltemiyorum” \r\n Biraz eskilere gidelim. Yıl 1975. Ülke bir yıl önce Kıbrıs”a müdahalede bulunmuş, Ecevit”in ortanın solu diye tabir ettiği bir ortam içinde toplumsal dinamiklerin oldukça yüksek olduğu bir dönemdir. Cüneyt Arkın ise, o zamana kadar Yeşilçam sinemasının Malkoçoğlu ve Karamurat gibi film-dizilerinin aranılan bir jönü iken değişen rüzgarla beraber artık daha toplumsal içerikli filmlerde oynamaya başlamıştır. İşte burda sözkonusu ettiğimiz Cemil filmlerinin oluşması da bu evrededir. Filmin öyküsünün de bizzat filmin yönetmeni olan Melih Gülgen ile beraber Cüneyt Arkın tarafından ortaklaşa yazılmış olması da Cüneyt Arkın”ın geldiği noktayı göstermesi bakımından önemlidir. \r\n Film konusu itibariyle basit bir polisiye gibi görünürken yan olaylar ve Komiser Cemil”in diğer karakterlerle olan diyalogları bize başka kapılar da aralar. Ama bu filmin o dönemin sansür kurulu tarafından yasaklandığı, ancak o kurulun istediği düzenleme ve değişikliklerden sonra filmin gösterimine izin verildiği de atlanmamalıdır. Bu sansür kurulu değişik görüşteki kişilerden oluşuyordu, film tüm bu görüşlerdeki kimseleri birden rahatsız edecek kadar tümünden devrimciydi. Üstelik bu durum filme o kadar işlenmişti ki, kurulun istemediği bazı diyalogların ve görüntülerin çıkarılmış olmasına rağmen, film bu devrimciliğinden bir şey kaybetmiyordu. \r\n Cemil filmi, kumsalda genç bir kızın koşuşması ve sonra ölü olarak bulunmasıyla başlar. Bu sırada Melike Demirağ”ın ”Uyu Yavrum Ninni” isimli parçası duyulmaktadır. Film boyunca gelişen olaylardan anlarız ki, bu kızın ölümüne uyuşturucu kaçakçılığı da yapan Vehbi Tok (isim seçimine dikkat) isimli bir işadamı sebep olmuştur. Ancak nüfuzu nedeniyle yeterli soruşturma yapılmasına engel olur. Baba, kızının öldürüldüğünü düşünmektedir. “Ama intihar etti diyecekler” der eşine. Gerekçesi de şudur: “Çünkü biz zengin diiliz, yoksul da diiliz ama onları harekete geçirecek paramız yok”. Baba adaletten ümitli değildir ve öldüreni bulunca onu öldürmek üzere silah talimi yapmakta olan eski bir askerdir. \r\n Kızın annesi yokluk yüzünden kızın evden ayrıldığını söyleyince babanın cevabı daha toplumsal oluyor: “Çocuklar herşeyi televizyonda izliyor, kokuşmuşluğu, namussuzluğu, yokluğu, varlığı…” \r\n Komiser Cemil, kızını arayan öfkeli baba, soruşturmayı derinleştirmeyen amiri, her yerde karşısına çıkan Vehbi Tok arasında gidip gelirken bacağı sakat olduğu için yürüyemeyen ve hastanede kalan oğlu ile de ilgilenmeyi ihmal etmemektedir. Hastanede karşılaştığı eski eşi ile Cemil”in şöyle bir konuşması olur: \r\n Karısı: Ne olurdu isteseydin herşeyimiz olurdu? Cemil”in cevabı nettir: Oğlumun tedavisi için patronlardan alacağım her kuruş rüşvet, ülkemde doğan her yavrunun gelecek güzel günlerini karartan bir lekedir! \r\n Sakat çocuğunu hayvanat bahçesinde gezdiren Cemil”e oğlu yakınır: Hayvanları böyle kafese kapattıkları için çok üzülüyorum baba. Cemil”in yanıtı şöyle olur: İnsan insanı öldürdüğü, birbirlerinin hürriyetine saygı duymadığı müddetçe, hayvanların yaşaması hep daha kötü olacaktır oğlum. -Sen bunun için mi polis oldun baba -Evet oğlum. İnsanlar vahşete başvurmadan geçinmenin yolunu bulamadılar daha. \r\n Oğluyla kunuşması sürer. O dönemin anti-amerikancı havası kendisini filmde şöyle gösterir: -İngilizlerin, İtalyanların, Fransızların, gelip topraklarımızı yağma etmesi doğru mu baba? Bir de onlar hep dünyaya medeni memleket olduklarını söylerler. -Bu medeni memleketler her zaman yoksul ülkeleri yağmalayıp geçinmişlerdir. Şimdi de Amerika aynı şeyi yapıyor. \r\n Patronlar her zaman bildiğimiz gibidir. ABD”den gelen bir adam Vehbi Bey”e “Şu grevleri durdurun dedik bir şey yapmadınız” diye çıkışır. Vehbi Bey, “Hiç öyle olur mu der”, alır mahzene götürür. Burda elleri bağlı dövülmüş şekilde insanlar vardır. Vehbi Bey takdim eder: “İşçi temsilcileri. Bize karşı gelenlerin ne jhale geldiğini görüyorsunuz”. Amerikalının cevabı şöyle olur: “This is very good .Thank You”. \r\n Evet, Cemil”in patronlara tavrı nettir. Ancak Cemil”in müdürü Vehbi”nin böyle bir şey yapmış olamayacağını, Vehbi seçim öncesi bir çok politikacıya seçim yardımı yapmış da olduğu için savcıya böyle bir dava açmasını söyleyemeyeceğini söyleyip “Bu iş bitmiştir” der. Cemil bu söylenenlere inanamaz ve: “Milyonlarca kaçak sigara yakalıyoruz, elimize iki motorcu geçiyor. Sakallı, kendi halinde kravatsız adamlar. Kilolarca esrar buluyoruz. Yakalanan yıllanmış bir zavallı esrarkeş. Bunlar bu büyük işleri yapabilirler mi. Bunların arkasındaki o kravatlı patronlar nerde? Onları, onları kim koruyor?” diye sorar. \r\n Tüm bu kıstırılmışlık içinde Cemil yakınır: “Herşey beni huzursuz ediyor. Bozuk düzen. Nereye ellimi atsam bir kötülük, bir çirkinlik çıkıyor. Hepsini düzeltmek istiyorum düzeltemiyorum neden küçük kızlar orospudur? Neden onları öldürürler. Neden hapishaneler var. Çözemiyorum bir türlü”. \r\n “Bir sigara ver bana” \r\n Film bu yoğunluğuyla akıp giderken bazı diyaloglar, şimdi Behzat Ç.”dekileri andırıcasına yüzlerde gülümseme bırakır. Cemil”in sürekli birisinden sigara istemesi ise filmin unutulmazları arasındadır. \r\n Cemil, karakolda, bir amerikan pazarına molotof kokteyli atan bir zanlıyla gülümseyerek bakar ve onu tutan polislere “yanlış yere getirmişsiniz tımarhaneye götürseniz daha iyi olurdu” der \r\n Otopsi raporunu sorur: Nasıl kullanmışlar esrarı -Nefes çekmişler \r\n Ölen kızın ölmeden önce gittiği eve giderler. Bir porno film çekimi yapılmaktadır. -Bunlar da kim yahu? -Ne bileyim ben. Cemil-Noel Baba”yım evladım. Yılbaşında gel öyleyse. Cemil-Kızı bu tür eğlentilere sen hiç götürdün mü? Ben et satıcısı değil sanat yönetmeniyim. cemil-Ah, belli oluyor. Kan film festivalinde görüşürüz. \r\n Kızın babası kızının intikamı için atış talimi yapmaktadır. Cemil”in yardımcısı-Bu herifi tutuklayalım Cemil-Neden, şişelere nişan aldığı için mi Cemil”in yardımcısı-Nasıl olsa günün birinde birini vuracak \r\n İki kadını kaçırıp evde rehin tutatn Kudret”e yapılan operasyonda, Cemil elini kolunu sallayarak içeri girer. “Kudret bir şey yapmaz bana. Beni çok sever” İçeri girip Kudret”i tekme tokat yıktıktan sonra da Kudret”e döner. “Bir sigara ver bana” der. Bunu gören Cemil”in yardımcısı:” Bayaa anlaşıyormuşsunuz siz” der. Cemil”in cevap: “Severim keretayı, aynı mahallede futbol oynadık” \r\n Havaalanında bir araca takip yapılır: Cemil hem araç kullanmakta, hem de telsizle talimat vermektedir: -313 Beni dinle..Sarhoş taklidi yap, Clark Cable”ın sarhoşluğu yanında hiç kalsın, Merkeze haber vermeyi de sakın unutma, Anlaşıldı mı? Tamam \r\n Vehbi Tok: “Hergün sürüyle insan ölüyor. Kader bu” \r\n Filmin sonlarına doğru, Komiser Cemil ve yardımcısı, Ecevit”in Taksim”deki bir mitingine gitmişlerdir. Ecevit kürsüde Pol-Der ve Pol-Bir ayırımına işaret ederek “Gerçek Polis”e saygı göstereceğiz Ötekisine eli kanlı hain muamelesi yapacağız” demektedir.. Komiser Cemil, film boyunce tam da burda ifade edilen “gerçek polis” karakterini çizer. Ancak kızı Vehbi Tok”un öldürdüğünü anlamasına rağmen adaletin bir şey yapmaması üzerine, sansür kurulundan önceki sonda, Vehbi Dok”un üzerine vinci sürerek öldürür, sansür kurulundan sonraki sonda, polisler gelip Vehbi Tok”u yakalarlar. \r\n Komiser Cemil ile Vehbi Tok arasındaki şu diyalog da ilginçtir. -Ya gencecik bir oğlun olsa, esrar kullansa, ve ölse, ne hissedersin? -Ne mi? Hergün sürüyle insan ölüyor derim. Kader bu. \r\n Hasılı, Ecevit”in ortanın solunun rüzgarına, Pol-Der”in örgütlü gücüne, antiamerikancı algının yüksekliğine rağmen ne yazıkki Komiser Cemil, hepsini düzeltmek istemesine rağmen düzeltemedi. Toplumsal dinamiklerin, Cemil”in dönemindeki kadar kuvvetli olmadığı günümüzde ise Behzat Ç.”nin de işi zor. Zaten tüm çözümü, kurtarıcı gibi bir tek kişiden beklemek de yanlış. \r\n Sözümüzü, örgütlü bir halkın kahtramanlara ihtiyaç duymayacağını yineleyerek bitirelim. \r\n ‘, ‘Bu düzeni Komiser Cemil değiştiremedi, Behzat Ç. hiç değiştiremez.’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’73-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 10:56:45’, ‘2025-11-29 10:56:45’, ”, 73, ‘https://sanalt.tr/?p=453’, 0, ‘revision’, ”, 0), (454, 1, ‘2025-11-29 10:58:44’, ‘2025-11-29 10:58:44’, ‘
‘, ‘Daha da Susuz Yaz’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’74-autosave-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 10:58:44’, ‘2025-11-29 10:58:44’, ”, 74, ‘https://sanalt.tr/?p=454’, 0, ‘revision’, ”, 0), (455, 1, ‘2025-11-29 10:59:07’, ‘2025-11-29 10:59:07’, ”, ‘susuzyaz’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘susuzyaz’, ”, ”, ‘2025-11-29 10:59:07’, ‘2025-11-29 10:59:07’, ”, 74, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/susuzyaz.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (456, 1, ‘2025-11-29 10:59:15’, ‘2025-11-29 10:59:15’, ‘
‘, ‘Daha da Susuz Yaz’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’74-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 10:59:15’, ‘2025-11-29 10:59:15’, ”, 74, ‘https://sanalt.tr/?p=456’, 0, ‘revision’, ”, 0), (457, 1, ‘2025-11-29 11:01:48’, ‘2025-11-29 11:01:48’, ‘
‘, ‘Bir Distopya Filmi: Snowpiercer ‘, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’75-autosave-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 11:01:48’, ‘2025-11-29 11:01:48’, ”, 75, ‘https://sanalt.tr/?p=457’, 0, ‘revision’, ”, 0), (458, 1, ‘2025-11-29 11:02:54’, ‘2025-11-29 11:02:54’, ”, ‘snowpiercer’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘snowpiercer’, ”, ”, ‘2025-11-29 11:02:54’, ‘2025-11-29 11:02:54’, ”, 75, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/snowpiercer.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (459, 1, ‘2025-11-29 11:03:01’, ‘2025-11-29 11:03:01’, ‘
‘, ‘Bir Distopya Filmi: Snowpiercer ‘, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’75-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 11:03:01’, ‘2025-11-29 11:03:01’, ”, 75, ‘https://sanalt.tr/?p=459’, 0, ‘revision’, ”, 0), (460, 1, ‘2025-11-29 11:05:14’, ‘2025-11-29 11:05:14’, ‘
‘, ‘The Molly Maguires’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’76-autosave-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 11:05:14’, ‘2025-11-29 11:05:14’, ”, 76, ‘https://sanalt.tr/?p=460’, 0, ‘revision’, ”, 0), (461, 1, ‘2025-11-29 11:05:38’, ‘2025-11-29 11:05:38’, ”, ‘TheMollyMaguires’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘themollymaguires’, ”, ”, ‘2025-11-29 11:05:38’, ‘2025-11-29 11:05:38’, ”, 76, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/TheMollyMaguires-.gif’, 0, ‘attachment’, ‘image/gif’, 0), (462, 1, ‘2025-11-29 11:05:46’, ‘2025-11-29 11:05:46’, ‘
‘, ‘The Molly Maguires’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’76-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 11:05:46’, ‘2025-11-29 11:05:46’, ”, 76, ‘https://sanalt.tr/?p=462’, 0, ‘revision’, ”, 0), (463, 1, ‘2025-11-29 11:10:53’, ‘2025-11-29 11:10:53’, ‘
‘, ‘Piyasanın Kanunu İşe Gitmek, Mecburen’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’63-autosave-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 11:10:53’, ‘2025-11-29 11:10:53’, ”, 63, ‘https://sanalt.tr/?p=463’, 0, ‘revision’, ”, 0), (464, 1, ‘2025-11-29 11:11:33’, ‘2025-11-29 11:11:33’, ”, ‘piyasaninkanunu’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘piyasaninkanunu’, ”, ”, ‘2025-11-29 11:11:33’, ‘2025-11-29 11:11:33’, ”, 63, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/piyasaninkanunu.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (465, 1, ‘2025-11-29 11:11:42’, ‘2025-11-29 11:11:42’, ‘
‘, ‘Piyasanın Kanunu İşe Gitmek, Mecburen’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’63-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 11:11:42’, ‘2025-11-29 11:11:42’, ”, 63, ‘https://sanalt.tr/?p=465’, 0, ‘revision’, ”, 0); INSERT INTO `wpyt_posts` VALUES (466, 1, ‘2026-02-08 15:47:33’, ‘2026-02-08 15:47:33’, ‘ Bu düzeni Komiser Cemil değiştiremedi, Behzat Ç. hiç değiştiremez. \n Behzat Ç. bulunduğu mevkinin kendine sağladığı olanakları kendi meşrebince yorumlayıp daha hakça bir düzen peşindedir. Ama işi zordur ve neredeyse imkansızdır. Çünkü bu düzeni Komiser Cemil değiştiremedi, Betzat Ç. hiç değiştiremez. \n Uyum sağlayamamış bir karakter olarak Behzat Ç \n Bir Ankara Polisiyesi olarak Eylül 2010”dan beri ekranlarımıza konuk ettiğimiz, geçtiğimiz aylarda da bir de sinema filmine dönüşmüş halini salonlarda izlediğimiz Behzat Ç., “yeni müktesebata” uyum sağlayamamış bir içimizden biri karakter. Emrah Serbes”in bir roman için yarattığı bu karakter, cinayet bürosunda görev yapmakta ise de zaman zaman güncel politik olaylara ilişkin de mesajlar vermeyi ihmal etmiyor. kot beyazlatırken hayatları kararan kot taşlama işçilerinin dramından işkenceye, kaçak işçilere kadar pek çok meseleye değiniliyor. Örnek vermek gerekirse, dizinin bir bölümünde hidroelektrik santrallerin yapımına karşı çıkan yaşam savunucularını alt planda konuk edip onların söylemlerinin geniş kitlelere ulaşmasına aracılık ediyor. \n Harun: Bahar Abla”yı mı almışlar? Behzat: Heee.. Yine gözaltına almışlar. Harun: Konu ne? Behzat: HES ! Harun: Hak, Eşitlik, Sol değil mi? ne? Behzat: Gazete oku lan biraz ! \n Komiser Cemil: “Nereye elimi atsam bir kötülük, bir çirkinlik çıkıyor. Hepsini düzeltmek istiyorum düzeltemiyorum” \n Biraz eskilere gidelim. Yıl 1975. Ülke bir yıl önce Kıbrıs”a müdahalede bulunmuş, Ecevit”in ortanın solu diye tabir ettiği bir ortam içinde toplumsal dinamiklerin oldukça yüksek olduğu bir dönemdir. Cüneyt Arkın ise, o zamana kadar Yeşilçam sinemasının Malkoçoğlu ve Karamurat gibi film-dizilerinin aranılan bir jönü iken değişen rüzgarla beraber artık daha toplumsal içerikli filmlerde oynamaya başlamıştır. İşte burda sözkonusu ettiğimiz Cemil filmlerinin oluşması da bu evrededir. Filmin öyküsünün de bizzat filmin yönetmeni olan Melih Gülgen ile beraber Cüneyt Arkın tarafından ortaklaşa yazılmış olması da Cüneyt Arkın”ın geldiği noktayı göstermesi bakımından önemlidir. \n Film konusu itibariyle basit bir polisiye gibi görünürken yan olaylar ve Komiser Cemil”in diğer karakterlerle olan diyalogları bize başka kapılar da aralar. Ama bu filmin o dönemin sansür kurulu tarafından yasaklandığı, ancak o kurulun istediği düzenleme ve değişikliklerden sonra filmin gösterimine izin verildiği de atlanmamalıdır. Bu sansür kurulu değişik görüşteki kişilerden oluşuyordu, film tüm bu görüşlerdeki kimseleri birden rahatsız edecek kadar tümünden devrimciydi. Üstelik bu durum filme o kadar işlenmişti ki, kurulun istemediği bazı diyalogların ve görüntülerin çıkarılmış olmasına rağmen, film bu devrimciliğinden bir şey kaybetmiyordu. \n Cemil filmi, kumsalda genç bir kızın koşuşması ve sonra ölü olarak bulunmasıyla başlar. Bu sırada Melike Demirağ”ın ”Uyu Yavrum Ninni” isimli parçası duyulmaktadır. Film boyunca gelişen olaylardan anlarız ki, bu kızın ölümüne uyuşturucu kaçakçılığı da yapan Vehbi Tok (isim seçimine dikkat) isimli bir işadamı sebep olmuştur. Ancak nüfuzu nedeniyle yeterli soruşturma yapılmasına engel olur. Baba, kızının öldürüldüğünü düşünmektedir. “Ama intihar etti diyecekler” der eşine. Gerekçesi de şudur: “Çünkü biz zengin diiliz, yoksul da diiliz ama onları harekete geçirecek paramız yok”. Baba adaletten ümitli değildir ve öldüreni bulunca onu öldürmek üzere silah talimi yapmakta olan eski bir askerdir. \n Kızın annesi yokluk yüzünden kızın evden ayrıldığını söyleyince babanın cevabı daha toplumsal oluyor: “Çocuklar herşeyi televizyonda izliyor, kokuşmuşluğu, namussuzluğu, yokluğu, varlığı…” \n Komiser Cemil, kızını arayan öfkeli baba, soruşturmayı derinleştirmeyen amiri, her yerde karşısına çıkan Vehbi Tok arasında gidip gelirken bacağı sakat olduğu için yürüyemeyen ve hastanede kalan oğlu ile de ilgilenmeyi ihmal etmemektedir. Hastanede karşılaştığı eski eşi ile Cemil”in şöyle bir konuşması olur: \n Karısı: Ne olurdu isteseydin herşeyimiz olurdu? Cemil”in cevabı nettir: Oğlumun tedavisi için patronlardan alacağım her kuruş rüşvet, ülkemde doğan her yavrunun gelecek güzel günlerini karartan bir lekedir! \n Sakat çocuğunu hayvanat bahçesinde gezdiren Cemil”e oğlu yakınır: Hayvanları böyle kafese kapattıkları için çok üzülüyorum baba. Cemil”in yanıtı şöyle olur: İnsan insanı öldürdüğü, birbirlerinin hürriyetine saygı duymadığı müddetçe, hayvanların yaşaması hep daha kötü olacaktır oğlum. -Sen bunun için mi polis oldun baba -Evet oğlum. İnsanlar vahşete başvurmadan geçinmenin yolunu bulamadılar daha. \n Oğluyla kunuşması sürer. O dönemin anti-amerikancı havası kendisini filmde şöyle gösterir: -İngilizlerin, İtalyanların, Fransızların, gelip topraklarımızı yağma etmesi doğru mu baba? Bir de onlar hep dünyaya medeni memleket olduklarını söylerler. -Bu medeni memleketler her zaman yoksul ülkeleri yağmalayıp geçinmişlerdir. Şimdi de Amerika aynı şeyi yapıyor. \n Patronlar her zaman bildiğimiz gibidir. ABD”den gelen bir adam Vehbi Bey”e “Şu grevleri durdurun dedik bir şey yapmadınız” diye çıkışır. Vehbi Bey, “Hiç öyle olur mu der”, alır mahzene götürür. Burda elleri bağlı dövülmüş şekilde insanlar vardır. Vehbi Bey takdim eder: “İşçi temsilcileri. Bize karşı gelenlerin ne jhale geldiğini görüyorsunuz”. Amerikalının cevabı şöyle olur: “This is very good .Thank You”. \n Evet, Cemil”in patronlara tavrı nettir. Ancak Cemil”in müdürü Vehbi”nin böyle bir şey yapmış olamayacağını, Vehbi seçim öncesi bir çok politikacıya seçim yardımı yapmış da olduğu için savcıya böyle bir dava açmasını söyleyemeyeceğini söyleyip “Bu iş bitmiştir” der. Cemil bu söylenenlere inanamaz ve: “Milyonlarca kaçak sigara yakalıyoruz, elimize iki motorcu geçiyor. Sakallı, kendi halinde kravatsız adamlar. Kilolarca esrar buluyoruz. Yakalanan yıllanmış bir zavallı esrarkeş. Bunlar bu büyük işleri yapabilirler mi. Bunların arkasındaki o kravatlı patronlar nerde? Onları, onları kim koruyor?” diye sorar. \n Tüm bu kıstırılmışlık içinde Cemil yakınır: “Herşey beni huzursuz ediyor. Bozuk düzen. Nereye ellimi atsam bir kötülük, bir çirkinlik çıkıyor. Hepsini düzeltmek istiyorum düzeltemiyorum neden küçük kızlar orospudur? Neden onları öldürürler. Neden hapishaneler var. Çözemiyorum bir türlü”. \n “Bir sigara ver bana” \n Film bu yoğunluğuyla akıp giderken bazı diyaloglar, şimdi Behzat Ç.”dekileri andırıcasına yüzlerde gülümseme bırakır. Cemil”in sürekli birisinden sigara istemesi ise filmin unutulmazları arasındadır. \n Cemil, karakolda, bir amerikan pazarına molotof kokteyli atan bir zanlıyla gülümseyerek bakar ve onu tutan polislere “yanlış yere getirmişsiniz tımarhaneye götürseniz daha iyi olurdu” der \n Otopsi raporunu sorur: Nasıl kullanmışlar esrarı -Nefes çekmişler \n Ölen kızın ölmeden önce gittiği eve giderler. Bir porno film çekimi yapılmaktadır. -Bunlar da kim yahu? -Ne bileyim ben. Cemil-Noel Baba”yım evladım. Yılbaşında gel öyleyse. Cemil-Kızı bu tür eğlentilere sen hiç götürdün mü? Ben et satıcısı değil sanat yönetmeniyim. cemil-Ah, belli oluyor. Kan film festivalinde görüşürüz. \n Kızın babası kızının intikamı için atış talimi yapmaktadır. Cemil”in yardımcısı-Bu herifi tutuklayalım Cemil-Neden, şişelere nişan aldığı için mi Cemil”in yardımcısı-Nasıl olsa günün birinde birini vuracak \n İki kadını kaçırıp evde rehin tutatn Kudret”e yapılan operasyonda, Cemil elini kolunu sallayarak içeri girer. “Kudret bir şey yapmaz bana. Beni çok sever” İçeri girip Kudret”i tekme tokat yıktıktan sonra da Kudret”e döner. “Bir sigara ver bana” der. Bunu gören Cemil”in yardımcısı:” Bayaa anlaşıyormuşsunuz siz” der. Cemil”in cevap: “Severim keretayı, aynı mahallede futbol oynadık” \n Havaalanında bir araca takip yapılır: Cemil hem araç kullanmakta, hem de telsizle talimat vermektedir: -313 Beni dinle..Sarhoş taklidi yap, Clark Cable”ın sarhoşluğu yanında hiç kalsın, Merkeze haber vermeyi de sakın unutma, Anlaşıldı mı? Tamam \n Vehbi Tok: “Hergün sürüyle insan ölüyor. Kader bu” \n Filmin sonlarına doğru, Komiser Cemil ve yardımcısı, Ecevit”in Taksim”deki bir mitingine gitmişlerdir. Ecevit kürsüde Pol-Der ve Pol-Bir ayırımına işaret ederek “Gerçek Polis”e saygı göstereceğiz Ötekisine eli kanlı hain muamelesi yapacağız” demektedir.. Komiser Cemil, film boyunce tam da burda ifade edilen “gerçek polis” karakterini çizer. Ancak kızı Vehbi Tok”un öldürdüğünü anlamasına rağmen adaletin bir şey yapmaması üzerine, sansür kurulundan önceki sonda, Vehbi Dok”un üzerine vinci sürerek öldürür, sansür kurulundan sonraki sonda, polisler gelip Vehbi Tok”u yakalarlar. \n Komiser Cemil ile Vehbi Tok arasındaki şu diyalog da ilginçtir. -Ya gencecik bir oğlun olsa, esrar kullansa, ve ölse, ne hissedersin? -Ne mi? Hergün sürüyle insan ölüyor derim. Kader bu. \n Hasılı, Ecevit”in ortanın solunun rüzgarına, Pol-Der”in örgütlü gücüne, antiamerikancı algının yüksekliğine rağmen ne yazıkki Komiser Cemil, hepsini düzeltmek istemesine rağmen düzeltemedi. Toplumsal dinamiklerin, Cemil”in dönemindeki kadar kuvvetli olmadığı günümüzde ise Behzat Ç.”nin de işi zor. Zaten tüm çözümü, kurtarıcı gibi bir tek kişiden beklemek de yanlış. \n Sözümüzü, örgütlü bir halkın kahtramanlara ihtiyaç duymayacağını yineleyerek bitirelim. \n
‘, ‘Bu düzeni Komiser Cemil değiştiremedi, Behzat Ç. hiç değiştiremez.’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘1-autosave-v1’, ”, ”, ‘2026-02-08 15:47:33’, ‘2026-02-08 15:47:33’, ”, 1, ‘https://sanalt.tr/?p=466’, 0, ‘revision’, ”, 0), (467, 1, ‘2025-11-29 11:14:23’, ‘2025-11-29 11:14:23’, ”, ‘behzatc1’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘behzatc1’, ”, ”, ‘2025-11-29 11:14:23’, ‘2025-11-29 11:14:23’, ”, 1, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2025/11/behzatc1.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (468, 1, ‘2025-11-29 11:14:29’, ‘2025-11-29 11:14:29’, ‘
\r\n
\r\n
‘, ‘Bu düzeni Komiser Cemil değiştiremedi, Behzat Ç. hiç değiştiremez.’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘1-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 11:14:29’, ‘2025-11-29 11:14:29’, ”, 1, ‘https://sanalt.tr/?p=468’, 0, ‘revision’, ”, 0), (469, 1, ‘2025-11-29 11:21:44’, ‘2025-11-29 11:21:44’, ‘ Son yıllarda, genellikle film, tiyatro, müzik gibi büyük organizasyonlar ve festivaller tarafından işlerin önemli bir kısmının görülmesi amacıyla, özellikle gençlere yönelik “gönüllü ol” çağrıları giderek artmaktadır. Oysa o etkinliğe ya da festivale bakıldığında, sponsorlar ya da bilet satışları üzerinden gelir elde edildiği, düzenleyen şirketin kar da elde ettiği, kimi görevli ya da personele ücret ödendiği halde, gönüllülük çağrısına olumlu yanıt veren gençlere herhangi bir ödeme yapılmadığı görülmektedir. \n Gönüllülük adı altında gençlerin ücretsiz çalışmaya zorlanması toplumsal bir sorun olduğu kadar iş kanunlarında yazılı haliyle de hukuki bir meseledir. Bu konuda bir kavram kargaşası olduğu da çok açıktır. \n Gönüllülük, esasen bir kişinin maddi karşılık beklemeden, kendi isteğiyle başkalarına yardım etmesi anlamına gelir. Ancak festivallerde ve büyük etkinliklerde gençler, “gönüllü” olarak tanıtılsa da, genellikle ağır iş yükleriyle karşı karşıya kalmaktadırlar. Organizatörler, genellikle bu etkinliklerde yer alan gençlerin “gönüllü” olarak çalıştıklarını vurgular, ancak gerçekte bu kişilerin katkılarına karşılık herhangi bir maddi ödüllendirme yapılmaz. Etkinliklerin başarılı olabilmesi için gençlerin büyük bir kısmı, organizasyonun çeşitli aşamalarında saatlerce, hatta bazen günlerce süren çalışmalara katılır. Ancak buna karşılık, gençlerin çoğu, yasal hakları ve sosyal güvenceleri olmadan bu işleri yapmak zorunda kalır. \n Bu noktada, gönüllülük kavramı ile işgücü arasındaki sınır muğlaklaşır.. Gençlerin gönüllü olarak çalıştıkları iddia edilse de, aslında organizasyonların bu kişileri emek gücü olarak kullanmaları, emek sömürüsünün temelini atmaktadır. Bu tür uygulamalar, özellikle kültürel etkinliklerin büyük ölçeklere ulaştığı ve profesyonel çalışanların sayısının az olduğu durumlarda yaygınlaşmaktadır. \n Gençler, kültürel etkinliklere katılım sağlamak, deneyim kazanmak ve kariyerlerine yönelik bağlantılar kurmak adına gönüllü olarak yer almak istiyor olabilir. Bu, birçok genç için doğal bir fırsat gibi görünse de, zamanla bir istismar biçimine dönüşüyor. Gençlerin çoğu, iş dünyasına atılmadan önce deneyim kazanmaya ve iş alanında kendilerini gösterebilmek için gönüllü çalışmayı tercih ediyor. Ancak, bu deneyimler genellikle onların emeklerinin karşılık bulmadığı ve yalnızca organizatörler için değer yaratan bir sistem haline geliyor. \n Emek sömürüsü, gençlerin işgücü piyasasında eşit ve adil bir biçimde yer almalarını engeller. Sosyal güvencelerden yoksun ve sağlıklı bir iş yaşamı deneyimi kazanmadan sektöre adım atan gençler, bu tür uygulamalar nedeniyle tükenmişlik ve güvensizlik gibi olumsuz duygular geliştiriyorlar. \n Türkiye’deki çalışma hayatı, işçi hakları ve ücretli çalışma gibi konular, belirli yasal düzenlemelere tabidir. Ancak gönüllülük çalışmaları, genellikle yasal düzenlemelerden muaf tutulur. Bu boşluk, organizatörlerin gençleri “gönüllü” olarak tanıtıp, karşılık vermeksizin onlardan emek almalarına zemin hazırlar. Gönüllülük ve ücretli çalışma arasındaki sınır, çoğu zaman belirsizdir ve bu da hukuki sorunları beraberinde getirir. \n İş hukukumuzda gönüllü çalışmalar, çoğunlukla bir iş ilişkisinin kurulmadığı, dolayısıyla işçilerin haklarını talep edemediği bir durum olarak tanımlanır. Ancak, gönüllülük adı altında yapılan işlerin nitelikleri, aslında bir çalışmanın gerekliliklerini taşır. Gençlerin etkinliklerde geçirdikleri uzun saatler, fiziksel ve zihinsel olarak yorucu olabilir. Bu durum, aslında bir tür “gizli emek” olarak değerlendirilmelidir. Çalışma saatleri, organizasyonların belirlediği hedeflere ulaşmak için genellikle uzun tutulur, ancak bunun karşılığında herhangi bir maddi karşılık verilmemesi, işçi hakları ve insan hakları açısından ciddi bir ihlaldir. \n Gençlerin, gönüllü olarak çalışırken deneyim kazanmaları ve bu deneyimlerin onlara kariyer fırsatları sunması önemlidir, ancak bunun karşılığında bir emek hakkı ve adil bir düzenleme mutlaka olmalıdır.. Bu konuda bir farkındalık sağlanmadığı, kültürel etkinliklerin organizasyonlarında şeffaflık olmadığı sürece, yasal düzenlemeler de sorunu çözmekten uzak olacaktır. \n \n ……………….. \n Bianet haberi aşağıdadır: \n \n Türkiye küçük Millet Meclisleri Girişimi (TkMM) ve Düşünce Suçuna Karşı Girişim çalışanı Selin Karakartal, Hüseyin Yıldırım, Mert Tokur ve Gürşat Özdamar sigorta ve zam talep etmeleri üzerinde işten çıkartıldı. TkMM Ankara çalışanı Esin Alp ise kararı protesto ederek istifa etti. \n Eski çalışanları Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Genel Merkezi’nde yaptıkları basın açıklamasında süreci şöyle aktardı: \n “Geçtiğimiz yılın Ekim ayında TkMM projesinin genel koordinatörlüğünü yürüten arkadaşımız Melis Tantan, Şanar Yurdatapan tarafından işten çıkarıldı. Arkadaşımızın işten çıkarılma nedeni ile ilgili olarak bilgi almak istediğimiz Yurdatapan, bunun nedenine ilişkin hiçbir geri dönüş yapmazken ‘Burada demokrasi yok, benim kararlarım uygulanır’ çıkışını yaptı. \n “Bu gelişmenin ardından Yurdatapan, zam ve sosyal güvence talebinde bulunan bizleri fon, bütçe gibi gerekçelerle üç ay boyunca oyaladı. \n “İşyerindeki hiyerarşik yapı iyice yoğunlaştırıldı ve üzerimizdeki baskı daha da arttı. Yurdatapan 18 Mart’ta yaptığı toplantıda mali bir kriz yaşandığını bahane ederek bizi işten ayrılmaya yönlendirdi ve Haziran ayı başına kadar süre verdi. Buna karşılık bizler sigorta ve zam talebinde ısrarcı olduğumuzu belirtince Yurdatapan, bir işveren olduğunu kanıtlayacak şekilde, ofiste tüm çalışanlara bu taleplerin arkasında olup olmadıklarını sordu ve arkasında durduğumuzu belirten bizleri topluca işten attı.” \n “Amacımız Sivil Toplum Örgütleri’nde ‘gönüllü çalışma’ adı altında yapılan emek sömürüsünü teşhir etmektir. Düşük ücretlerle, hiçbir sosyal güvencesi olmadan çalıştırılan insanların gelecekleri patronların iki dudağı arasındadır.” \n Alp ise öğrenci olması gerekçe gösterilerek asgari ücretin altına çalıştırıldığını, sigorta ve zam talebinin ise yine aynı gerekçesiyle kabul edilmediğini söyledi. \n İşten çıkartılanlardan Yıldırım işten çıkarılanların bir kısmının sigortasının olmadığını, bir kısmının ise kendi sigortalarını ödemek zorunda bırakıldığını ifade etti. Yıldırım, Yurdatapan’ın yaptıkları toplantıda kendilerini istifaya zorladığını ve yerlerine öğrenci istihdam edeceğini söylediğini aktardı. \n Eski çalışanların avukatı Cem Gök STÖ’lerde “gönüllülük” adıyla emek sömürüsü yaşandığını belirterek geçmişe dönük sigorta ile ihbar ve kıdem tazminatı talebiyle hukuki süreci işleteceklerini söyledi. \n bianet’e konuşan Şanar Yurdatapan ise yargı yolunun açık olduğunu, eski çalışanlar eğer haklılarsa bu yolla ispatlayabileceklerini söyledi. ‘, ‘Kültür sanat alanında ‘gönüllü’ emek sömürüsüne son!’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’62-autosave-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 11:21:44’, ‘2025-11-29 11:21:44’, ”, 62, ‘https://sanalt.tr/?p=469’, 0, ‘revision’, ”, 0), (470, 1, ‘2025-11-29 11:18:02’, ‘2025-11-29 11:18:02’, ”, ‘gonulluemeksomurusu’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘gonulluemeksomurusu’, ”, ”, ‘2025-11-29 11:18:02’, ‘2025-11-29 11:18:02’, ”, 62, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/gonulluemeksomurusu.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (471, 1, ‘2025-11-29 11:21:55’, ‘2025-11-29 11:21:55’, ‘ Son yıllarda, genellikle film, tiyatro, müzik gibi büyük organizasyonlar ve festivaller tarafından işlerin önemli bir kısmının görülmesi amacıyla, özellikle gençlere yönelik “gönüllü ol” çağrıları giderek artmaktadır. Oysa o etkinliğe ya da festivale bakıldığında, sponsorlar ya da bilet satışları üzerinden gelir elde edildiği, düzenleyen şirketin kar da elde ettiği, kimi görevli ya da personele ücret ödendiği halde, gönüllülük çağrısına olumlu yanıt veren gençlere herhangi bir ödeme yapılmadığı görülmektedir. \r\n Gönüllülük adı altında gençlerin ücretsiz çalışmaya zorlanması toplumsal bir sorun olduğu kadar iş kanunlarında yazılı haliyle de hukuki bir meseledir. Bu konuda bir kavram kargaşası olduğu da çok açıktır. \r\n Gönüllülük, esasen bir kişinin maddi karşılık beklemeden, kendi isteğiyle başkalarına yardım etmesi anlamına gelir. Ancak festivallerde ve büyük etkinliklerde gençler, “gönüllü” olarak tanıtılsa da, genellikle ağır iş yükleriyle karşı karşıya kalmaktadırlar. Organizatörler, genellikle bu etkinliklerde yer alan gençlerin “gönüllü” olarak çalıştıklarını vurgular, ancak gerçekte bu kişilerin katkılarına karşılık herhangi bir maddi ödüllendirme yapılmaz. Etkinliklerin başarılı olabilmesi için gençlerin büyük bir kısmı, organizasyonun çeşitli aşamalarında saatlerce, hatta bazen günlerce süren çalışmalara katılır. Ancak buna karşılık, gençlerin çoğu, yasal hakları ve sosyal güvenceleri olmadan bu işleri yapmak zorunda kalır. \r\n Bu noktada, gönüllülük kavramı ile işgücü arasındaki sınır muğlaklaşır.. Gençlerin gönüllü olarak çalıştıkları iddia edilse de, aslında organizasyonların bu kişileri emek gücü olarak kullanmaları, emek sömürüsünün temelini atmaktadır. Bu tür uygulamalar, özellikle kültürel etkinliklerin büyük ölçeklere ulaştığı ve profesyonel çalışanların sayısının az olduğu durumlarda yaygınlaşmaktadır. \r\n Gençler, kültürel etkinliklere katılım sağlamak, deneyim kazanmak ve kariyerlerine yönelik bağlantılar kurmak adına gönüllü olarak yer almak istiyor olabilir. Bu, birçok genç için doğal bir fırsat gibi görünse de, zamanla bir istismar biçimine dönüşüyor. Gençlerin çoğu, iş dünyasına atılmadan önce deneyim kazanmaya ve iş alanında kendilerini gösterebilmek için gönüllü çalışmayı tercih ediyor. Ancak, bu deneyimler genellikle onların emeklerinin karşılık bulmadığı ve yalnızca organizatörler için değer yaratan bir sistem haline geliyor. \r\n Emek sömürüsü, gençlerin işgücü piyasasında eşit ve adil bir biçimde yer almalarını engeller. Sosyal güvencelerden yoksun ve sağlıklı bir iş yaşamı deneyimi kazanmadan sektöre adım atan gençler, bu tür uygulamalar nedeniyle tükenmişlik ve güvensizlik gibi olumsuz duygular geliştiriyorlar. \r\n Türkiye’deki çalışma hayatı, işçi hakları ve ücretli çalışma gibi konular, belirli yasal düzenlemelere tabidir. Ancak gönüllülük çalışmaları, genellikle yasal düzenlemelerden muaf tutulur. Bu boşluk, organizatörlerin gençleri “gönüllü” olarak tanıtıp, karşılık vermeksizin onlardan emek almalarına zemin hazırlar. Gönüllülük ve ücretli çalışma arasındaki sınır, çoğu zaman belirsizdir ve bu da hukuki sorunları beraberinde getirir. \r\n İş hukukumuzda gönüllü çalışmalar, çoğunlukla bir iş ilişkisinin kurulmadığı, dolayısıyla işçilerin haklarını talep edemediği bir durum olarak tanımlanır. Ancak, gönüllülük adı altında yapılan işlerin nitelikleri, aslında bir çalışmanın gerekliliklerini taşır. Gençlerin etkinliklerde geçirdikleri uzun saatler, fiziksel ve zihinsel olarak yorucu olabilir. Bu durum, aslında bir tür “gizli emek” olarak değerlendirilmelidir. Çalışma saatleri, organizasyonların belirlediği hedeflere ulaşmak için genellikle uzun tutulur, ancak bunun karşılığında herhangi bir maddi karşılık verilmemesi, işçi hakları ve insan hakları açısından ciddi bir ihlaldir. \r\n Gençlerin, gönüllü olarak çalışırken deneyim kazanmaları ve bu deneyimlerin onlara kariyer fırsatları sunması önemlidir, ancak bunun karşılığında bir emek hakkı ve adil bir düzenleme mutlaka olmalıdır.. Bu konuda bir farkındalık sağlanmadığı, kültürel etkinliklerin organizasyonlarında şeffaflık olmadığı sürece, yasal düzenlemeler de sorunu çözmekten uzak olacaktır. \r\n \r\n ……………….. \r\n Bianet haberi aşağıdadır: \r\n \r\n Türkiye küçük Millet Meclisleri Girişimi (TkMM) ve Düşünce Suçuna Karşı Girişim çalışanı Selin Karakartal, Hüseyin Yıldırım, Mert Tokur ve Gürşat Özdamar sigorta ve zam talep etmeleri üzerinde işten çıkartıldı. TkMM Ankara çalışanı Esin Alp ise kararı protesto ederek istifa etti. \r\n Eski çalışanları Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Genel Merkezi’nde yaptıkları basın açıklamasında süreci şöyle aktardı: \r\n “Geçtiğimiz yılın Ekim ayında TkMM projesinin genel koordinatörlüğünü yürüten arkadaşımız Melis Tantan, Şanar Yurdatapan tarafından işten çıkarıldı. Arkadaşımızın işten çıkarılma nedeni ile ilgili olarak bilgi almak istediğimiz Yurdatapan, bunun nedenine ilişkin hiçbir geri dönüş yapmazken ‘Burada demokrasi yok, benim kararlarım uygulanır’ çıkışını yaptı. \r\n “Bu gelişmenin ardından Yurdatapan, zam ve sosyal güvence talebinde bulunan bizleri fon, bütçe gibi gerekçelerle üç ay boyunca oyaladı. \r\n “İşyerindeki hiyerarşik yapı iyice yoğunlaştırıldı ve üzerimizdeki baskı daha da arttı. Yurdatapan 18 Mart’ta yaptığı toplantıda mali bir kriz yaşandığını bahane ederek bizi işten ayrılmaya yönlendirdi ve Haziran ayı başına kadar süre verdi. Buna karşılık bizler sigorta ve zam talebinde ısrarcı olduğumuzu belirtince Yurdatapan, bir işveren olduğunu kanıtlayacak şekilde, ofiste tüm çalışanlara bu taleplerin arkasında olup olmadıklarını sordu ve arkasında durduğumuzu belirten bizleri topluca işten attı.” \r\n “Amacımız Sivil Toplum Örgütleri’nde ‘gönüllü çalışma’ adı altında yapılan emek sömürüsünü teşhir etmektir. Düşük ücretlerle, hiçbir sosyal güvencesi olmadan çalıştırılan insanların gelecekleri patronların iki dudağı arasındadır.” \r\n Alp ise öğrenci olması gerekçe gösterilerek asgari ücretin altına çalıştırıldığını, sigorta ve zam talebinin ise yine aynı gerekçesiyle kabul edilmediğini söyledi. \r\n İşten çıkartılanlardan Yıldırım işten çıkarılanların bir kısmının sigortasının olmadığını, bir kısmının ise kendi sigortalarını ödemek zorunda bırakıldığını ifade etti. Yıldırım, Yurdatapan’ın yaptıkları toplantıda kendilerini istifaya zorladığını ve yerlerine öğrenci istihdam edeceğini söylediğini aktardı. \r\n Eski çalışanların avukatı Cem Gök STÖ’lerde “gönüllülük” adıyla emek sömürüsü yaşandığını belirterek geçmişe dönük sigorta ile ihbar ve kıdem tazminatı talebiyle hukuki süreci işleteceklerini söyledi. \r\n bianet’e konuşan Şanar Yurdatapan ise yargı yolunun açık olduğunu, eski çalışanlar eğer haklılarsa bu yolla ispatlayabileceklerini söyledi. ‘, ‘Kültür sanat alanında ‘gönüllü’ emek sömürüsüne son!’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’62-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 11:21:55’, ‘2025-11-29 11:21:55’, ”, 62, ‘https://sanalt.tr/?p=471’, 0, ‘revision’, ”, 0), (472, 1, ‘2025-11-29 13:18:00’, ‘2025-11-29 13:18:00’, ‘
‘, ‘Senaryo Tartışılsa da Gerçek Gerçektir: Çernobil ‘, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’64-autosave-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:18:00’, ‘2025-11-29 13:18:00’, ”, 64, ‘https://sanalt.tr/?p=472’, 0, ‘revision’, ”, 0), (473, 1, ‘2025-11-29 13:18:05’, ‘2025-11-29 13:18:05’, ”, ‘cernobil’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘cernobil’, ”, ”, ‘2025-11-29 13:18:05’, ‘2025-11-29 13:18:05’, ”, 64, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/cernobil.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (474, 1, ‘2025-11-29 13:18:17’, ‘2025-11-29 13:18:17’, ‘
‘, ‘Senaryo Tartışılsa da Gerçek Gerçektir: Çernobil ‘, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’64-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:18:17’, ‘2025-11-29 13:18:17’, ”, 64, ‘https://sanalt.tr/?p=474’, 0, ‘revision’, ”, 0); INSERT INTO `wpyt_posts` VALUES (475, 1, ‘2025-11-29 13:20:04’, ‘2025-11-29 13:20:04’, ”, ‘babaminkanatlari’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘babaminkanatlari’, ”, ”, ‘2025-11-29 13:20:04’, ‘2025-11-29 13:20:04’, ”, 65, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/babaminkanatlari.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (476, 1, ‘2025-11-29 13:20:11’, ‘2025-11-29 13:20:11’, ‘
‘, ‘“Gazete Kupüründen Sinema Filmine Babamın Kanatları”’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’65-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:20:11’, ‘2025-11-29 13:20:11’, ”, 65, ‘https://sanalt.tr/?p=476’, 0, ‘revision’, ”, 0), (477, 1, ‘2025-11-29 13:22:53’, ‘2025-11-29 13:22:53’, ‘
‘, ‘Bu filmi iktidarlardan hesap soran gazeteciler için yaptık’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’66-autosave-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:22:53’, ‘2025-11-29 13:22:53’, ”, 66, ‘https://sanalt.tr/?p=477’, 0, ‘revision’, ”, 0), (478, 1, ‘2025-11-29 13:23:03’, ‘2025-11-29 13:23:03’, ”, ‘spotlight’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘spotlight’, ”, ”, ‘2025-11-29 13:23:03’, ‘2025-11-29 13:23:03’, ”, 66, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/spotlight.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (479, 1, ‘2025-11-29 13:23:10’, ‘2025-11-29 13:23:10’, ‘
‘, ‘Bu filmi iktidarlardan hesap soran gazeteciler için yaptık’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’66-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:23:10’, ‘2025-11-29 13:23:10’, ”, 66, ‘https://sanalt.tr/?p=479’, 0, ‘revision’, ”, 0), (480, 1, ‘2025-11-29 13:24:45’, ‘2025-11-29 13:24:45’, ‘
‘, ‘“Bu Çark Böyle Dönmez”’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’67-autosave-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:24:45’, ‘2025-11-29 13:24:45’, ”, 67, ‘https://sanalt.tr/?p=480’, 0, ‘revision’, ”, 0), (481, 1, ‘2025-11-29 13:25:54’, ‘2025-11-29 13:25:54’, ”, ‘cark’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘cark’, ”, ”, ‘2025-11-29 13:25:54’, ‘2025-11-29 13:25:54’, ”, 67, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/cark.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (482, 1, ‘2025-11-29 13:26:01’, ‘2025-11-29 13:26:01’, ‘
‘, ‘“Bu Çark Böyle Dönmez”’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’67-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:26:01’, ‘2025-11-29 13:26:01’, ”, 67, ‘https://sanalt.tr/?p=482’, 0, ‘revision’, ”, 0), (483, 1, ‘2025-11-29 13:30:01’, ‘2025-11-29 13:30:01’, ‘ Başka bir dünyayı mümkün sayanların medyayı da başkalaştırmaları kadar doğal bir şey olamazdı, video aktivistleri, alternatif medyacılar bunu ‘gösteriyor’. \n Görüntü kaydetme ve oynatma cihazlarının bir tür eylemci ruh haliyle kullanılmasına Seattle’da rastlıyoruz. O güne dek ister yerel olsun ve ister uluslararası pek çok basın yayın kurumunun verdiği haberlerden, aktardığı görüntülerden başka bir Seattle olduğuna ya oraya giden kişilerin anlattıklarından ya da yazdıklarından ama asıl işte bu video görüntüleri ile ‘haberdar’ olduk. Bu görüntüler ilk başta bu protesto gösterilerine katılan kişilerin kendi şahsi kayıtları dışında pek de anlam taşımıyordu belki. Aradan geçen üç-beş yıla rağmen bile, o günlere dönüp baktığımızda en birinci elden kayıt altına alınmış tanıklıklar olarak öne çıkıyor. Evet, ama tanıklık sözcüğü de pek yeterli olmasa gerek. İşte şimdilerde video aktivizmi olarak sıkça duyduğumuz şeyin ta kendisi. Hayatın belgesi. \n Yani haber denilen şey ne ise belki bunu da tartışmaya açarak. Çünkü pek de yüksek çözünürlüklü görüntüler olmadan da, netlik ayarı tam tutturulamadan da, çerçeve iyi sağlanamamış olsa da tüm onlar gerçekten olan şeylerdi. Ve büyük olasılıkla da başkaca bir kayıtları yoktu. Olayların kendisinden kaynaklı olarak birer tarihi belgeye de dönüşüyordu daha çekilir çekilmez. Reyting için değildi, ana habere yetiştirme telaşı yoktu, şunu çeksem yayınlanır mı yayınlanmaz mı endişesi yoktu. Özgürdü yani. ‘Özgür’ basından bile özgür! \n 
Mülkiyet: Kamera sizin, görüntüler herkesin Ve kimilerini rahatsız edici yanı da buydu belki. Gözlerimiz gerçekleri ‘birilerinin’ gerçekleri olarak algılamaya ayarlanmıştı o zamana kadar. Bu yanılsamadan kurtulmanın da bir yoluydu video aktivizmi. Farklı olanı, gerçeği gösteriyordu. Bunun önemi çabucak kavrandı. Bu türden bağımsız ve doğrudan kayıtlar birçok merkezde derlenerek neredeyse ‘anında’ paylaşıma açıldı. Yerleşik basın-yayın alışkanlıklarını değiştiren bir anlayıştı bu. Çünkü haber arşivi kimsenin bilmediği bir yerde değil herkesin gözü önünde tutuluyordu. Video kameralarla internet teknolojisinin paslaşması ile de tüm bu kayıtlara ulaşmak, haber ve görüntü eklemek, yorum yapmak çok daha kolayladı. \n Seattle’dan sonraki yıllarda başta Prag, Cenova, Floransa ve Evian olmak üzere dünyanın pek çok yerinde gerçekleşen kitlesel gösterilere ait görüntüler ve haberler yine bu alternatif ağlar aracılığıyla aktarıldı. Bu görüntülerin yer aldığı video kasetler ve CD’ler elden ele dolaştı. Bağımsız kurmaca ve belgesel filmlerin hatta müzik parçalarının yer aldığı kasetlerin de bu ağlar aracılığıyla dağıtılmasıyla bir tür küresel eylem ağı oluşmuştu bile. \n Alternatif medyacılar bütün bu koşuşturmacaları gönüllü olarak yürütüyor. Herkes kendi kasetini kendisi karşılıyor. Çekilen ya da yayınlanan görüntüler için de herhangi bir anlamda ‘telif’ söz konusu değil. Kamera size ait olsa da görüntüler herkese aittir. \n Bu merkezlerin en bilinenlerinden biri Bağımsız Basın Merkezi (IMC- Independent Media Center) “Medyaya kızıp durmayın, kendiniz medya olun” diyor. Bugün siz de bir haberinizi internet üzerinden anında yayınlatma olanağına sahipsiniz. Aslına baktığımızda IMC’nin öyle bilinen bir binasal merkezi yok. Bu durumda sizin bulunduğunuz yer de bir IMC’dir artık. \n Eylemlerin tam ortasındasınız. Haber alıp gitmiyorsunuz, haberi yaratanlardan birisiniz. Haber oluyorsunuz. Söz konusu eylemler kapitalist küreselleşme karşıtı ise, emek ve özgürlük mücadelesi eksenli ise, savaş karşıtı gösteriler ise, ki çoğunluğu böyledir, o zaman güvenlik güçlerinin gösterileri engellemek ve yatıştırmak için geliştirdiği ve kullandığı ‘nazik’ yöntemlerden siz de nasibinizi alıyorsunuz. \n Sizi ‘eylemcilerden’ ayıran bir şey yok. Üstelik cebinizde ne ‘sarı’ bir basın kartı ne de arkanızda büyük bir medya desteği var. O zaman sizin objektifiniz kadar objektif bir şey olamaz yeryüzünde. En doğru bilgiler sizin videonuzdadır artık. Kameranız en iyi yerdedir çünkü, hayatın tam ortasında. 
\n Video-aktivizme Giriş: Öğrenci ya da işsiz değilseniz, yani çalışıyorsanız işyerinizden istediğiniz zamanlarda izin alabilmenin bir yolunu bulmalı, sürekli geçerli mazeretler üretebilmelisiniz. \n Kendinize ait bir video kameranız olmasında, değilse size her defasında kamerasını ödünç verebilecek bir ya da birkaç ‘iyiniyetli’ bulmanızda fayda var. \n Kasetleri alabilmek için içiyorsanız sigarayı azaltın, içmiyorsanız hiç başlamayın. Hatta bir süre sonra günlük yemek öğünlerinizi de 3’ten 2’ye, 2’yse 1’e indirmeniz gerekecek.Uyku düzeniniz diye bir şey varsa şimdiden unutun. \n Bilgisayarınızın ve iyi kötü kurgu yapabildiğiniz bir programınız olması gerektiğini de unutmayın. Programları satın almaya çalışmayın, kırılmışları var. \n Bilumum internet gruplarına üye olup bu gruplarda neler olup bittiğinden haberdar olmanızı önerilir. Çünkü pek çok eylem-gösteri-söyleşi gibi etkinlik duyurusu internet üzerinden duyuruluyor.Demek ki mümkünse kesintisiz, değilse de ucuza bir internet bağlantısı edinmelisiniz.Yine de uzun vadeli planlamalar yapmaktan uzak durun. Her an her şey olabilir. \n Bu arada pilleriniz sürekli şarjlı olsun.Çekim sırasında sizin kim olduğunuzu merak edecekler olacaktır. Onları tatmin edici yanıtlarınız olmalı.Yurtdışı ile de bağlantılar olduğundan orta derecede İngilizce bilmeniz size büyük kolaylık sağlayacaktır. Yine yurtdışı eylemleri için sürekli geçerli ve vizeleri alınmış bir pasaportu ihmal etmemelisiniz. Yol parası için ise borç alabileceğiniz ilişkilerinize önem verin.İçeri girerseniz sizi kurtaracağını düşündüğünüz birileri mutlaka olsun. Ya da sizi ziyarete gelsinler.Alıştırılmış biçemlere takılmamak için mümkünse televizyon izlemeyin.Anlaşılmaya çalışmayın. Özellikle ailenize bu durumu anlatmaya çalışmayın. Bu işte yükselmeyi beklemeyin. Meşhur olmayı ummayın.Çekim esnasında cesur ve soğukkanlı olun.Kamerayı titretmekten korkmayın, ışığa aldırmayın, çerçeveyi dert etmeyin. (zum dahi yapabilirsiniz)Başkaca bir mizansen sakın ama sakın yaratmaya çalışmayın.Bildiklerinizi paylaşın.Gördüklerinizi gösterin! ‘, ‘Brushstrokes of Expression: Unveiling the Power of Painting Titles’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’78-autosave-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:30:01’, ‘2025-11-29 13:30:01’, ”, 78, ‘https://sanalt.tr/?p=483’, 0, ‘revision’, ”, 0), (484, 1, ‘2025-11-29 13:31:54’, ‘2025-11-29 13:31:54’, ”, ‘sozucaryazikalir’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘sozucaryazikalir’, ”, ”, ‘2025-11-29 13:31:54’, ‘2025-11-29 13:31:54’, ”, 78, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/sozucaryazikalir.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (485, 1, ‘2025-11-29 13:32:01’, ‘2025-11-29 13:32:01’, ‘ Başka bir dünyayı mümkün sayanların medyayı da başkalaştırmaları kadar doğal bir şey olamazdı, video aktivistleri, alternatif medyacılar bunu ‘gösteriyor’. \r\n Görüntü kaydetme ve oynatma cihazlarının bir tür eylemci ruh haliyle kullanılmasına Seattle’da rastlıyoruz. O güne dek ister yerel olsun ve ister uluslararası pek çok basın yayın kurumunun verdiği haberlerden, aktardığı görüntülerden başka bir Seattle olduğuna ya oraya giden kişilerin anlattıklarından ya da yazdıklarından ama asıl işte bu video görüntüleri ile ‘haberdar’ olduk. Bu görüntüler ilk başta bu protesto gösterilerine katılan kişilerin kendi şahsi kayıtları dışında pek de anlam taşımıyordu belki. Aradan geçen üç-beş yıla rağmen bile, o günlere dönüp baktığımızda en birinci elden kayıt altına alınmış tanıklıklar olarak öne çıkıyor. Evet, ama tanıklık sözcüğü de pek yeterli olmasa gerek. İşte şimdilerde video aktivizmi olarak sıkça duyduğumuz şeyin ta kendisi. Hayatın belgesi. \r\n Yani haber denilen şey ne ise belki bunu da tartışmaya açarak. Çünkü pek de yüksek çözünürlüklü görüntüler olmadan da, netlik ayarı tam tutturulamadan da, çerçeve iyi sağlanamamış olsa da tüm onlar gerçekten olan şeylerdi. Ve büyük olasılıkla da başkaca bir kayıtları yoktu. Olayların kendisinden kaynaklı olarak birer tarihi belgeye de dönüşüyordu daha çekilir çekilmez. Reyting için değildi, ana habere yetiştirme telaşı yoktu, şunu çeksem yayınlanır mı yayınlanmaz mı endişesi yoktu. Özgürdü yani. ‘Özgür’ basından bile özgür! \r\n Mülkiyet: Kamera sizin, görüntüler herkesin Ve kimilerini rahatsız edici yanı da buydu belki. Gözlerimiz gerçekleri ‘birilerinin’ gerçekleri olarak algılamaya ayarlanmıştı o zamana kadar. Bu yanılsamadan kurtulmanın da bir yoluydu video aktivizmi. Farklı olanı, gerçeği gösteriyordu. Bunun önemi çabucak kavrandı. Bu türden bağımsız ve doğrudan kayıtlar birçok merkezde derlenerek neredeyse ‘anında’ paylaşıma açıldı. Yerleşik basın-yayın alışkanlıklarını değiştiren bir anlayıştı bu. Çünkü haber arşivi kimsenin bilmediği bir yerde değil herkesin gözü önünde tutuluyordu. Video kameralarla internet teknolojisinin paslaşması ile de tüm bu kayıtlara ulaşmak, haber ve görüntü eklemek, yorum yapmak çok daha kolayladı. \r\n Seattle’dan sonraki yıllarda başta Prag, Cenova, Floransa ve Evian olmak üzere dünyanın pek çok yerinde gerçekleşen kitlesel gösterilere ait görüntüler ve haberler yine bu alternatif ağlar aracılığıyla aktarıldı. Bu görüntülerin yer aldığı video kasetler ve CD’ler elden ele dolaştı. Bağımsız kurmaca ve belgesel filmlerin hatta müzik parçalarının yer aldığı kasetlerin de bu ağlar aracılığıyla dağıtılmasıyla bir tür küresel eylem ağı oluşmuştu bile. \r\n Alternatif medyacılar bütün bu koşuşturmacaları gönüllü olarak yürütüyor. Herkes kendi kasetini kendisi karşılıyor. Çekilen ya da yayınlanan görüntüler için de herhangi bir anlamda ‘telif’ söz konusu değil. Kamera size ait olsa da görüntüler herkese aittir. \r\n Bu merkezlerin en bilinenlerinden biri Bağımsız Basın Merkezi (IMC- Independent Media Center) “Medyaya kızıp durmayın, kendiniz medya olun” diyor. Bugün siz de bir haberinizi internet üzerinden anında yayınlatma olanağına sahipsiniz. Aslına baktığımızda IMC’nin öyle bilinen bir binasal merkezi yok. Bu durumda sizin bulunduğunuz yer de bir IMC’dir artık. \r\n Eylemlerin tam ortasındasınız. Haber alıp gitmiyorsunuz, haberi yaratanlardan birisiniz. Haber oluyorsunuz. Söz konusu eylemler kapitalist küreselleşme karşıtı ise, emek ve özgürlük mücadelesi eksenli ise, savaş karşıtı gösteriler ise, ki çoğunluğu böyledir, o zaman güvenlik güçlerinin gösterileri engellemek ve yatıştırmak için geliştirdiği ve kullandığı ‘nazik’ yöntemlerden siz de nasibinizi alıyorsunuz. \r\n Sizi ‘eylemcilerden’ ayıran bir şey yok. Üstelik cebinizde ne ‘sarı’ bir basın kartı ne de arkanızda büyük bir medya desteği var. O zaman sizin objektifiniz kadar objektif bir şey olamaz yeryüzünde. En doğru bilgiler sizin videonuzdadır artık. Kameranız en iyi yerdedir çünkü, hayatın tam ortasında. \r\n Video-aktivizme Giriş: Öğrenci ya da işsiz değilseniz, yani çalışıyorsanız işyerinizden istediğiniz zamanlarda izin alabilmenin bir yolunu bulmalı, sürekli geçerli mazeretler üretebilmelisiniz. \r\n Kendinize ait bir video kameranız olmasında, değilse size her defasında kamerasını ödünç verebilecek bir ya da birkaç ‘iyiniyetli’ bulmanızda fayda var. \r\n Kasetleri alabilmek için içiyorsanız sigarayı azaltın, içmiyorsanız hiç başlamayın. Hatta bir süre sonra günlük yemek öğünlerinizi de 3’ten 2’ye, 2’yse 1’e indirmeniz gerekecek.Uyku düzeniniz diye bir şey varsa şimdiden unutun. \r\n Bilgisayarınızın ve iyi kötü kurgu yapabildiğiniz bir programınız olması gerektiğini de unutmayın. Programları satın almaya çalışmayın, kırılmışları var. \r\n Bilumum internet gruplarına üye olup bu gruplarda neler olup bittiğinden haberdar olmanızı önerilir. Çünkü pek çok eylem-gösteri-söyleşi gibi etkinlik duyurusu internet üzerinden duyuruluyor.Demek ki mümkünse kesintisiz, değilse de ucuza bir internet bağlantısı edinmelisiniz.Yine de uzun vadeli planlamalar yapmaktan uzak durun. Her an her şey olabilir. \r\n Bu arada pilleriniz sürekli şarjlı olsun.Çekim sırasında sizin kim olduğunuzu merak edecekler olacaktır. Onları tatmin edici yanıtlarınız olmalı. \r\n Yurtdışı ile de bağlantılar olduğundan orta derecede İngilizce bilmeniz size büyük kolaylık sağlayacaktır. Yine yurtdışı eylemleri için sürekli geçerli ve vizeleri alınmış bir pasaportu ihmal etmemelisiniz. Yol parası için ise borç alabileceğiniz ilişkilerinize önem verin. \r\n İçeri girerseniz sizi kurtaracağını düşündüğünüz birileri mutlaka olsun. Ya da sizi ziyarete gelsinler. \r\n Alıştırılmış biçemlere takılmamak için mümkünse televizyon izlemeyin. \r\n Anlaşılmaya çalışmayın. Özellikle ailenize bu durumu anlatmaya çalışmayın. Bu işte yükselmeyi beklemeyin. Meşhur olmayı ummayın. \r\n Çekim esnasında cesur ve soğukkanlı olun. \r\n Kamerayı titretmekten korkmayın, ışığa aldırmayın, çerçeveyi dert etmeyin. (zum dahi yapabilirsiniz)Başkaca bir mizansen sakın ama sakın yaratmaya çalışmayın. \r\n Bildiklerinizi paylaşın.Gördüklerinizi gösterin! ‘, ‘Söz Uçar Yazı Kalır; Peki Ya Görüntü?’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’78-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:32:01’, ‘2025-11-29 13:32:01’, ”, 78, ‘https://sanalt.tr/?p=485’, 0, ‘revision’, ”, 0); INSERT INTO `wpyt_posts` VALUES (486, 1, ‘2025-11-29 13:34:44’, ‘2025-11-29 13:34:44’, ‘
Buğday. Buzul çağının sonlanması ve iklimin yaşama daha elverişli olmaya başlamasının ardından yerleşik yaşama geçiş yapan insana besin kaynağı olan, nüfusun ve yaşam alanlarının çoğalmasına etki eden, bu sayede birçok uygarlığın kurulmasına yol açan, bir çok inanışta kutsal sayılan, bolluğun ve bereketin simgesi sayılan, unundan önce bulamaç yapılarak ardından da tandırlarda pişirilerek ekmek olan buğday.
\nBuğday. Bir yandan sanayileşmeye yapılan övgüyle tarım alanları ortadan kaldırıldığı için daha az üretimi yapılan, artan nüfusun açlık yaşamaması için geleneksel tarım yöntemlerinin yetmediği iddiasıyla endüstriyel tarım yoluyla elde edilmeye çalışılan, daha kolay üretilsin ve daha çok verim alınsın diye genetiğiyle oynanan, bin yıllardır ekilen biçilen tohumları birkaç büyük şirket tarafından patent yoluyla gasp edilen, ununa eklenen kimyasal ve diğer katkı maddeleriyle sofralarımıza zehir olarak gelen buğday.
\nEvet, poaceae familyasından gelen ve bilimsel ismi tricitum olan buğday, yalnızca bir gıda maddesi değil aynı zamanda insan yaşamını belirleyen temel bir gereksinime dönüştü. İktidarlar ise tarih boyunca bu gereksinimi kendi güçlerini pekiştirmek, varlıklarını sürdürmek için kullandılar ve kullanmaya da devam ediyorlar.
\n\nBuğday Tarih Boyunca Gücün Simgesi Oldu
\n
Buğdayın güç ve iktidarla ilişkilendirilmesine Yunan mitolojisinde de rastlıyoruz. Efsaneye göre Zeus, tanrılar arası bir problem yüzünden kuraklık baş gösterince, gücünü kullanarak hem adaleti sağlamaya çalışıyor hem de buğdayların yeniden yeşermesi için bir çözüm buluyor. Toprağın ve bereketin tanrısı Demeter’in kızı Persephone’nin yeraltı tanrısı Hades tarafından zorla toprak altına çekilmesine Demeter kızar ve Olimpos’tan çıkar. Bu durum kıtlığa ve kuraklığa yol açar. Devreye Zeus girerek Persephone’nin kışlarını (buğdayın ekim zamanı) Hades’le yeraltında, bahar ve yazda da (başakların çiçeklenme ve hasat zamanı) yeryüzünde Demeter’le geçirmesini kararlaştırır ve böylece toprak yeniden bereketlenir. Bundan dolayı Yunan sanatında Persephone buğday demeti olarak tasvir edilir.
\nTek tanrılı çağlara gelindiğinde de buğdayın izlerini farklı alanlarda görmek mümkündür. İsa’nın kendi bedenini ekmek olarak nitelemesinde hem ekmeğin kutsallığı hem de güç simgesi öne çıkarılmaktadır. Ayrıca kimi kutsal kitaplarda yer alan inanışlara göre ilk insanın öldürülmesi hikayesinde de buğdayın adı geçmektedir. Çiftçilikle uğraşan Kabil tanrıya bir demet buğday, hayvancılıkla uğraşan Habil bir koyun kurban eder. Ama Kabil’in kurbanı kabul olunmaz ve bu duruma öfkelenen Kabil kardeşinin ölümüne neden olur.
\nBuğdayın iktidarla ilişkisi yalnızca dinlerle sınırlı değil. Kralların, imparatorların, sultanların güçlerini göstermek için buğdaya ya da ekmeğe sık sık başvurduklarına rastlıyoruz. Boğazköy’de bulunan tabletlerde çivi yazısıyla yazdığına göre yaklaşık 3 bin 500 yıl önce Hititlerin kurucu kralı Labarba ünvanlı I. Hattuşili’nin vasiyetinde “Benim sözlerimi koruyun. Ancak böylelikle Hattuşa yücelecek, siz de ekmek yiyeceksiniz, su içeceksiniz” demektedir.
\nEkmeğin, Osmanlı’da devlet kademesinde hiyerarşiyi somutlaştırdığına tanık oluyoruz. Sarayda Nan-ı Has, Nan-ı Fodula ve harci şeklinde üç ayrı ekmek hazırlanırdı. Elbette en kaliteli buğdaydan yapılmış Nan-ı Has padişah ve paşaların yemesi için has fırında üretilirken Nan-ı Fodula daha alt mevkidekilerin yediği başka bir fırında pişirilen ve şekli günümüzdeki pideye benzer yassı ekmeklerdi.
\nBir çok dinde “kazandığının belli kısmını yoksullara dağıtmak” anlamında zekat olarak nitelense de dini otoriteler ya da bizzat devlet tarafından vergiye dönüştürülen öşür, Osmanlı’da üretilen buğdayın en az %10’una devletin el koyması anlamına geliyordu. Bu oranın savaş dönemlerinde %50’yi bulduğu oluyordu. Osmanlı, topraklarına kattığı bölgelerde yaşayan yerel halka bu ağır vergiler karşılığında “yaşam hakkı” veriyordu, şefkatli bir yönetim olduğu için değil.
\n\nBuğday Yalnızca Tarlada Değil Politikada da Önemli
\nYakın tarihe yaklaştığımızda, buğdayın yalnızca tarladaki değil politikadaki konumuyla da kendinden söz ettirmeyi sürdürdüğünü görüyoruz.
\nYıllar süren ve etkileri hemen her kıtada hissedilen İkinci Dünya Savaşı boyunca buğday başta olmak üzere tahıl üretimi neredeyse imkansızlaştığı için savaşın ölümcül etkilerinin yanı sıra kıtlık da kendisini gösteriyordu. Savaşa aktif olarak girmeyen bir çok devlette dahi ekmek o dönemde karneyle verilmek zorunda kalındı.
\nSavaş sonrası Almanya yenildi ve İngiltere, Fransa, ABD ve SSCB tarafından dört parçaya ayrılarak işgal edildi. SSCB dışındaki üç devlet Berlin’deki işgal bölgelerini birleştirip bu bölgede ortak para birimini uygulamaya sokunca SSCB bundan rahatsız oldu ve bu oluşumu bozmak amaçlı Batı Berlin’i ablukaya alarak gıda dahil tüm ihtiyaçların kente girişini engelledi. Bu abluka boyunca Batı İttifakı, ekmek dahi bulamayan Batı Berlin’e uçaklarla gıda yardımı taşıdı.
\n15 ay süren bu erzak operasyonu iki farklı Almanya devletinin kurulmasına dek devam etti. SSCB’nin ekmek ve gıda ambargosu Berlin’in ikiye bölünmesiyle sonuçlandı. Batı Berlin’de oluşan ittifak daha sonra Nato’nun kuruluş fikrini oluşturdu.
\n\nAçlıktan Öldüren Buğday Kotası
\n
Ekim Devrimi sonrası Lenin “çalışmayana ekmek yok” diyordu. Nitekim bu gerçek de oldu. Sovyetler Birliği iki kutuplu dünyada batı ile her alanda rekabetteydi. Bu rekabet askeri olduğu kadar ekonomik alanda da kendisini gösteriyordu. O yıllarda SSCB dışarıya buğday ithal eden en önemli ülkelerin başında geliyordu. Bu veri özellikle gündemde tutuluyordu çünkü bu rakamlar devrim sonrası işlerin iyiye gittiğini dosta düşmana göstermiş oluyordu. Ama gerçekte işler hiç de yansıtıldığı gibi değildi. İthalatı yüksek tutmak için buğday hem iç ihtiyaca yeterince sunulmuyordu, hem de tarımla uğraşanlar daha çok üretim yapmaları konusunda müthiş bir devlet baskısıyla karşılaşıyorlardı. Nihayetinde tarımsal arazilerin tamamen devlet kontrolüne alınırsa üretimin artacağı yolundaki resmi görüş halkta olumlu karşılık bulmadı. Kıt kanaat geçinen özellikle Ukrayna’daki çiftçiler ve köylüler ellerinde kalan arazilerine el konmasına karşı çıktılar, topraklarını devlete teslim etmediler.
\nToprağını teslim etmeyen ya da devlet için üretmek istemeyenler çalışma kamplarına ilk gönderilenler oldu. Haliyle 1932’de hasat beklenenin çok altında oldu. Ama dışarı satılan buğday miktarı azaltılmadığı gibi daha da çoğaltıldı. Bu, Sovyetler’de yaşayanlar için daha da az buğday, daha da az ekmek demekti. Ukrayna’da ise devlet her bir tane buğdaya bile el koydu. Devletten bir buğday başağı bile saklamanın cezası ölüm olarak açıklanmıştı. Bölgede yaşayanlar açlıktan fare, karınca ve solucan yemek zorunda kaldılar. Ukrayna ve Kuzey Kafkasya’da yaşayanlar başka bölgelere göç etmesin diye bir iç-pasaport uygulaması devreye sokuldu ve insanların en azından karınlarını doyurabilecekleri yerlere gidişi engellendi. Bir sonraki yıl da devletin tutumu aynen devam edince açlıktan ölümler başladı.
\nBu konuda rejimin görevlendirdiği biri olan Hatayevich “buranın efendisinin kim olduğunu göstermek için bir kıtlığın yaşanması gerekti ama sonunda kazanan biz olduk” diye övünüyordu ama tablo korkunçtu: O yıllarda 7-8 milyon kişi devletin buğday politikası yüzünden açlıktan ölmüştü. Bugün o yılları hatırlayanlar yaşadıklarını soykırım (holodomor) olarak değerlendiriyorlar.
\nUkrayna köylüsünün topraklarını ve ürettiklerini devlete vermeme isteğinin arkasında 1918-1920 yıllarında verdikleri toprakların kolektifleştirilmesi mücadelesinin de büyük etkisi var. Anarşist Nestor Makhno, toprağı elinden alınmış köylülerle birlikte silahlı küçük birlikler kurarak toprak sahiplerinden toprakları geri aldı, toprağı işleyen köylülere dağıttı. Bir yandan köylüler özgürleşiyor, bir yandan da toprağı özgürleştiriyorlardı. Şirketlerin, patronun, devletin olmadığı bu üç yıllık süreçte kimse açlık çekmedi. Buğday herkese yetti, ekmek de. Sovyet iktidarında çöl haline getirilen bu topraklar Makhno döneminde dünyanın en bereketli topraklarından biriydi.
\nSovyetler Birliği’nde bir işçi devriminden söz edilirken komşu ülke Çin’de nüfusun büyük kısmı kırsal alanda yaşadığından köylüleri esas alan bir devrim başlatılıyordu. Tiananmen Meydanı’nda Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ilan eden Mao Zedung’a büyük umutlar besleniyordu. Ama neticede bir devlet kurulmuştu ve sanayisi geri olan bu devletin bir an önce diğer devletlerle rekabet etmesi isteniyordu. Böylece “üretimde 15 yıl içinde İngiltere’yi geçme” iddiasıyla “Büyük Atılım” ilan edildi. Çiftçilere belli miktarlarda buğday üretme zorunluluğu getiren kota uygulaması devreye sokuldu, başka bölgelere gitmeyi engelleyen iç pasaport uygulaması getirildi. 1959’a gelindiğinde Çin kıtlıkla karşı karşıyaydı. Kesin bir sayı bilinmemekle beraber 30 milyon insanın açlıktan öldüğü tahmin ediliyor.
\nBüyük devletlerde durum hiç de hoş değilken küçük devletlerde de farkeden bir şey yoktu. Örneğin Zimbabve’de diktatör Robert Mugabe ülkesinde çöken tarıma, kıtlığa ve açlığa rağmen şiddet ve korkuyla seçimlerden galip çıkmayı başardı. İşsizlik %85, tarımsal üretim %20’lerin altında, enflasyon %100 binleri aşmışken girdiği haziran 2008 başkanlık seçimlerinde rakip adaya oy vermeyenlere gıda yardımında bulunacağı dayatmasıyla oy topladı.
\nAfrika’nın en yoksul ülkesi Sudan’da ekmek 1 Sudan Poundu’ndan 3 Sudan Poundu’na çıkarılınca 1989’dan beri ülkeyi yöneten darbeci başkan Ömer El Beşir koltuğundan oldu. 2018’in son günlerinde patlayan ve “Ekmek İsyanı” ya da “Ekmek Devrimi” olarak adlandırılan olaylar, IMF’nin buğday üreticisine devlet desteğini kesmesi yönündeki tavsiyesine Beşir’in uyması sonucu başlamıştı.
\n\nBuğday Şirketlerce Patentleniyor
\nKüreselleşmeyle beraber buğday bir silaha dönüşmüş durumdadır artık. Elbette bunlar yalnızca totaliter rejimlerde değil batılı demokrasilerde ve özellikle özgürlükler ülkesi diye lanse edilen ABD’de de yaşanıyor.
\n1970’lerde ABD’nin diğer ülkeleri kontrol edebilmesi yöntemlerinden biri olarak tarım ürünleri devreye sokuldu. Yani resmi raporda “hedef ülkelere gıda maddesi akışının önlenmesi” ile ifadesini bulan gıda krizi tamamen ABD’nin planladığı bir şeydi. Nüfusun fazla olduğu yerlere ait isyan ve cinayet görüntülerine medyada genişçe yer verilerek nüfus artışını engellemenin olumlu olduğu algısı topluma yerleştirildi. Böylece iç kamuoyu gıda akışının kesilmesini sorgulamadı, tersine kabullendi.
\nPlan adım adım uygulandı ve dünya üzerinde buğday başta olmak üzere tahıl kıtlığı çekilmeye başlandı. 1972’de 209 milyon varken 1974’te bu sayı 25 milyon tona düştü. Oysa buğday vardı ancak Cargill ve Continental Grain gibi Amerikan şirketleri bunu ellerinde tutuyorlardı. Böylece piyasayı yönlendirip fiyatları istedikleri gibi yükseltebiliyorlardı.
\nTabi bu planın bir başka tarafı daha var ki o bundan da beter. O da dünya üzerinde kıtlığı önlemek adına başta buğday olmak üzere tohumların genetik yapılarını değiştirmek ve ekim-biçimin her aşamasında kimyasallar kullanmak.
\nRockefeller’in Meksika’da elde ettiği hibrit buğday tohumlarının, aralarında Türkiye’nin de olduğu bir çok ülkede ekiminin sağlanmasıyla adına Yeşil Devrim denen proje duyulmuştu. (Türkiye, Sonora 64 diye bilinen buğdayların geldiğinin ertesi yıl olan 1969’da 850 bin ton buğday ithal etmek zorunda kaldı) Ama 1980’lerde biyoteknoloji şirketleri tohumların genetik yapılarını değiştirmekle kalmadı, ABD Patent Bürosu’nun izin vermesiyle tohumların mülkiyet haklarına da sahip oldu. Yani artık buğday bir şirketin elindeydi, mısır başka bir şirketin. Üstelik bu şirketler insan ve hayvan genlerinin de patentlerine sahipler artık.
\nBinlerce yıl içerisinde gelişen ve o bölgenin iklim ve diğer koşullarına uygun özellikler taşıyan buğday yerine daha az dayanıklı tohumların kullanılması beraberinde kimyasal gübre kullanımının miktarının artmasını da getirmişti. Hibrit tohumlar ilk başta daha verimli gibi görünür ama toprağı aşırı tükettiğinden mutlaka kimyasal gübre kullanmak zorunda kalınır. Toprağa yabancı olan hibritler hastalıklara daha kolay yakalanmakta ve ilaç kullanmayı zorunlu hale getirmektedir. Ayrıca hibrit tohumlarla elde edilen buğdaylar ertesi yıllar için tohum olma özelliğinde olmadıklarından, üretici her yıl buğday tohumunu satın almak zorunda kalmaktadır.
\nMonsanto ve DuPont gibi şirketlerin “doğal tohumların verimsiz olduğu, artan insan nüfusunu doyurma ihtiyacını karşılayamadığı, ancak GDO’lu tohumlardan elde edilen buğdayın hem daha sorunsuzca, hem de daha çok miktarda ürün verdiği”ni öne sürmesi ve bunu devletlerin desteklemesi sonucu, günümüzde ekili alanların en az yarısı GDO’lu tohumlardan oluşuyor.
\nGDO elbette başka bir yazının konusu. Ama Beyaz Saray’ın bahçesinde organik tarım yaparken resim veren Obama’nın, GDO’lu gıdaların insan vücuduna olumsuz etkileriyle ilgili şirketler aleyhine dava açılmasını engelleyen H.R. 933 isimli bir kanunu çıkardığını söylemeden geçmeyelim. Romalı Tarihçi Tacitus zamanında şöyle demiş: Devlet yozlaştıkça yasalar bollaşıyor.
\nAnadolu ve Mezopotamya topraklarını da içine alan coğrafya bin yıllar boyunca su yatakları, verimli ovaları, zengin bitki örtüsü ve florasıyla bereketli hilal olarak adlandırıldı. Bir çok kavime, bir çok halka yer, yurt oldu bu topraklar. Doyurdu, besledi, yeri geldi başaklar bire bin verdi. Toprak bir şey beklemedi bunun için. Vermeye devam etti. Ama iktidarların hırslarını hesaplayamadı. Şirketlerin kar için her şeyi mübah gören tutumlarını daha fazla karşılayamadı. Şirketlerin yoksul, devletlerin göçmen ettiği insanlar bir dilim ekmeğe muhtaç bırakıldı. Bir zamanların bereketli hilali gitti; karınlarını çöpten doyuranların, daha da kötüsü, paraları olmadığı için “çaldıkları” ekmek yüzünden dayak yiyen insanların yeri oldu.
\nBuğday dünyayı doyurdu, iktidarların gözünü doyuramadı.
\n\n‘, ‘Buğday Dünyayı Doyurdu İktidarların Gözünü Doyuramadı’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’72-autosave-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:34:44’, ‘2025-11-29 13:34:44’, ”, 72, ‘https://sanalt.tr/?p=486’, 0, ‘revision’, ”, 0), (487, 1, ‘2025-11-29 13:35:30’, ‘2025-11-29 13:35:30’, ”, ‘bugday’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘bugday’, ”, ”, ‘2025-11-29 13:35:30’, ‘2025-11-29 13:35:30’, ”, 72, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/bugday.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (488, 1, ‘2025-11-29 13:35:38’, ‘2025-11-29 13:35:38’, ‘
Buğday. Buzul çağının sonlanması ve iklimin yaşama daha elverişli olmaya başlamasının ardından yerleşik yaşama geçiş yapan insana besin kaynağı olan, nüfusun ve yaşam alanlarının çoğalmasına etki eden, bu sayede birçok uygarlığın kurulmasına yol açan, bir çok inanışta kutsal sayılan, bolluğun ve bereketin simgesi sayılan, unundan önce bulamaç yapılarak ardından da tandırlarda pişirilerek ekmek olan buğday.
\r\nBuğday. Bir yandan sanayileşmeye yapılan övgüyle tarım alanları ortadan kaldırıldığı için daha az üretimi yapılan, artan nüfusun açlık yaşamaması için geleneksel tarım yöntemlerinin yetmediği iddiasıyla endüstriyel tarım yoluyla elde edilmeye çalışılan, daha kolay üretilsin ve daha çok verim alınsın diye genetiğiyle oynanan, bin yıllardır ekilen biçilen tohumları birkaç büyük şirket tarafından patent yoluyla gasp edilen, ununa eklenen kimyasal ve diğer katkı maddeleriyle sofralarımıza zehir olarak gelen buğday.
\r\nEvet, poaceae familyasından gelen ve bilimsel ismi tricitum olan buğday, yalnızca bir gıda maddesi değil aynı zamanda insan yaşamını belirleyen temel bir gereksinime dönüştü. İktidarlar ise tarih boyunca bu gereksinimi kendi güçlerini pekiştirmek, varlıklarını sürdürmek için kullandılar ve kullanmaya da devam ediyorlar.
Buğday Tarih Boyunca Gücün Simgesi Oldu
\r\nBuğdayın güç ve iktidarla ilişkilendirilmesine Yunan mitolojisinde de rastlıyoruz. Efsaneye göre Zeus, tanrılar arası bir problem yüzünden kuraklık baş gösterince, gücünü kullanarak hem adaleti sağlamaya çalışıyor hem de buğdayların yeniden yeşermesi için bir çözüm buluyor. Toprağın ve bereketin tanrısı Demeter’in kızı Persephone’nin yeraltı tanrısı Hades tarafından zorla toprak altına çekilmesine Demeter kızar ve Olimpos’tan çıkar. Bu durum kıtlığa ve kuraklığa yol açar. Devreye Zeus girerek Persephone’nin kışlarını (buğdayın ekim zamanı) Hades’le yeraltında, bahar ve yazda da (başakların çiçeklenme ve hasat zamanı) yeryüzünde Demeter’le geçirmesini kararlaştırır ve böylece toprak yeniden bereketlenir. Bundan dolayı Yunan sanatında Persephone buğday demeti olarak tasvir edilir.
\r\nTek tanrılı çağlara gelindiğinde de buğdayın izlerini farklı alanlarda görmek mümkündür. İsa’nın kendi bedenini ekmek olarak nitelemesinde hem ekmeğin kutsallığı hem de güç simgesi öne çıkarılmaktadır. Ayrıca kimi kutsal kitaplarda yer alan inanışlara göre ilk insanın öldürülmesi hikayesinde de buğdayın adı geçmektedir. Çiftçilikle uğraşan Kabil tanrıya bir demet buğday, hayvancılıkla uğraşan Habil bir koyun kurban eder. Ama Kabil’in kurbanı kabul olunmaz ve bu duruma öfkelenen Kabil kardeşinin ölümüne neden olur.
\r\nBuğdayın iktidarla ilişkisi yalnızca dinlerle sınırlı değil. Kralların, imparatorların, sultanların güçlerini göstermek için buğdaya ya da ekmeğe sık sık başvurduklarına rastlıyoruz. Boğazköy’de bulunan tabletlerde çivi yazısıyla yazdığına göre yaklaşık 3 bin 500 yıl önce Hititlerin kurucu kralı Labarba ünvanlı I. Hattuşili’nin vasiyetinde “Benim sözlerimi koruyun. Ancak böylelikle Hattuşa yücelecek, siz de ekmek yiyeceksiniz, su içeceksiniz” demektedir.
\r\nEkmeğin, Osmanlı’da devlet kademesinde hiyerarşiyi somutlaştırdığına tanık oluyoruz. Sarayda Nan-ı Has, Nan-ı Fodula ve harci şeklinde üç ayrı ekmek hazırlanırdı. Elbette en kaliteli buğdaydan yapılmış Nan-ı Has padişah ve paşaların yemesi için has fırında üretilirken Nan-ı Fodula daha alt mevkidekilerin yediği başka bir fırında pişirilen ve şekli günümüzdeki pideye benzer yassı ekmeklerdi.
\r\nBir çok dinde “kazandığının belli kısmını yoksullara dağıtmak” anlamında zekat olarak nitelense de dini otoriteler ya da bizzat devlet tarafından vergiye dönüştürülen öşür, Osmanlı’da üretilen buğdayın en az %10’una devletin el koyması anlamına geliyordu. Bu oranın savaş dönemlerinde %50’yi bulduğu oluyordu. Osmanlı, topraklarına kattığı bölgelerde yaşayan yerel halka bu ağır vergiler karşılığında “yaşam hakkı” veriyordu, şefkatli bir yönetim olduğu için değil.
Buğday Yalnızca Tarlada Değil Politikada da Önemli
\r\nYakın tarihe yaklaştığımızda, buğdayın yalnızca tarladaki değil politikadaki konumuyla da kendinden söz ettirmeyi sürdürdüğünü görüyoruz.
\r\nYıllar süren ve etkileri hemen her kıtada hissedilen İkinci Dünya Savaşı boyunca buğday başta olmak üzere tahıl üretimi neredeyse imkansızlaştığı için savaşın ölümcül etkilerinin yanı sıra kıtlık da kendisini gösteriyordu. Savaşa aktif olarak girmeyen bir çok devlette dahi ekmek o dönemde karneyle verilmek zorunda kalındı.
\r\nSavaş sonrası Almanya yenildi ve İngiltere, Fransa, ABD ve SSCB tarafından dört parçaya ayrılarak işgal edildi. SSCB dışındaki üç devlet Berlin’deki işgal bölgelerini birleştirip bu bölgede ortak para birimini uygulamaya sokunca SSCB bundan rahatsız oldu ve bu oluşumu bozmak amaçlı Batı Berlin’i ablukaya alarak gıda dahil tüm ihtiyaçların kente girişini engelledi. Bu abluka boyunca Batı İttifakı, ekmek dahi bulamayan Batı Berlin’e uçaklarla gıda yardımı taşıdı.
\r\n15 ay süren bu erzak operasyonu iki farklı Almanya devletinin kurulmasına dek devam etti. SSCB’nin ekmek ve gıda ambargosu Berlin’in ikiye bölünmesiyle sonuçlandı. Batı Berlin’de oluşan ittifak daha sonra Nato’nun kuruluş fikrini oluşturdu.
Açlıktan Öldüren Buğday Kotası
\r\nEkim Devrimi sonrası Lenin “çalışmayana ekmek yok” diyordu. Nitekim bu gerçek de oldu. Sovyetler Birliği iki kutuplu dünyada batı ile her alanda rekabetteydi. Bu rekabet askeri olduğu kadar ekonomik alanda da kendisini gösteriyordu. O yıllarda SSCB dışarıya buğday ithal eden en önemli ülkelerin başında geliyordu. Bu veri özellikle gündemde tutuluyordu çünkü bu rakamlar devrim sonrası işlerin iyiye gittiğini dosta düşmana göstermiş oluyordu. Ama gerçekte işler hiç de yansıtıldığı gibi değildi. İthalatı yüksek tutmak için buğday hem iç ihtiyaca yeterince sunulmuyordu, hem de tarımla uğraşanlar daha çok üretim yapmaları konusunda müthiş bir devlet baskısıyla karşılaşıyorlardı. Nihayetinde tarımsal arazilerin tamamen devlet kontrolüne alınırsa üretimin artacağı yolundaki resmi görüş halkta olumlu karşılık bulmadı. Kıt kanaat geçinen özellikle Ukrayna’daki çiftçiler ve köylüler ellerinde kalan arazilerine el konmasına karşı çıktılar, topraklarını devlete teslim etmediler.
\r\nToprağını teslim etmeyen ya da devlet için üretmek istemeyenler çalışma kamplarına ilk gönderilenler oldu. Haliyle 1932’de hasat beklenenin çok altında oldu. Ama dışarı satılan buğday miktarı azaltılmadığı gibi daha da çoğaltıldı. Bu, Sovyetler’de yaşayanlar için daha da az buğday, daha da az ekmek demekti. Ukrayna’da ise devlet her bir tane buğdaya bile el koydu. Devletten bir buğday başağı bile saklamanın cezası ölüm olarak açıklanmıştı. Bölgede yaşayanlar açlıktan fare, karınca ve solucan yemek zorunda kaldılar. Ukrayna ve Kuzey Kafkasya’da yaşayanlar başka bölgelere göç etmesin diye bir iç-pasaport uygulaması devreye sokuldu ve insanların en azından karınlarını doyurabilecekleri yerlere gidişi engellendi. Bir sonraki yıl da devletin tutumu aynen devam edince açlıktan ölümler başladı.
\r\nBu konuda rejimin görevlendirdiği biri olan Hatayevich “buranın efendisinin kim olduğunu göstermek için bir kıtlığın yaşanması gerekti ama sonunda kazanan biz olduk” diye övünüyordu ama tablo korkunçtu: O yıllarda 7-8 milyon kişi devletin buğday politikası yüzünden açlıktan ölmüştü. Bugün o yılları hatırlayanlar yaşadıklarını soykırım (holodomor) olarak değerlendiriyorlar.
\r\nUkrayna köylüsünün topraklarını ve ürettiklerini devlete vermeme isteğinin arkasında 1918-1920 yıllarında verdikleri toprakların kolektifleştirilmesi mücadelesinin de büyük etkisi var. Anarşist Nestor Makhno, toprağı elinden alınmış köylülerle birlikte silahlı küçük birlikler kurarak toprak sahiplerinden toprakları geri aldı, toprağı işleyen köylülere dağıttı. Bir yandan köylüler özgürleşiyor, bir yandan da toprağı özgürleştiriyorlardı. Şirketlerin, patronun, devletin olmadığı bu üç yıllık süreçte kimse açlık çekmedi. Buğday herkese yetti, ekmek de. Sovyet iktidarında çöl haline getirilen bu topraklar Makhno döneminde dünyanın en bereketli topraklarından biriydi.
\r\nSovyetler Birliği’nde bir işçi devriminden söz edilirken komşu ülke Çin’de nüfusun büyük kısmı kırsal alanda yaşadığından köylüleri esas alan bir devrim başlatılıyordu. Tiananmen Meydanı’nda Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ilan eden Mao Zedung’a büyük umutlar besleniyordu. Ama neticede bir devlet kurulmuştu ve sanayisi geri olan bu devletin bir an önce diğer devletlerle rekabet etmesi isteniyordu. Böylece “üretimde 15 yıl içinde İngiltere’yi geçme” iddiasıyla “Büyük Atılım” ilan edildi. Çiftçilere belli miktarlarda buğday üretme zorunluluğu getiren kota uygulaması devreye sokuldu, başka bölgelere gitmeyi engelleyen iç pasaport uygulaması getirildi. 1959’a gelindiğinde Çin kıtlıkla karşı karşıyaydı. Kesin bir sayı bilinmemekle beraber 30 milyon insanın açlıktan öldüğü tahmin ediliyor.
\r\nBüyük devletlerde durum hiç de hoş değilken küçük devletlerde de farkeden bir şey yoktu. Örneğin Zimbabve’de diktatör Robert Mugabe ülkesinde çöken tarıma, kıtlığa ve açlığa rağmen şiddet ve korkuyla seçimlerden galip çıkmayı başardı. İşsizlik %85, tarımsal üretim %20’lerin altında, enflasyon %100 binleri aşmışken girdiği haziran 2008 başkanlık seçimlerinde rakip adaya oy vermeyenlere gıda yardımında bulunacağı dayatmasıyla oy topladı.
\r\nAfrika’nın en yoksul ülkesi Sudan’da ekmek 1 Sudan Poundu’ndan 3 Sudan Poundu’na çıkarılınca 1989’dan beri ülkeyi yöneten darbeci başkan Ömer El Beşir koltuğundan oldu. 2018’in son günlerinde patlayan ve “Ekmek İsyanı” ya da “Ekmek Devrimi” olarak adlandırılan olaylar, IMF’nin buğday üreticisine devlet desteğini kesmesi yönündeki tavsiyesine Beşir’in uyması sonucu başlamıştı.
Buğday Şirketlerce Patentleniyor
\r\nKüreselleşmeyle beraber buğday bir silaha dönüşmüş durumdadır artık. Elbette bunlar yalnızca totaliter rejimlerde değil batılı demokrasilerde ve özellikle özgürlükler ülkesi diye lanse edilen ABD’de de yaşanıyor.
\r\n1970’lerde ABD’nin diğer ülkeleri kontrol edebilmesi yöntemlerinden biri olarak tarım ürünleri devreye sokuldu. Yani resmi raporda “hedef ülkelere gıda maddesi akışının önlenmesi” ile ifadesini bulan gıda krizi tamamen ABD’nin planladığı bir şeydi. Nüfusun fazla olduğu yerlere ait isyan ve cinayet görüntülerine medyada genişçe yer verilerek nüfus artışını engellemenin olumlu olduğu algısı topluma yerleştirildi. Böylece iç kamuoyu gıda akışının kesilmesini sorgulamadı, tersine kabullendi.
\r\nPlan adım adım uygulandı ve dünya üzerinde buğday başta olmak üzere tahıl kıtlığı çekilmeye başlandı. 1972’de 209 milyon varken 1974’te bu sayı 25 milyon tona düştü. Oysa buğday vardı ancak Cargill ve Continental Grain gibi Amerikan şirketleri bunu ellerinde tutuyorlardı. Böylece piyasayı yönlendirip fiyatları istedikleri gibi yükseltebiliyorlardı.
\r\nTabi bu planın bir başka tarafı daha var ki o bundan da beter. O da dünya üzerinde kıtlığı önlemek adına başta buğday olmak üzere tohumların genetik yapılarını değiştirmek ve ekim-biçimin her aşamasında kimyasallar kullanmak.
\r\nRockefeller’in Meksika’da elde ettiği hibrit buğday tohumlarının, aralarında Türkiye’nin de olduğu bir çok ülkede ekiminin sağlanmasıyla adına Yeşil Devrim denen proje duyulmuştu. (Türkiye, Sonora 64 diye bilinen buğdayların geldiğinin ertesi yıl olan 1969’da 850 bin ton buğday ithal etmek zorunda kaldı) Ama 1980’lerde biyoteknoloji şirketleri tohumların genetik yapılarını değiştirmekle kalmadı, ABD Patent Bürosu’nun izin vermesiyle tohumların mülkiyet haklarına da sahip oldu. Yani artık buğday bir şirketin elindeydi, mısır başka bir şirketin. Üstelik bu şirketler insan ve hayvan genlerinin de patentlerine sahipler artık.
\r\nBinlerce yıl içerisinde gelişen ve o bölgenin iklim ve diğer koşullarına uygun özellikler taşıyan buğday yerine daha az dayanıklı tohumların kullanılması beraberinde kimyasal gübre kullanımının miktarının artmasını da getirmişti. Hibrit tohumlar ilk başta daha verimli gibi görünür ama toprağı aşırı tükettiğinden mutlaka kimyasal gübre kullanmak zorunda kalınır. Toprağa yabancı olan hibritler hastalıklara daha kolay yakalanmakta ve ilaç kullanmayı zorunlu hale getirmektedir. Ayrıca hibrit tohumlarla elde edilen buğdaylar ertesi yıllar için tohum olma özelliğinde olmadıklarından, üretici her yıl buğday tohumunu satın almak zorunda kalmaktadır.
\r\nMonsanto ve DuPont gibi şirketlerin “doğal tohumların verimsiz olduğu, artan insan nüfusunu doyurma ihtiyacını karşılayamadığı, ancak GDO’lu tohumlardan elde edilen buğdayın hem daha sorunsuzca, hem de daha çok miktarda ürün verdiği”ni öne sürmesi ve bunu devletlerin desteklemesi sonucu, günümüzde ekili alanların en az yarısı GDO’lu tohumlardan oluşuyor.
\r\nGDO elbette başka bir yazının konusu. Ama Beyaz Saray’ın bahçesinde organik tarım yaparken resim veren Obama’nın, GDO’lu gıdaların insan vücuduna olumsuz etkileriyle ilgili şirketler aleyhine dava açılmasını engelleyen H.R. 933 isimli bir kanunu çıkardığını söylemeden geçmeyelim. Romalı Tarihçi Tacitus zamanında şöyle demiş: Devlet yozlaştıkça yasalar bollaşıyor.
\r\nAnadolu ve Mezopotamya topraklarını da içine alan coğrafya bin yıllar boyunca su yatakları, verimli ovaları, zengin bitki örtüsü ve florasıyla bereketli hilal olarak adlandırıldı. Bir çok kavime, bir çok halka yer, yurt oldu bu topraklar. Doyurdu, besledi, yeri geldi başaklar bire bin verdi. Toprak bir şey beklemedi bunun için. Vermeye devam etti. Ama iktidarların hırslarını hesaplayamadı. Şirketlerin kar için her şeyi mübah gören tutumlarını daha fazla karşılayamadı. Şirketlerin yoksul, devletlerin göçmen ettiği insanlar bir dilim ekmeğe muhtaç bırakıldı. Bir zamanların bereketli hilali gitti; karınlarını çöpten doyuranların, daha da kötüsü, paraları olmadığı için “çaldıkları” ekmek yüzünden dayak yiyen insanların yeri oldu.
\r\nBuğday dünyayı doyurdu, iktidarların gözünü doyuramadı.
‘, ‘Buğday Dünyayı Doyurdu İktidarların Gözünü Doyuramadı’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’72-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:35:38’, ‘2025-11-29 13:35:38’, ”, 72, ‘https://sanalt.tr/?p=488’, 0, ‘revision’, ”, 0), (489, 1, ‘2025-11-29 13:45:07’, ‘2025-11-29 13:45:07’, ‘ Trabzon’da hakemlik yapmaktayken eşcinsel olduğunun öğrenilmesi üzerine görevine son verilen hakem Halil İbrahim Dinçdağ’ın, Futbol Federasyonu’na karşı açtığı davanın 14. duruşması geçtiğimiz günlerde görüldü. Mahkemesi, Passolig tartışmaları arasında çok gündeme gelemese de, Dinçdağ, geçtiğimiz günlerde Almanya’da, homofobiye karşı anlamlı bir ödülün sahibi oldu. Alternatif liglerde hakemlik yapmayı sürdüren Halil İbrahim Dinçdağ’la, mahkeme süreci ve futboldaki ayrımcılık üzerine yaptığımız söyleşiyi sizlerle paylaşıyoruz. \n —- Merhaba, hakemlik yaparken eşcinsel olduğunun ortaya çıkmasının ardından TFF’ye karşı açtığın dava 2010 yılından bu yana sürüyor. Son duruşmada, yine, bilirkişi raporunun gelmediği söylendi ve bir sonraki duruşma 10 Mart 2015 tarihine ertelendi. Bu mahkeme sürecinden biraz söz eder misin? Askerlik durum bilgisinde benim eşcinsel olduğumdan ötürü askerlik yapmadığımın ortaya çıkmasıyla beraber süreç başladı. Merkez Hakem Kurulu, bir yönetmelikte bulunan “Sağlık problemleri nedeniyle askerlikten muaf tutulanlar hakemlik yapamazlar” hükmü nedeniyle, maçlarda bana görev verilemeyeceğine dair bir karar verdi. Bunun üzerine TFF’ye yazdığım ve haklarımın iadesini talep eden dilekçem basına servis yapıldı. Sonrasında ben de Futbol Federasyonu’na karşı dava açtım. Aslında bir önceki bilirkişi, beni haklı buldu. “Cinsel yönelim” nedeniyle ayrımcılık yapılamayacağını belirten raporunda “günümüz spor endüstrisinde, profesyonel olarak spor yapan ‘eşcinsel’ sporcular ile hakemlere sıkça rastlanılmaktadır” denildi. Bu, TFF’nin homofobik olduğunun göstergesiydi. Ayrıca İstanbul Valiliği İnsan Hakları Komisyonu da beni haklı buldu. TFF hakkında suç duyurusunda bulundu. Bunlar benim ne kadar haklı bir mücadele verdiğimi gösteriyor. Kazanılmış bitmiş bir dava aslında. Davayı uzatmak için ellerinden geleni yapıyorlar ama nafile. Bu son duruşmada da bilirkişi rahatsızmış falan deyip uzattılar ama 10 yıl da sürse bu dava bırakılmayacak, sonuna kadar devam edeceğim. Hakemlik yaparken eşcinsel olduğunun ortaya çıkmasında askerlikle ilgili kağıtlar rol oynadı. Eşcinsellik, askerlik kurumuna göre “çürüklük” sayılıyor, bu zaten belli. Ama sen federasyonun da böyle bir tepki vereceğini düşünüyor muydun? Trabzon’da 14 yıl hakemlik yaptım ve benim özel hayatımı kimse bilmiyordu. Ayrıca 17 yıl radyo TV programcılığı yaptım. Bunları yaparken eşcinsel olduğum bilinmiyordu. Ve çok sevilen, beğenilen, işini başarı ile yapan biriydim. Askerlik yapmadığım için yaşanan sorun, hakemlik yaptırılmaması ve sonrasında eşcinsel olduğumun öğrenilmesi ile süreç başladı. Askeriye eşcinselliği hastalık olarak görüyor. TFF de bunu hastalık olarak görüyor ki bana hakemlik yaptırmadı. Bu süreç 5 yıldır devam ediyor. Futbolda homofobi dünyanın her yerinde var. Düşünsenize, futbolcuya “ne o kız gibi oynuyorsun” demek bile bir ayrımcılık. Çünkü futbol hep erkek uğraşı olarak düşünülür, öyle kabullenilir. Ve maalesef hep cinsel uzuvlar öne çıkarılır. Burada da futbol federasyonu, benim durumumu basına servis etti. Habertürk gazetesinde Fatih Altaylı’nın köşe yazısında H.İ.D. kısaltmasıyla yer aldım ve bunun ben olduğum çok belliydi. Tabii ki benim isim olarak basın anlamında deşifre edilmemin sebebidir bu yazı. Bu anlamda, benim bilerek teşhir edildiğimi söyleyebiliriz. Hakemliğin yanında yaptığın radyo programına da elveda demek durumunda kaldın. Ama şimdi Gazoz Ligi gibi alternatif liglerde seni hakem olarak görüyoruz. Buralarda sana ilgi nasıl? Evet, 17 yıl yapmış olduğun radyo programcılığını da yapamıyorum. Şu anda İstanbul’da Efendi Lig ve Gazoz Ligi’nde maçlar yönetiyorum. Bu iki lig de, endüstriyel futbola karşı kurulmuş liglerdir. İlgi ve alaka çok iyi, çünkü oradakiler cinsel uzuvları ile değil beyinleri ile düşünüyorlar. Geçtiğimiz günlerde Almanya’daydın ve orada çok anlamlı bir de ödül aldın. Burada eşcinsel olduğun için yaşadığın sorunları düşündüğünde, yürütülen mücadeleleri nasıl değerlendiriyorsun? Evet, Berlin’de homofobi ile mücadelede “Saygı Ödülü” aldım. Üstelik ödülü eşcinsel olduğunu yıllar önce deklare eden Berlin Eyalet Başbakanı Klaus Wowereit verdi. Bu ödül, bu mücadelenin taçlandırılmasıdır. Bana manevi olarak daha da güç verdi. Almanya’da bu davanın benimsenmesi ve aşırı ilginin olması çok önemli. Ama burada ilgi ve alaka maalesef yok denecek kadar az. Homofobi yalnızca futbolda değil, yalnızca askerlikte değil, hayatın her alanında olduğu için; evde, okulda, sokakta, işyerinde hatta mecliste bile homofobi olduğu için, buna karşı hep birlikte bir mücadele yürütülmesi gerekiyor. Bu anlamda mücadeleleri ortaklaştırmaktan başka şansımız da yok. Ben bu davamın kazanımla sonuçlanacağını düşünüyorum. Elbette ligleri de özlüyorum. Ama sonrasında, artık eşcinsel olduğum biliniyorken onların tutumunun daha da farklı olacağı ortada. İnsanların korkmaması gerekir. Çünkü neyden korkarsanız, o korkunuz bir gün gelir esir alır; kaçarsanız sizin peşinizi asla bırakmaz. Ama üzerine güçlü bir şekilde giderseniz ve neyin mücadelesini verdiğinizi bilirseniz, korkunuzu yenersiniz. Ve mücadele uzun da sürse sonunda insanlığın, onurun kazanacağından emin olursunuz. ‘, ‘Homofobiye Kırmızı Kart’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’58-autosave-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:45:07’, ‘2025-11-29 13:45:07’, ”, 58, ‘https://sanalt.tr/?p=489’, 0, ‘revision’, ”, 0), (490, 1, ‘2025-11-29 13:45:11’, ‘2025-11-29 13:45:11’, ”, ‘homofobiyekirmizikart’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘homofobiyekirmizikart’, ”, ”, ‘2025-11-29 13:45:11’, ‘2025-11-29 13:45:11’, ”, 58, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/homofobiyekirmizikart.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (491, 1, ‘2025-11-29 13:45:17’, ‘2025-11-29 13:45:17’, ‘ Trabzon’da hakemlik yapmaktayken eşcinsel olduğunun öğrenilmesi üzerine görevine son verilen hakem Halil İbrahim Dinçdağ’ın, Futbol Federasyonu’na karşı açtığı davanın 14. duruşması geçtiğimiz günlerde görüldü. Mahkemesi, Passolig tartışmaları arasında çok gündeme gelemese de, Dinçdağ, geçtiğimiz günlerde Almanya’da, homofobiye karşı anlamlı bir ödülün sahibi oldu. Alternatif liglerde hakemlik yapmayı sürdüren Halil İbrahim Dinçdağ’la, mahkeme süreci ve futboldaki ayrımcılık üzerine yaptığımız söyleşiyi sizlerle paylaşıyoruz. \r\n —- Merhaba, hakemlik yaparken eşcinsel olduğunun ortaya çıkmasının ardından TFF’ye karşı açtığın dava 2010 yılından bu yana sürüyor. Son duruşmada, yine, bilirkişi raporunun gelmediği söylendi ve bir sonraki duruşma 10 Mart 2015 tarihine ertelendi. Bu mahkeme sürecinden biraz söz eder misin? Askerlik durum bilgisinde benim eşcinsel olduğumdan ötürü askerlik yapmadığımın ortaya çıkmasıyla beraber süreç başladı. Merkez Hakem Kurulu, bir yönetmelikte bulunan “Sağlık problemleri nedeniyle askerlikten muaf tutulanlar hakemlik yapamazlar” hükmü nedeniyle, maçlarda bana görev verilemeyeceğine dair bir karar verdi. Bunun üzerine TFF’ye yazdığım ve haklarımın iadesini talep eden dilekçem basına servis yapıldı. Sonrasında ben de Futbol Federasyonu’na karşı dava açtım. Aslında bir önceki bilirkişi, beni haklı buldu. “Cinsel yönelim” nedeniyle ayrımcılık yapılamayacağını belirten raporunda “günümüz spor endüstrisinde, profesyonel olarak spor yapan ‘eşcinsel’ sporcular ile hakemlere sıkça rastlanılmaktadır” denildi. Bu, TFF’nin homofobik olduğunun göstergesiydi. Ayrıca İstanbul Valiliği İnsan Hakları Komisyonu da beni haklı buldu. TFF hakkında suç duyurusunda bulundu. Bunlar benim ne kadar haklı bir mücadele verdiğimi gösteriyor. Kazanılmış bitmiş bir dava aslında. Davayı uzatmak için ellerinden geleni yapıyorlar ama nafile. Bu son duruşmada da bilirkişi rahatsızmış falan deyip uzattılar ama 10 yıl da sürse bu dava bırakılmayacak, sonuna kadar devam edeceğim. Hakemlik yaparken eşcinsel olduğunun ortaya çıkmasında askerlikle ilgili kağıtlar rol oynadı. Eşcinsellik, askerlik kurumuna göre “çürüklük” sayılıyor, bu zaten belli. Ama sen federasyonun da böyle bir tepki vereceğini düşünüyor muydun? Trabzon’da 14 yıl hakemlik yaptım ve benim özel hayatımı kimse bilmiyordu. Ayrıca 17 yıl radyo TV programcılığı yaptım. Bunları yaparken eşcinsel olduğum bilinmiyordu. Ve çok sevilen, beğenilen, işini başarı ile yapan biriydim. Askerlik yapmadığım için yaşanan sorun, hakemlik yaptırılmaması ve sonrasında eşcinsel olduğumun öğrenilmesi ile süreç başladı. Askeriye eşcinselliği hastalık olarak görüyor. TFF de bunu hastalık olarak görüyor ki bana hakemlik yaptırmadı. Bu süreç 5 yıldır devam ediyor. Futbolda homofobi dünyanın her yerinde var. Düşünsenize, futbolcuya “ne o kız gibi oynuyorsun” demek bile bir ayrımcılık. Çünkü futbol hep erkek uğraşı olarak düşünülür, öyle kabullenilir. Ve maalesef hep cinsel uzuvlar öne çıkarılır. Burada da futbol federasyonu, benim durumumu basına servis etti. Habertürk gazetesinde Fatih Altaylı’nın köşe yazısında H.İ.D. kısaltmasıyla yer aldım ve bunun ben olduğum çok belliydi. Tabii ki benim isim olarak basın anlamında deşifre edilmemin sebebidir bu yazı. Bu anlamda, benim bilerek teşhir edildiğimi söyleyebiliriz. Hakemliğin yanında yaptığın radyo programına da elveda demek durumunda kaldın. Ama şimdi Gazoz Ligi gibi alternatif liglerde seni hakem olarak görüyoruz. Buralarda sana ilgi nasıl? Evet, 17 yıl yapmış olduğun radyo programcılığını da yapamıyorum. Şu anda İstanbul’da Efendi Lig ve Gazoz Ligi’nde maçlar yönetiyorum. Bu iki lig de, endüstriyel futbola karşı kurulmuş liglerdir. İlgi ve alaka çok iyi, çünkü oradakiler cinsel uzuvları ile değil beyinleri ile düşünüyorlar. Geçtiğimiz günlerde Almanya’daydın ve orada çok anlamlı bir de ödül aldın. Burada eşcinsel olduğun için yaşadığın sorunları düşündüğünde, yürütülen mücadeleleri nasıl değerlendiriyorsun? Evet, Berlin’de homofobi ile mücadelede “Saygı Ödülü” aldım. Üstelik ödülü eşcinsel olduğunu yıllar önce deklare eden Berlin Eyalet Başbakanı Klaus Wowereit verdi. Bu ödül, bu mücadelenin taçlandırılmasıdır. Bana manevi olarak daha da güç verdi. Almanya’da bu davanın benimsenmesi ve aşırı ilginin olması çok önemli. Ama burada ilgi ve alaka maalesef yok denecek kadar az. Homofobi yalnızca futbolda değil, yalnızca askerlikte değil, hayatın her alanında olduğu için; evde, okulda, sokakta, işyerinde hatta mecliste bile homofobi olduğu için, buna karşı hep birlikte bir mücadele yürütülmesi gerekiyor. Bu anlamda mücadeleleri ortaklaştırmaktan başka şansımız da yok. Ben bu davamın kazanımla sonuçlanacağını düşünüyorum. Elbette ligleri de özlüyorum. Ama sonrasında, artık eşcinsel olduğum biliniyorken onların tutumunun daha da farklı olacağı ortada. İnsanların korkmaması gerekir. Çünkü neyden korkarsanız, o korkunuz bir gün gelir esir alır; kaçarsanız sizin peşinizi asla bırakmaz. Ama üzerine güçlü bir şekilde giderseniz ve neyin mücadelesini verdiğinizi bilirseniz, korkunuzu yenersiniz. Ve mücadele uzun da sürse sonunda insanlığın, onurun kazanacağından emin olursunuz. ‘, ‘Homofobiye Kırmızı Kart’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’58-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:45:17’, ‘2025-11-29 13:45:17’, ”, 58, ‘https://sanalt.tr/?p=491’, 0, ‘revision’, ”, 0), (492, 1, ‘2025-11-29 13:48:01’, ‘2025-11-29 13:48:01’, ‘Trabzon’da hakemlik yapmaktayken eşcinsel olduğunun öğrenilmesi üzerine görevine son verilen hakem Halil İbrahim Dinçdağ’ın, Futbol Federasyonu’na karşı açtığı davanın 14. duruşması geçtiğimiz günlerde görüldü. Mahkemesi, Passolig tartışmaları arasında çok gündeme gelemese de, Dinçdağ, geçtiğimiz günlerde Almanya’da, homofobiye karşı anlamlı bir ödülün sahibi oldu. Alternatif liglerde hakemlik yapmayı sürdüren Halil İbrahim Dinçdağ’la, mahkeme süreci ve futboldaki ayrımcılık üzerine yaptığımız söyleşiyi sizlerle paylaşıyoruz. —- Merhaba, hakemlik yaparken eşcinsel olduğunun ortaya çıkmasının ardından TFF’ye karşı açtığın dava 2010 yılından bu yana sürüyor. Son duruşmada, yine, bilirkişi raporunun gelmediği söylendi ve bir sonraki duruşma 10 Mart 2015 tarihine ertelendi. Bu mahkeme sürecinden biraz söz eder misin? Askerlik durum bilgisinde benim eşcinsel olduğumdan ötürü askerlik yapmadığımın ortaya çıkmasıyla beraber süreç başladı. Merkez Hakem Kurulu, bir yönetmelikte bulunan “Sağlık problemleri nedeniyle askerlikten muaf tutulanlar hakemlik yapamazlar” hükmü nedeniyle, maçlarda bana görev verilemeyeceğine dair bir karar verdi. Bunun üzerine TFF’ye yazdığım ve haklarımın iadesini talep eden dilekçem basına servis yapıldı. Sonrasında ben de Futbol Federasyonu’na karşı dava açtım. Aslında bir önceki bilirkişi, beni haklı buldu. “Cinsel yönelim” nedeniyle ayrımcılık yapılamayacağını belirten raporunda “günümüz spor endüstrisinde, profesyonel olarak spor yapan ‘eşcinsel’ sporcular ile hakemlere sıkça rastlanılmaktadır” denildi. Bu, TFF’nin homofobik olduğunun göstergesiydi. Ayrıca İstanbul Valiliği İnsan Hakları Komisyonu da beni haklı buldu. TFF hakkında suç duyurusunda bulundu. Bunlar benim ne kadar haklı bir mücadele verdiğimi gösteriyor. Kazanılmış bitmiş bir dava aslında. Davayı uzatmak için ellerinden geleni yapıyorlar ama nafile. Bu son duruşmada da bilirkişi rahatsızmış falan deyip uzattılar ama 10 yıl da sürse bu dava bırakılmayacak, sonuna kadar devam edeceğim. Hakemlik yaparken eşcinsel olduğunun ortaya çıkmasında askerlikle ilgili kağıtlar rol oynadı. Eşcinsellik, askerlik kurumuna göre “çürüklük” sayılıyor, bu zaten belli. Ama sen federasyonun da böyle bir tepki vereceğini düşünüyor muydun? Trabzon’da 14 yıl hakemlik yaptım ve benim özel hayatımı kimse bilmiyordu. Ayrıca 17 yıl radyo TV programcılığı yaptım. Bunları yaparken eşcinsel olduğum bilinmiyordu. Ve çok sevilen, beğenilen, işini başarı ile yapan biriydim. Askerlik yapmadığım için yaşanan sorun, hakemlik yaptırılmaması ve sonrasında eşcinsel olduğumun öğrenilmesi ile süreç başladı. Askeriye eşcinselliği hastalık olarak görüyor. TFF de bunu hastalık olarak görüyor ki bana hakemlik yaptırmadı. Bu süreç 5 yıldır devam ediyor. Futbolda homofobi dünyanın her yerinde var. Düşünsenize, futbolcuya “ne o kız gibi oynuyorsun” demek bile bir ayrımcılık. Çünkü futbol hep erkek uğraşı olarak düşünülür, öyle kabullenilir. Ve maalesef hep cinsel uzuvlar öne çıkarılır. Burada da futbol federasyonu, benim durumumu basına servis etti. Habertürk gazetesinde Fatih Altaylı’nın köşe yazısında H.İ.D. kısaltmasıyla yer aldım ve bunun ben olduğum çok belliydi. Tabii ki benim isim olarak basın anlamında deşifre edilmemin sebebidir bu yazı. Bu anlamda, benim bilerek teşhir edildiğimi söyleyebiliriz. Hakemliğin yanında yaptığın radyo programına da elveda demek durumunda kaldın. Ama şimdi Gazoz Ligi gibi alternatif liglerde seni hakem olarak görüyoruz. Buralarda sana ilgi nasıl? Evet, 17 yıl yapmış olduğun radyo programcılığını da yapamıyorum. Şu anda İstanbul’da Efendi Lig ve Gazoz Ligi’nde maçlar yönetiyorum. Bu iki lig de, endüstriyel futbola karşı kurulmuş liglerdir. İlgi ve alaka çok iyi, çünkü oradakiler cinsel uzuvları ile değil beyinleri ile düşünüyorlar. Geçtiğimiz günlerde Almanya’daydın ve orada çok anlamlı bir de ödül aldın. Burada eşcinsel olduğun için yaşadığın sorunları düşündüğünde, yürütülen mücadeleleri nasıl değerlendiriyorsun? Evet, Berlin’de homofobi ile mücadelede “Saygı Ödülü” aldım. Üstelik ödülü eşcinsel olduğunu yıllar önce deklare eden Berlin Eyalet Başbakanı Klaus Wowereit verdi. Bu ödül, bu mücadelenin taçlandırılmasıdır. Bana manevi olarak daha da güç verdi. Almanya’da bu davanın benimsenmesi ve aşırı ilginin olması çok önemli. Ama burada ilgi ve alaka maalesef yok denecek kadar az. Homofobi yalnızca futbolda değil, yalnızca askerlikte değil, hayatın her alanında olduğu için; evde, okulda, sokakta, işyerinde hatta mecliste bile homofobi olduğu için, buna karşı hep birlikte bir mücadele yürütülmesi gerekiyor. Bu anlamda mücadeleleri ortaklaştırmaktan başka şansımız da yok. Ben bu davamın kazanımla sonuçlanacağını düşünüyorum. Elbette ligleri de özlüyorum. Ama sonrasında, artık eşcinsel olduğum biliniyorken onların tutumunun daha da farklı olacağı ortada. İnsanların korkmaması gerekir. Çünkü neyden korkarsanız, o korkunuz bir gün gelir esir alır; kaçarsanız sizin peşinizi asla bırakmaz. Ama üzerine güçlü bir şekilde giderseniz ve neyin mücadelesini verdiğinizi bilirseniz, korkunuzu yenersiniz. Ve mücadele uzun da sürse sonunda insanlığın, onurun kazanacağından emin olursunuz.’, ‘Homofobiye Kırmızı Kart’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’58-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:48:01’, ‘2025-11-29 13:48:01’, ”, 58, ‘https://sanalt.tr/?p=492’, 0, ‘revision’, ”, 0); INSERT INTO `wpyt_posts` VALUES (493, 1, ‘2025-11-29 13:49:18’, ‘2025-11-29 13:49:18’, ”, ‘gonuluemek’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘gonuluemek’, ”, ”, ‘2025-11-29 13:49:18’, ‘2025-11-29 13:49:18’, ”, 59, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/gonuluemek.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (494, 1, ‘2025-11-29 13:49:20’, ‘2025-11-29 13:49:20’, ‘ https://bianet.org/haber/gonulluluk-degil-emek-somurusu-145363 \n Türkiye küçük Millet Meclisleri Girişimi (TkMM) ve Düşünce Suçuna Karşı Girişim çalışanı Selin Karakartal, Hüseyin Yıldırım, Mert Tokur ve Gürşat Özdamar sigorta ve zam talep etmeleri üzerinde işten çıkartıldı. TkMM Ankara çalışanı Esin Alp ise kararı protesto ederek istifa etti. \n Eski çalışanları Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Genel Merkezi’nde yaptıkları basın açıklamasında süreci şöyle aktardı: \n “Geçtiğimiz yılın Ekim ayında TkMM projesinin genel koordinatörlüğünü yürüten arkadaşımız Melis Tantan, Şanar Yurdatapan tarafından işten çıkarıldı. Arkadaşımızın işten çıkarılma nedeni ile ilgili olarak bilgi almak istediğimiz Yurdatapan, bunun nedenine ilişkin hiçbir geri dönüş yapmazken ‘Burada demokrasi yok, benim kararlarım uygulanır’ çıkışını yaptı. \n “Bu gelişmenin ardından Yurdatapan, zam ve sosyal güvence talebinde bulunan bizleri fon, bütçe gibi gerekçelerle üç ay boyunca oyaladı. \n “İşyerindeki hiyerarşik yapı iyice yoğunlaştırıldı ve üzerimizdeki baskı daha da arttı. Yurdatapan 18 Mart’ta yaptığı toplantıda mali bir kriz yaşandığını bahane ederek bizi işten ayrılmaya yönlendirdi ve Haziran ayı başına kadar süre verdi. Buna karşılık bizler sigorta ve zam talebinde ısrarcı olduğumuzu belirtince Yurdatapan, bir işveren olduğunu kanıtlayacak şekilde, ofiste tüm çalışanlara bu taleplerin arkasında olup olmadıklarını sordu ve arkasında durduğumuzu belirten bizleri topluca işten attı.” \n “Amacımız Sivil Toplum Örgütleri’nde ‘gönüllü çalışma’ adı altında yapılan emek sömürüsünü teşhir etmektir. Düşük ücretlerle, hiçbir sosyal güvencesi olmadan çalıştırılan insanların gelecekleri patronların iki dudağı arasındadır.” \n Alp ise öğrenci olması gerekçe gösterilerek asgari ücretin altına çalıştırıldığını, sigorta ve zam talebinin ise yine aynı gerekçesiyle kabul edilmediğini söyledi. \n İşten çıkartılanlardan Yıldırım işten çıkarılanların bir kısmının sigortasının olmadığını, bir kısmının ise kendi sigortalarını ödemek zorunda bırakıldığını ifade etti. Yıldırım, Yurdatapan’ın yaptıkları toplantıda kendilerini istifaya zorladığını ve yerlerine öğrenci istihdam edeceğini söylediğini aktardı. \n Eski çalışanların avukatı Cem Gök STÖ’lerde “gönüllülük” adıyla emek sömürüsü yaşandığını belirterek geçmişe dönük sigorta ile ihbar ve kıdem tazminatı talebiyle hukuki süreci işleteceklerini söyledi. \n bianet’e konuşan Şanar Yurdatapan ise yargı yolunun açık olduğunu, eski çalışanlar eğer haklılarsa bu yolla ispatlayabileceklerini söyledi. ‘, ‘Gönüllülük Değil, Emek Sömürüsü’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’59-autosave-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:49:20’, ‘2025-11-29 13:49:20’, ”, 59, ‘https://sanalt.tr/?p=494’, 0, ‘revision’, ”, 0), (495, 1, ‘2025-11-29 13:49:24’, ‘2025-11-29 13:49:24’, ‘ https://bianet.org/haber/gonulluluk-degil-emek-somurusu-145363 \r\n Türkiye küçük Millet Meclisleri Girişimi (TkMM) ve Düşünce Suçuna Karşı Girişim çalışanı Selin Karakartal, Hüseyin Yıldırım, Mert Tokur ve Gürşat Özdamar sigorta ve zam talep etmeleri üzerinde işten çıkartıldı. TkMM Ankara çalışanı Esin Alp ise kararı protesto ederek istifa etti. \r\n Eski çalışanları Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Genel Merkezi’nde yaptıkları basın açıklamasında süreci şöyle aktardı: \r\n “Geçtiğimiz yılın Ekim ayında TkMM projesinin genel koordinatörlüğünü yürüten arkadaşımız Melis Tantan, Şanar Yurdatapan tarafından işten çıkarıldı. Arkadaşımızın işten çıkarılma nedeni ile ilgili olarak bilgi almak istediğimiz Yurdatapan, bunun nedenine ilişkin hiçbir geri dönüş yapmazken ‘Burada demokrasi yok, benim kararlarım uygulanır’ çıkışını yaptı. \r\n “Bu gelişmenin ardından Yurdatapan, zam ve sosyal güvence talebinde bulunan bizleri fon, bütçe gibi gerekçelerle üç ay boyunca oyaladı. \r\n “İşyerindeki hiyerarşik yapı iyice yoğunlaştırıldı ve üzerimizdeki baskı daha da arttı. Yurdatapan 18 Mart’ta yaptığı toplantıda mali bir kriz yaşandığını bahane ederek bizi işten ayrılmaya yönlendirdi ve Haziran ayı başına kadar süre verdi. Buna karşılık bizler sigorta ve zam talebinde ısrarcı olduğumuzu belirtince Yurdatapan, bir işveren olduğunu kanıtlayacak şekilde, ofiste tüm çalışanlara bu taleplerin arkasında olup olmadıklarını sordu ve arkasında durduğumuzu belirten bizleri topluca işten attı.” \r\n “Amacımız Sivil Toplum Örgütleri’nde ‘gönüllü çalışma’ adı altında yapılan emek sömürüsünü teşhir etmektir. Düşük ücretlerle, hiçbir sosyal güvencesi olmadan çalıştırılan insanların gelecekleri patronların iki dudağı arasındadır.” \r\n Alp ise öğrenci olması gerekçe gösterilerek asgari ücretin altına çalıştırıldığını, sigorta ve zam talebinin ise yine aynı gerekçesiyle kabul edilmediğini söyledi. \r\n İşten çıkartılanlardan Yıldırım işten çıkarılanların bir kısmının sigortasının olmadığını, bir kısmının ise kendi sigortalarını ödemek zorunda bırakıldığını ifade etti. Yıldırım, Yurdatapan’ın yaptıkları toplantıda kendilerini istifaya zorladığını ve yerlerine öğrenci istihdam edeceğini söylediğini aktardı. \r\n Eski çalışanların avukatı Cem Gök STÖ’lerde “gönüllülük” adıyla emek sömürüsü yaşandığını belirterek geçmişe dönük sigorta ile ihbar ve kıdem tazminatı talebiyle hukuki süreci işleteceklerini söyledi. \r\n bianet’e konuşan Şanar Yurdatapan ise yargı yolunun açık olduğunu, eski çalışanlar eğer haklılarsa bu yolla ispatlayabileceklerini söyledi. ‘, ‘Gönüllülük Değil, Emek Sömürüsü’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’59-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 13:49:24’, ‘2025-11-29 13:49:24’, ”, 59, ‘https://sanalt.tr/?p=495’, 0, ‘revision’, ”, 0), (496, 1, ‘2025-11-29 14:11:41’, ‘2025-11-29 14:11:41’, ‘ HER EV BİR SET, HER ÇOCUK YÖNETMEN \n 1) Kendinizi kısaca tanıtır mısınız? Ben Gürşat Özdamar. Bilgilerini paylaşmayı seven birisiyim diyebilirim. Bu çerçevede, sinema alanında edindiğim bilgi ve deneyimlerimi, her yaştan sinema meraklılarına ama özellikle de çocuklara aktarmaya gayret eden bir sinema eğitmeni ve yazarım. 20 yıldan bu yana çeşitli yaş gruplarından çocuklarla sinema atölyeleri gerçekleştiren bir sinemacıyım. Pek çok okul, kurum, etkinlik ve festivalde çeşitli sinema atölyeleri düzenleyerek bu bilgi ve deneyim paylaşımını sürdürüyorum. Bu bilgileri daha çok çocuğa ulaştırmayı hedefleyerek bir kitap kaleme aldım. Ayrıntı Yayınları’ndan Dinozor Çocuk etiketiyle basılmış Stop Motion Çocuklarla Sinema kitabının yazarıyım. Enka Ortaokulu ve Enka Lisesi sinema kulübü öğretmeniyim. Ayrıca, Sine-Sen Sinema Emekçileri Sendikası Disiplin Kurulu üyesiyim. Esas olarak İzmir Ege Üniversitesi Çeşme Denizcilik Yüksek Okulu mezunu bir kaptanım. \n 2) Sinema alanındaki tecrübelerinizi bizimle paylaşabilir misiniz? Sinema alanında hem eğitmenlik hem de yönetmenlik tecrübelerim var. Atölye Gezginci’de dans tiyatrosu ve belgesel sinema çalışmalarını yürüttüm ve “Dans Olmadan Edemeyiz” isimli bir belgesel hazırladım. Birçok uzun ve kısa metrajlı filmlerde sanat asistanı ve kurgu yönetmeni olarak görev yaptım. “Arka Sokaklar” dizisinin grafik animasyonlarını hazırladım. 100 yönetmenin 1’er dakikalık 100 filminden oluşan “Barış İçin Sinema” film fikrini gerçekleştirdim. Bu kapsamda, Zeki Alasya’nın da katılımcısı olduğu Bahçeşehir sinema kampının yürütücüsü oldum. En uzun süreyle aralıksız film izleme Guinness dünya rekortmenlerinden biriyim (55 saat 23 dakika). Nesin Vakfı başta olmak üzere pek çok kurum, okul, etkinlik ve festivalde çocuklarla sinema atölyeleri düzenledim. Her yaştan çocuğun sinemayı eğlenerek öğrenmesine ve film yapımını deneyimlemelerine önayak oldum. Fatih Zeyrek Mahallesi’nde ikamet eden sığınmacı ve mülteci ailelerin çocuklarına yönelik de düzenli ve sürekli atölyeler gerçekleştirdim. Bazen türkçe bilmeyen çocukların da katıldığı atölyelerde çocuklar savaşın mağduriyetini üzerlerinden sinema dilini öğrenerek de atmaya gayret ettiler. Bu anlamda sinema barışa da hizmet eden ortak bir dil olarak öne çıktı ve farklı bir anlam kazandı. İstopmotion İstanbul Sinema Topluluğu’nda Çocuklarla Sinema atölyeleri gerçekleştirmeyi sürdürüyorum. Çeşitli çalışmalarda yer aldım ve özellikle çocuklarla sinema atölyeleri düzenleyerek onların sinema dünyasıyla tanışmalarını sağlıyorum. Bu süreçte farklı yaş gruplarıyla çalışarak onların yaratıcılıklarını keşfetmelerine ve ifade etmelerine destek oluyorum. \n 3) Çocukların sinema ile olan ilişkisini nasıl tanımlarsınız? Çocuk filmlerinin çocuklar üzerindeki etkisini nasıl değerlendirirsiniz? Tüm sanatların bileşkesi diyebileceğimiz sinema, günümüzün en önemli kültür ve iletişim mecrası konumuyla her yaştan insanı etkiliyor. Gelişen teknolojiyle beraber salonlar dolmasa \n da film izleme araçlarımın yaygınlaşmasıyla sinema eskisinden de çok kişiye ulaşıyor. Çocuklar da bu sihirli dünyanın en taze izleyicileri. Genel olarak çocuklara hitap eden filmler, onları farklı kültürlerle tanıştırır, empati kurmalarını sağlar ve yaratıcılıklarını artırır. Doğru seçilmiş içerikler, çocukların özgüvenlerini güçlendirir ve kendilerini ifade etmelerine yardımcı olur. Sinema çocuklar için yalnızca izleyici olarak değil üretim aşamalarında olduklarında da hem hayal güçlerini ortaya çıkarma ve geliştirmede, hem de düşüncelerini ifade etme süreçlerinde etkin bir sanattır. 4) Çocuk sineması atölyesi nedir? Bu fikir nasıl ortaya çıktı? Bundan tam 20 yıl önce Ali Nesin Türkiye’ye dönmüş, Nesin Vakfı’nın başına yeni geçmişti. O dönem vakıfta görevli Işın Önol arkadaşımın, yine bir sinemacı olan ve beraber atölyeler yaptığımız Zeynep Berik ile bana “Nesin Vakfı’nda kalan çocuklarla bir sinema atölyesi yapsanız ne güzel olur” önerisi ve teşvikiyle çocuklarla atölyelere başladık. Fakat daha ilk çalışmadan itibaren çocuklarla sinema çalışmasının yetişkinlerle çalışmaktan çok çok farklı olduğunu gözlemledik. Yetişkinler sinema atölyelerini çoğunlukla festivallere bir film yapıp ödül alma, meşhur olma motivasyonu ile isterlerken çocukların böyle kaygıları yoktu. Çocuklar işin daha eğlencesinde idi, çünkü hayal güçleri onları rahat bırakmıyordu. Vakıftaki çocukların başka başka meziyetlere de sahip olduğunu farkettik. Onların Çocukların katılımına açık, çocukları merkeze alan, onların istekleriyle de şekillenen, oyun oynamayı ihmal etmeyen, şımarmaya müsait, ezberden uzak bir yöntem izleme konusunda karar kıldık. Bugün hala süren atölyelerin ilk adımları bu şekilde atılmış oldu. Toparlayacak olursam, çocuklarla sineması atölyeleri, çocuklara sinemanın temel kavramlarından bahseden, çocuklara sinema yapma sürecini öğreten, onlara bu alanda pratik yapma imkanı sunan ve kendi filmlerini yapabilme becerisini kazandırmak amacıyla düzenlenen etkinliklerdir. Çocukların sadece izleyici değil, yaratıcı olarak da sinemayla ilgilenmelerini sağlamak amacını taşır. Bu atölyelerde çocuklar, senaryo yazma, storyboard oluşturma, kamera kullanma, oyunculuk, kurgu, seslendirme gibi sinema yapım süreçlerini deneyimlerler. Atölye, belli alt metinlere dayansa da atölyede mutlaka uygulanması gereken bir müfredat bulunmuyor. Çalışmalar tamamen çocuğun katılımıyla ve yine onların ilgi ve talepleriyle biçimleniyor. Çocuklar bilgilere, onları ezberlemeden uygulayarak ulaşabiliyor. Bunun için oyun, drama, müzik, felsefe ve daha pek çok disiplinden faydalanıyoruz. Çocuklar oynayarak, eğlenerek, ezberlemeden, yarışmadan öğreniyor. 5) Çocuk sinema atölyelerine hangi yaş gruplarından çocuklar katılıyor? Katılımcılar arasında belirli yaş gruplarına yönelik bir ayrım var mı? Çocuklar genel bir tanım olarak kullanıldığında genelde belli bir yaş aralığı akla gelse de, bu çalışmada söz edilen çocukluk anaokulu çağından lise çağına (lise dahil) kadar geniş bir yaş aralığını kapsamaktadır. Tüm bu yaş aralıklarıyla ayrı ayrı ve hatta bazan karma oluşturulan gruplarla sürdürülen sinema atölyeleri ile katılımcılar, sinema ile ilgili temel bilgileri edinip, belli yazı ve görüntü çalışmalarının ardından ortaklaşa oluşturulacak bir metin eşliğinde film çekiminin tüm detaylarını öğrenme ve pratikleme imkanına kavuşuyor. Çalışma sonunda kendi filmlerinin senaryosunu yazan, çekimini yapan çocuklar ses ve görüntü efektleri de dahil olmak üzere diğer işlemleri de uygulamalı olarak deneyimliyor. \n Çalışmalar çoğunlukla karma yaş gruplarından oluşuyor; 5-6 yaşındaki bir çocuk ile 12-13 yaşındaki bir çocuk atölyede aynı anda bulunuyorlar ve birbirleriyle oldukça olumlu bir etkileşim kurabiliyorlar. Karma yaş grubu ile hem ortak bir öykü yazımı ve bu öyküdeki karakterleri ve mekanı oluşturma süreci, hem de çekim ve çekim sonrası işlemler çok daha eğlenceli ve öğretici olarak sürdürülebiliyor. Kadıköy Koşan Kaplumbağa Anaokulu öğrencileri ile de sinema atölyelerim 4 yıldır devam ediyor. Sinema öğrenme yaşını 3’e, hatta 2 buçuk’a düşürmüş oluyorum böylece. Minikler sadece çizgi film izler diye düşünmek çok yanlış. Yeterki imkan tanınsın. 3-5 yaş aralığındaki öğrencilerin hazırladığı “Domatesi Kim Sevmez” isimli stop motion animasyon film Ankara’da gerçekleşen Çocuk Diyarı Kısa Film Festivali’nde finale kalan on filmden birisi oldu ve izleyici ile buluştu. Bununla beraber 3 yıldır İstanbul Enka Okulları Ortaokul ve Lise sinema kulüplerini yönetiyorum. Sinema kulübünü seçen öğrenciler ile yıl boyunca düzenli çalışma imkanı bulduğum gibi, bu ardışık ve süreklilik çocukların sinema bilgilerine daha sürekli erişmesini ve ortaya çıkardıkları filmlerin daha nitelikli olmasını destekliyor. Öğrenciler kulüp çalışmasında, değindikleri konularla içinde yaşadıkları eğitim hayatına ilişkin de fikirler geliştirip kimi zaman eleştirel, kimi zaman mizahi bir biçimde filmler çekiyorlar. 6) Bu atölyelerde hangi etkinlikler gerçekleştiriliyor ve hangi filmler ele alınıyor? Atölyelerde çocuklar temel sinema tekniklerini öğrenirler ve bu süreçte film öyküsü oluşturma, senaryo yazma, çekim teknikleri, kurgu, ses ve görüntü montajı gibi konuları öğrenirler. Sonuçta, çocukların kendi senaryolarını oluşturarak kısa filmler çekmeleri sağlanır. Filmler genellikle çocukların ilgisini çekecek konular üzerine odaklanır ve onların hayal gücüne hitap eder. Sinema atölyelerinde dansı, dramayı, felsefeyi, müziği, resmi, masalları da barındıran bir çalışma yapılır. Aslında bir yanıyla yaratıcı okuma-yazma egzersizleridir bunlar. Soru sormaya başlıyor çocuklar. Kendilerini dinlemeyi, duymayı kendi varlıklarını hissedip doğru ya da yanlışın, haksız eleştirinin, yersiz övgülerin olmadığı eşit bir ortamda çalışmanın farkını hissediyorlar. Alışıldık bir öğretmen yok, sıkıcı ve baskıcı kurallar yok. Bu da onların bireysel dünyalarına güç katıyor. El kaldırmadan sırayla konuşmanın mümkün olduğunu fark ediyorlar. Birlikte çalışıp yardımlaşıyorlar, empatiyi içselleştiriyorlar. “Büyüyünce yönetmen olacağım” diyorlar artık. Hatta sanat yönetmeni, senarist olacağını söyleyenler de var. Oyun oynamak da ihmal edilmez. Bu bazen bir hareket oyunu olabildiği gibi bazen zeka oyunu da olabiliyor. Birbirimize bilmeceler soruyoruz. Çünkü betonla çevrelenen griye boyanmış bir kentte yaşayan çocuklar oyunu yalnızca bilgisayarda oynanan bir biçimle biliyor. Oysa kolektif bir uğraş olan sinema, aynen oyunda olduğu gibi herkesin işin bir ucundan tutmasına, herkesin gönüllü katılmasına ve sonuçta bir ortak haz almasına dayanıyor. Çocuklar sanıldığı gibi yalnızca süper kahramanlarla, prenseslerle ilgilenmiyor. Örneğin ekoloji onların da gündeminde, çocuk hakları da. Onları bu alanlarda üretimler yapmaya teşvik ediyoruz. 9 yaşındaki Ulaş Karataş’ın ekolojik yıkımlarla ilgili hazırladığı film Uluslararası Canlandıranlar Film Festivali gösterim programına alındı ve Fransız Kültür Merkezi’nde izleyici ile buluştu. Elbette onları yarıştırmıyoruz. \n Pandemi döneminde de, henüz sokağa çıkma yasaklarının olduğu günlerde, eve kapanan çocuklar için sokak aralarında ve mahalle parklarında açık hava atölyeleri gerçekleştirdim. Bu hem sinema anlamında farklı bir deneyimdi, hem de pandemi tedirginliği yaşayan çocukların kısmen de olsa rahatlaması ve sosyalleşmesi için oldukça önemliydi. Yasakların kalkmasının hatta pandeminin bittiğinin ilan edilmesinin ardından da zaman zaman parklarda atölyeler yapmayı sürdürdüm. 7) Gelişen teknolojinin sinema erişimini kolaylaştırması hakkında ne düşünüyorsunuz? Gelişen teknoloji çocukların sinemaya katılımını etkiliyor mu, eğer etkiliyorsa ne yönde? Gelişen teknoloji, mobil cihazlar ve dijital kurgu programları sayesinde sinema yapımı daha da erişilebilir hale geliyor. Daha küçük ve ucuz ekipmanlarla film yapımını mümkün kılarak çocukların da sinema yapmaya olan ilgisini artırıyor. Günümüzde çocuklar ellerinden telefonu, tableti düşürmedikleri için eleştiriliyor. Doğrudur, ama çocukların bu teknolojiye ilgisini ve becerisini olumluya çevirmek de mümkün. Bir cep telefonu ve internet sayesinde çocuklar artık kendi filmlerini çekebilir ve dünya ile paylaşabilir hale geldiler. Bu durum, onların yaratıcılıklarını teşvik ederken, teknolojiyi doğru kullanma ve içerik üretme becerilerini geliştirmelerine de olanak sağlıyor Çalışmalarımızda kullandığımız bir uygulamayı indirip mobil cihazına kuran her çocuk, kolayca bir animasyon film çekebilir duruma geliyor. Yani her ev bir sete, her çocuk bir yönetmene dönüşüyor. \n 8) Sinema atölyelerinin çocukların gelişimine katkıları nelerdir? Bu atölyelere katılan çocuklar hangi alanlarda kendilerini geliştirir ve hangi bilgi ve becerileri kazanırlar? Sinema atölyelerinde çocuklar teknik bilgi ve sinema yapım süreçleri konusunda deneyim kazanmanın yanı sıra yaratıcılıklarını da geliştirme imkanı buluyor. Atölyeler çocukların iletişim, işbirliği, yaratıcılık, problem çözme ve teknik becerilerini geliştirmelerine yardımcı oluyor. Ayrıca özgüven kazanmalarını ve kendilerini ifade etmelerini sağlıyor. Çocuklar atölyelerde kurgusal düşünme, eleştirel düşünme ve görsel okuma gibi beceriler de ediniyor. İstopmotion atölyelerine katılan çocuklar herhangi bir şablona bağlı kalmadan, ezberlemeden, eğlenerek öğreniyor. Daha ilk gün kamera ile tanışan çocuklar birkaç hafta içerisinde kendilerini kurgu yapılan bir bilgisayarın karşısında kendi filmlerini keserken buluyorlar. Ya da ellerinde mikrofon, çeşitli konular hakkında röportajlar yapıyorlar. Ve pek çoğu çok geçmeden birer senaryo yazmış dahi oluyorlar. Ben çocuklara bir şeyleri ezberletmiyorum. ‘Filmler izleyin sorular soracağım’ demiyorum. Kapaklı kameralardan birini vermiştim bir kere bir çocuğa ve herkes düz çekerken o ters çekmeyi tercih etti. Görüntüleri bilgisayara aktarınca kendisi fark etti ve yanlış çekmişim dedi. Kendisi fark ediyor ya da öyle çekişmesi hoşuna gidip öyle de devam edebilir kurguya. Her defasında benim de yeniden bir şeyleri keşfettiğim bir alan oldu bu atölyeler. Kendimi şaşırttığım, özgürleştiğim bir alan oldu.” \n Tüm bunları yaparken bir kariyer planı yapmadıkları, başarı-başarısızlık kaygısına düşmedikleri için daha özgüvenli oluyorlar, kendilerini daha iyi ifade ediyorlar. Eğitimin sıkıcı, ezberci, not baskısı oluşturan tarafına atölyede rastlamadıklarından çocuklar daha özgür oluyorlar ve özgün fikirler ortaya çıkarıyorlar. Ve her şeyden öte çok eğlenceliler. Onun için çocuklarla birlikte atölye yapmak bana da iyi hissettiriyor. Yani bu çalışma iki tarafı da besliyor. Elbette, deprem sonrası Antakya’da yaptığım sinema atölyelerine katılan çocuklar için sinema yalnızca bir ifade aracı değil, bir iyileşme sürecini de simgeliyordu. Bir arada düşünce geliştiren, öyküleri yazıya döken ve ardından filmleştiren çocukların birlikteliği bu deneyimin en somut işaretleriydi. Aslında yalnızca özel dönemlerde değil, yaşamın her anında çocukların kültür ve sanat üretimlerini yapmaya gereksinimleri ve daha da ötesi hakları olduğunu düşünüyorum. Oysa bu tarz çalışmaların başta okullar üzere, yerel yönetimlerin de katkısıyla yaygınlaştırması mümkün olabilir. Ne varki değil sinema, belli sanat dersleri bile ya okullarda hiç verilmiyor ya da seçmeli kategorisinde değerlendirilerek ilgi görmesi zorlaştırılıyor. \n 9) Çocuklarla sinema atölyeleri düzenlemeye başlama kararınızın arkasındaki motivasyon ve hedefleriniz nelerdir? Öncelikle atölyeleri yaparken kullandığım isimden bahsetmek isterim: İstop Motion. İsim, sinemanın başlangıcından beri var olan “stop motion” tekniği ile “istop” isimli oyunu bir araya getiren sözcüklerden oluşuyor. Amacım, sinemayı yeni kuşaklara ve özellikle çocuklara tanıtmak, sevdirmek ve onların da kendi filmlerini oluşturmalarına olanak sağlamak. Bunu yaparken çocukların çocuk olma durumlarını göz ardı etmeden, oyuna olan gereksinimlerini de karşılayabilecekleri, bir anlamda oynarken öğrenebilecekleri bir ortam oluşturmak. Sinema benim için bir özgürlük alanıdır. Sinemanın farklı alanları var. Bunların hepsinin içinde yer aldım. Bütün bunlar kendisine sinemacı demek için yeterli sayılabilir. Beni çocuklarla çakıştıran, buluşturan şey yukarıda da belirttiğim gibi daha önce Aziz Nesin Vakfı’na gidip gelmem oldu. Hayallerime yakın şeylerin Nesin’de yaşatılıyor olması beni heyecanlandırdı ve ben de sinema bilgilerimi çocuklara aktarmak istedim. Sinemacı olmadan önce ben bir insanım ve bilgilerimi paylaşan biriyim. Bugüne dek gerçekleştirdiğim hemen her atölyede, kendi hayal gücümü atölyeye katılan çocukların davranışlarda gördüm. Çocukların hayal güçlerini de filme dönüştürmelerine aracılık ettim. Bazen yalnızca bir oyun arkadaşı, bazen yalnızca bir ağabey. Ama hep karşılıklı güven üzerine kurulu bir ortam. Evet, bu güvenin tesis edilmesi zaman da alabiliyor, ama bir kurulunca da hikayeler güzelleşiyor, minik ellerden ortaya çıkan filmler daha bir seyirlik oluyor. Bununla beraber çocukların yaratıcılıklarını keşfetmelerine yardımcı ve kendilerini ifade etmelerini sağlamış da oluyorsam ne mutlu bana. Kendileri ve içinde yaşadıkları dünya hakkında farklı bakış açıları da kazandıklarını da gözlemliyorum. Film yapmak, sinema öğrenmek için bir araya gelen çocuklar, yaşam hakkında eleştirilerini sıralıyor, itirazlarını dillendiriyor ve nihayetinde çözüm önerilerini de sunuyorlar. \n 10) Çocuk sinema atölyeleri ile ilgili gelecekte yapmayı planladığınız çalışmalar nelerdir? Gelecekte daha fazla kurumla işbirliği yaparak atölye sayısını artırmayı ve çeşitli sinema tekniklerini daha derinlemesine öğretebileceğimiz programlar geliştirmeyi planlıyorum. Ayrıca dijital medya ve animasyon gibi yeni alanlara da odaklanmak istiyorum. Daha fazla çocuğa ulaşmak ve farklı bölgelerde daha geniş kapsamlı atölyeler düzenlemek istiyorum. Ayrıca sinema eğitimi alanında daha çok yetişkin eğitmeni ve kurumu bu alana teşvik etmek amacındayım. Tüm bu atölyeleri yaparken özellikle bu tür imkânlara kolay ulaşamayan, merkezin dışındaki mahallelerde yaşayan çocukların katılımını önemsiyorum. Ancak kendi yerim olmadığından geçici mekanlarda atölyeler yapmayı sürdürüyorum. Bu konuda yerel yönetimler hem mekan temini konusunda çözüm sunabilir, hem de malzeme desteği ve çocukların araçla erişimi konularında dayanışma sunabilirse, o zaman, tüm çocuklara erişebilme ve onların da bu çabaya ortak olarak kendilerini ifade etmelerine, filmler üretmelerine zemin sağlamış olacağım. \n 11) Çocuk sinema atölyelerinin ülkemizdeki mevcut durumu ve gelecekteki potansiyeli hakkındaki düşüncelerinizi paylaşır mısınız? Bu tür atölyelerin gelişimini ve etkisini nasıl değerlendiriyorsunuz? Yalnızca çocuklarla sinema çalışmaları için değil genel olarak çocuklarla bu tür çalışmalar için karşılaşılan en büyük zorluk, çocukların erişimine uygun mekanların azlığı, kimi yerlerde hiç olmamasıdır. Çoğunlukla yetişkinlere göre düzenlenmiş, ergonomisi ve en önemlisi eşya güvenliği çocuklara uygun olmayan mekanlarda çalışmak zorunda kalmak, daha ilk dakikadan çocukların o mekana yakınlık kuramamasına da yol açarak çalışmanın sürekliliğini etkiliyor. Bu konuda imkanlara sahip olması beklenen, kanunen de yükümlülükleri bulunan yerel yönetimlerin henüz etkin ve kalıcı çözümler üretememiş olduğu da üzücü bir gerçektir. Yerel yönetimlerin hizmetlerini daha popüler olma ve daha çok oy alma odaklı sürdürme alışkanlığını bırakmak istemedikleri anlaşılıyor. Bu konuda sinema profesyonellerinin ve sinema kurumlarının da çocuklarla sinema alanını önemsemedikleri, bu alanda herhangi bir çalışma yürütmedikleri görülmektedir. Onlar da festival ve etkinliklerini halihazırda yetişmiş sinemacıları hedeflerine alarak, yani hazır sinemacılara oynayarak kurgulamakta, diğer yaş gruplarını ve özellikle çocukları dışta bırakmaktadır. Çocuklarla sinema atölyeleri giderek daha fazla önem kazanıyor ancak hala daha yapılması gereken çok şey var. Bu atölyeler, çocukların yaratıcılıklarını destekleyip onları güçlendirebilecek önemli araçlar. Gelecekte, daha fazla destek ve kaynak sağlanarak bu atölyelerin yaygınlaştırılması ve daha fazla çocuğa erişim sağlanması gerektiğine inanıyorum. Ancak daha fazla destek ve kaynak gerekiyor. Bu atölyeler, hiç kuşku yok çocukların yaratıcılıklarını besliyor. Geleceğin sanatçıları ve sinemacıları da eminim bu çocukların arasından yetişecek. Bu gerçeğin farkedilerek, eğitim \n sisteminin buna göre düzenlenmesini, merkezi ve yerel yönetimlerin bu konuda üzerlerine düşenleri yapmasını diliyorum. Artık "çocuklar için" bir şey yapmayı bırakıp "çocuklarla" yapmanın zamanı geldi. Çünkü onlar çok daha doğru sorular soruyorlar ve onların çok daha iyi yanıtları var. Çünkü hesapsız, kitapsız ama daha adaletli, daha vicdanlılar. Yarının yetişkinleri olacak çocuklar yüreklerinde yeni bir dünya taşıyorlar ve o dünya her gün biraz daha büyüyor. ‘, ‘Her ev bir set, her çocuk yönetmen’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’57-autosave-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 14:11:41’, ‘2025-11-29 14:11:41’, ”, 57, ‘https://sanalt.tr/?p=496’, 0, ‘revision’, ”, 0), (497, 1, ‘2025-11-29 14:12:34’, ‘2025-11-29 14:12:34’, ”, ‘atolye_genel_duyuru’, ‘FM0 FC111111111:zzzzzz0 a158 078043874441663838014c0 bac2fd13e724072c112046594a1c12c231d232913528f4283713e3390331e147422542dd1504ff251101595d6e5f3e15d6b126dc815d6f7171cb’, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘atolye_genel_duyuru’, ”, ”, ‘2025-11-29 14:12:34’, ‘2025-11-29 14:12:34’, ”, 57, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/atolye_genel_duyuru.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (498, 1, ‘2025-11-29 14:12:45’, ‘2025-11-29 14:12:45’, ‘ HER EV BİR SET, HER ÇOCUK YÖNETMEN \r\n 1) Kendinizi kısaca tanıtır mısınız? Ben Gürşat Özdamar. Bilgilerini paylaşmayı seven birisiyim diyebilirim. Bu çerçevede, sinema alanında edindiğim bilgi ve deneyimlerimi, her yaştan sinema meraklılarına ama özellikle de çocuklara aktarmaya gayret eden bir sinema eğitmeni ve yazarım. 20 yıldan bu yana çeşitli yaş gruplarından çocuklarla sinema atölyeleri gerçekleştiren bir sinemacıyım. Pek çok okul, kurum, etkinlik ve festivalde çeşitli sinema atölyeleri düzenleyerek bu bilgi ve deneyim paylaşımını sürdürüyorum. Bu bilgileri daha çok çocuğa ulaştırmayı hedefleyerek bir kitap kaleme aldım. Ayrıntı Yayınları’ndan Dinozor Çocuk etiketiyle basılmış Stop Motion Çocuklarla Sinema kitabının yazarıyım. Enka Ortaokulu ve Enka Lisesi sinema kulübü öğretmeniyim. Ayrıca, Sine-Sen Sinema Emekçileri Sendikası Disiplin Kurulu üyesiyim. Esas olarak İzmir Ege Üniversitesi Çeşme Denizcilik Yüksek Okulu mezunu bir kaptanım. \r\n 2) Sinema alanındaki tecrübelerinizi bizimle paylaşabilir misiniz? Sinema alanında hem eğitmenlik hem de yönetmenlik tecrübelerim var. Atölye Gezginci’de dans tiyatrosu ve belgesel sinema çalışmalarını yürüttüm ve “Dans Olmadan Edemeyiz” isimli bir belgesel hazırladım. Birçok uzun ve kısa metrajlı filmlerde sanat asistanı ve kurgu yönetmeni olarak görev yaptım. “Arka Sokaklar” dizisinin grafik animasyonlarını hazırladım. 100 yönetmenin 1’er dakikalık 100 filminden oluşan “Barış İçin Sinema” film fikrini gerçekleştirdim. Bu kapsamda, Zeki Alasya’nın da katılımcısı olduğu Bahçeşehir sinema kampının yürütücüsü oldum. En uzun süreyle aralıksız film izleme Guinness dünya rekortmenlerinden biriyim (55 saat 23 dakika). Nesin Vakfı başta olmak üzere pek çok kurum, okul, etkinlik ve festivalde çocuklarla sinema atölyeleri düzenledim. Her yaştan çocuğun sinemayı eğlenerek öğrenmesine ve film yapımını deneyimlemelerine önayak oldum. Fatih Zeyrek Mahallesi’nde ikamet eden sığınmacı ve mülteci ailelerin çocuklarına yönelik de düzenli ve sürekli atölyeler gerçekleştirdim. Bazen türkçe bilmeyen çocukların da katıldığı atölyelerde çocuklar savaşın mağduriyetini üzerlerinden sinema dilini öğrenerek de atmaya gayret ettiler. Bu anlamda sinema barışa da hizmet eden ortak bir dil olarak öne çıktı ve farklı bir anlam kazandı. İstopmotion İstanbul Sinema Topluluğu’nda Çocuklarla Sinema atölyeleri gerçekleştirmeyi sürdürüyorum. Çeşitli çalışmalarda yer aldım ve özellikle çocuklarla sinema atölyeleri düzenleyerek onların sinema dünyasıyla tanışmalarını sağlıyorum. Bu süreçte farklı yaş gruplarıyla çalışarak onların yaratıcılıklarını keşfetmelerine ve ifade etmelerine destek oluyorum. \r\n 3) Çocukların sinema ile olan ilişkisini nasıl tanımlarsınız? Çocuk filmlerinin çocuklar üzerindeki etkisini nasıl değerlendirirsiniz? Tüm sanatların bileşkesi diyebileceğimiz sinema, günümüzün en önemli kültür ve iletişim mecrası konumuyla her yaştan insanı etkiliyor. Gelişen teknolojiyle beraber salonlar dolmasa \r\n da film izleme araçlarımın yaygınlaşmasıyla sinema eskisinden de çok kişiye ulaşıyor. Çocuklar da bu sihirli dünyanın en taze izleyicileri. Genel olarak çocuklara hitap eden filmler, onları farklı kültürlerle tanıştırır, empati kurmalarını sağlar ve yaratıcılıklarını artırır. Doğru seçilmiş içerikler, çocukların özgüvenlerini güçlendirir ve kendilerini ifade etmelerine yardımcı olur. Sinema çocuklar için yalnızca izleyici olarak değil üretim aşamalarında olduklarında da hem hayal güçlerini ortaya çıkarma ve geliştirmede, hem de düşüncelerini ifade etme süreçlerinde etkin bir sanattır. 4) Çocuk sineması atölyesi nedir? Bu fikir nasıl ortaya çıktı? Bundan tam 20 yıl önce Ali Nesin Türkiye’ye dönmüş, Nesin Vakfı’nın başına yeni geçmişti. O dönem vakıfta görevli Işın Önol arkadaşımın, yine bir sinemacı olan ve beraber atölyeler yaptığımız Zeynep Berik ile bana “Nesin Vakfı’nda kalan çocuklarla bir sinema atölyesi yapsanız ne güzel olur” önerisi ve teşvikiyle çocuklarla atölyelere başladık. Fakat daha ilk çalışmadan itibaren çocuklarla sinema çalışmasının yetişkinlerle çalışmaktan çok çok farklı olduğunu gözlemledik. Yetişkinler sinema atölyelerini çoğunlukla festivallere bir film yapıp ödül alma, meşhur olma motivasyonu ile isterlerken çocukların böyle kaygıları yoktu. Çocuklar işin daha eğlencesinde idi, çünkü hayal güçleri onları rahat bırakmıyordu. Vakıftaki çocukların başka başka meziyetlere de sahip olduğunu farkettik. Onların Çocukların katılımına açık, çocukları merkeze alan, onların istekleriyle de şekillenen, oyun oynamayı ihmal etmeyen, şımarmaya müsait, ezberden uzak bir yöntem izleme konusunda karar kıldık. Bugün hala süren atölyelerin ilk adımları bu şekilde atılmış oldu. Toparlayacak olursam, çocuklarla sineması atölyeleri, çocuklara sinemanın temel kavramlarından bahseden, çocuklara sinema yapma sürecini öğreten, onlara bu alanda pratik yapma imkanı sunan ve kendi filmlerini yapabilme becerisini kazandırmak amacıyla düzenlenen etkinliklerdir. Çocukların sadece izleyici değil, yaratıcı olarak da sinemayla ilgilenmelerini sağlamak amacını taşır. Bu atölyelerde çocuklar, senaryo yazma, storyboard oluşturma, kamera kullanma, oyunculuk, kurgu, seslendirme gibi sinema yapım süreçlerini deneyimlerler. Atölye, belli alt metinlere dayansa da atölyede mutlaka uygulanması gereken bir müfredat bulunmuyor. Çalışmalar tamamen çocuğun katılımıyla ve yine onların ilgi ve talepleriyle biçimleniyor. Çocuklar bilgilere, onları ezberlemeden uygulayarak ulaşabiliyor. Bunun için oyun, drama, müzik, felsefe ve daha pek çok disiplinden faydalanıyoruz. Çocuklar oynayarak, eğlenerek, ezberlemeden, yarışmadan öğreniyor. 5) Çocuk sinema atölyelerine hangi yaş gruplarından çocuklar katılıyor? Katılımcılar arasında belirli yaş gruplarına yönelik bir ayrım var mı? Çocuklar genel bir tanım olarak kullanıldığında genelde belli bir yaş aralığı akla gelse de, bu çalışmada söz edilen çocukluk anaokulu çağından lise çağına (lise dahil) kadar geniş bir yaş aralığını kapsamaktadır. Tüm bu yaş aralıklarıyla ayrı ayrı ve hatta bazan karma oluşturulan gruplarla sürdürülen sinema atölyeleri ile katılımcılar, sinema ile ilgili temel bilgileri edinip, belli yazı ve görüntü çalışmalarının ardından ortaklaşa oluşturulacak bir metin eşliğinde film çekiminin tüm detaylarını öğrenme ve pratikleme imkanına kavuşuyor. Çalışma sonunda kendi filmlerinin senaryosunu yazan, çekimini yapan çocuklar ses ve görüntü efektleri de dahil olmak üzere diğer işlemleri de uygulamalı olarak deneyimliyor. \r\n Çalışmalar çoğunlukla karma yaş gruplarından oluşuyor; 5-6 yaşındaki bir çocuk ile 12-13 yaşındaki bir çocuk atölyede aynı anda bulunuyorlar ve birbirleriyle oldukça olumlu bir etkileşim kurabiliyorlar. Karma yaş grubu ile hem ortak bir öykü yazımı ve bu öyküdeki karakterleri ve mekanı oluşturma süreci, hem de çekim ve çekim sonrası işlemler çok daha eğlenceli ve öğretici olarak sürdürülebiliyor. Kadıköy Koşan Kaplumbağa Anaokulu öğrencileri ile de sinema atölyelerim 4 yıldır devam ediyor. Sinema öğrenme yaşını 3’e, hatta 2 buçuk’a düşürmüş oluyorum böylece. Minikler sadece çizgi film izler diye düşünmek çok yanlış. Yeterki imkan tanınsın. 3-5 yaş aralığındaki öğrencilerin hazırladığı “Domatesi Kim Sevmez” isimli stop motion animasyon film Ankara’da gerçekleşen Çocuk Diyarı Kısa Film Festivali’nde finale kalan on filmden birisi oldu ve izleyici ile buluştu. Bununla beraber 3 yıldır İstanbul Enka Okulları Ortaokul ve Lise sinema kulüplerini yönetiyorum. Sinema kulübünü seçen öğrenciler ile yıl boyunca düzenli çalışma imkanı bulduğum gibi, bu ardışık ve süreklilik çocukların sinema bilgilerine daha sürekli erişmesini ve ortaya çıkardıkları filmlerin daha nitelikli olmasını destekliyor. Öğrenciler kulüp çalışmasında, değindikleri konularla içinde yaşadıkları eğitim hayatına ilişkin de fikirler geliştirip kimi zaman eleştirel, kimi zaman mizahi bir biçimde filmler çekiyorlar. 6) Bu atölyelerde hangi etkinlikler gerçekleştiriliyor ve hangi filmler ele alınıyor? Atölyelerde çocuklar temel sinema tekniklerini öğrenirler ve bu süreçte film öyküsü oluşturma, senaryo yazma, çekim teknikleri, kurgu, ses ve görüntü montajı gibi konuları öğrenirler. Sonuçta, çocukların kendi senaryolarını oluşturarak kısa filmler çekmeleri sağlanır. Filmler genellikle çocukların ilgisini çekecek konular üzerine odaklanır ve onların hayal gücüne hitap eder. Sinema atölyelerinde dansı, dramayı, felsefeyi, müziği, resmi, masalları da barındıran bir çalışma yapılır. Aslında bir yanıyla yaratıcı okuma-yazma egzersizleridir bunlar. Soru sormaya başlıyor çocuklar. Kendilerini dinlemeyi, duymayı kendi varlıklarını hissedip doğru ya da yanlışın, haksız eleştirinin, yersiz övgülerin olmadığı eşit bir ortamda çalışmanın farkını hissediyorlar. Alışıldık bir öğretmen yok, sıkıcı ve baskıcı kurallar yok. Bu da onların bireysel dünyalarına güç katıyor. El kaldırmadan sırayla konuşmanın mümkün olduğunu fark ediyorlar. Birlikte çalışıp yardımlaşıyorlar, empatiyi içselleştiriyorlar. “Büyüyünce yönetmen olacağım” diyorlar artık. Hatta sanat yönetmeni, senarist olacağını söyleyenler de var. Oyun oynamak da ihmal edilmez. Bu bazen bir hareket oyunu olabildiği gibi bazen zeka oyunu da olabiliyor. Birbirimize bilmeceler soruyoruz. Çünkü betonla çevrelenen griye boyanmış bir kentte yaşayan çocuklar oyunu yalnızca bilgisayarda oynanan bir biçimle biliyor. Oysa kolektif bir uğraş olan sinema, aynen oyunda olduğu gibi herkesin işin bir ucundan tutmasına, herkesin gönüllü katılmasına ve sonuçta bir ortak haz almasına dayanıyor. Çocuklar sanıldığı gibi yalnızca süper kahramanlarla, prenseslerle ilgilenmiyor. Örneğin ekoloji onların da gündeminde, çocuk hakları da. Onları bu alanlarda üretimler yapmaya teşvik ediyoruz. 9 yaşındaki Ulaş Karataş’ın ekolojik yıkımlarla ilgili hazırladığı film Uluslararası Canlandıranlar Film Festivali gösterim programına alındı ve Fransız Kültür Merkezi’nde izleyici ile buluştu. Elbette onları yarıştırmıyoruz. \r\n Pandemi döneminde de, henüz sokağa çıkma yasaklarının olduğu günlerde, eve kapanan çocuklar için sokak aralarında ve mahalle parklarında açık hava atölyeleri gerçekleştirdim. Bu hem sinema anlamında farklı bir deneyimdi, hem de pandemi tedirginliği yaşayan çocukların kısmen de olsa rahatlaması ve sosyalleşmesi için oldukça önemliydi. Yasakların kalkmasının hatta pandeminin bittiğinin ilan edilmesinin ardından da zaman zaman parklarda atölyeler yapmayı sürdürdüm. 7) Gelişen teknolojinin sinema erişimini kolaylaştırması hakkında ne düşünüyorsunuz? Gelişen teknoloji çocukların sinemaya katılımını etkiliyor mu, eğer etkiliyorsa ne yönde? Gelişen teknoloji, mobil cihazlar ve dijital kurgu programları sayesinde sinema yapımı daha da erişilebilir hale geliyor. Daha küçük ve ucuz ekipmanlarla film yapımını mümkün kılarak çocukların da sinema yapmaya olan ilgisini artırıyor. Günümüzde çocuklar ellerinden telefonu, tableti düşürmedikleri için eleştiriliyor. Doğrudur, ama çocukların bu teknolojiye ilgisini ve becerisini olumluya çevirmek de mümkün. Bir cep telefonu ve internet sayesinde çocuklar artık kendi filmlerini çekebilir ve dünya ile paylaşabilir hale geldiler. Bu durum, onların yaratıcılıklarını teşvik ederken, teknolojiyi doğru kullanma ve içerik üretme becerilerini geliştirmelerine de olanak sağlıyor Çalışmalarımızda kullandığımız bir uygulamayı indirip mobil cihazına kuran her çocuk, kolayca bir animasyon film çekebilir duruma geliyor. Yani her ev bir sete, her çocuk bir yönetmene dönüşüyor. \r\n 8) Sinema atölyelerinin çocukların gelişimine katkıları nelerdir? Bu atölyelere katılan çocuklar hangi alanlarda kendilerini geliştirir ve hangi bilgi ve becerileri kazanırlar? Sinema atölyelerinde çocuklar teknik bilgi ve sinema yapım süreçleri konusunda deneyim kazanmanın yanı sıra yaratıcılıklarını da geliştirme imkanı buluyor. Atölyeler çocukların iletişim, işbirliği, yaratıcılık, problem çözme ve teknik becerilerini geliştirmelerine yardımcı oluyor. Ayrıca özgüven kazanmalarını ve kendilerini ifade etmelerini sağlıyor. Çocuklar atölyelerde kurgusal düşünme, eleştirel düşünme ve görsel okuma gibi beceriler de ediniyor. İstopmotion atölyelerine katılan çocuklar herhangi bir şablona bağlı kalmadan, ezberlemeden, eğlenerek öğreniyor. Daha ilk gün kamera ile tanışan çocuklar birkaç hafta içerisinde kendilerini kurgu yapılan bir bilgisayarın karşısında kendi filmlerini keserken buluyorlar. Ya da ellerinde mikrofon, çeşitli konular hakkında röportajlar yapıyorlar. Ve pek çoğu çok geçmeden birer senaryo yazmış dahi oluyorlar. Ben çocuklara bir şeyleri ezberletmiyorum. ‘Filmler izleyin sorular soracağım’ demiyorum. Kapaklı kameralardan birini vermiştim bir kere bir çocuğa ve herkes düz çekerken o ters çekmeyi tercih etti. Görüntüleri bilgisayara aktarınca kendisi fark etti ve yanlış çekmişim dedi. Kendisi fark ediyor ya da öyle çekişmesi hoşuna gidip öyle de devam edebilir kurguya. Her defasında benim de yeniden bir şeyleri keşfettiğim bir alan oldu bu atölyeler. Kendimi şaşırttığım, özgürleştiğim bir alan oldu.” \r\n Tüm bunları yaparken bir kariyer planı yapmadıkları, başarı-başarısızlık kaygısına düşmedikleri için daha özgüvenli oluyorlar, kendilerini daha iyi ifade ediyorlar. Eğitimin sıkıcı, ezberci, not baskısı oluşturan tarafına atölyede rastlamadıklarından çocuklar daha özgür oluyorlar ve özgün fikirler ortaya çıkarıyorlar. Ve her şeyden öte çok eğlenceliler. Onun için çocuklarla birlikte atölye yapmak bana da iyi hissettiriyor. Yani bu çalışma iki tarafı da besliyor. Elbette, deprem sonrası Antakya’da yaptığım sinema atölyelerine katılan çocuklar için sinema yalnızca bir ifade aracı değil, bir iyileşme sürecini de simgeliyordu. Bir arada düşünce geliştiren, öyküleri yazıya döken ve ardından filmleştiren çocukların birlikteliği bu deneyimin en somut işaretleriydi. Aslında yalnızca özel dönemlerde değil, yaşamın her anında çocukların kültür ve sanat üretimlerini yapmaya gereksinimleri ve daha da ötesi hakları olduğunu düşünüyorum. Oysa bu tarz çalışmaların başta okullar üzere, yerel yönetimlerin de katkısıyla yaygınlaştırması mümkün olabilir. Ne varki değil sinema, belli sanat dersleri bile ya okullarda hiç verilmiyor ya da seçmeli kategorisinde değerlendirilerek ilgi görmesi zorlaştırılıyor. \r\n 9) Çocuklarla sinema atölyeleri düzenlemeye başlama kararınızın arkasındaki motivasyon ve hedefleriniz nelerdir? Öncelikle atölyeleri yaparken kullandığım isimden bahsetmek isterim: İstop Motion. İsim, sinemanın başlangıcından beri var olan “stop motion” tekniği ile “istop” isimli oyunu bir araya getiren sözcüklerden oluşuyor. Amacım, sinemayı yeni kuşaklara ve özellikle çocuklara tanıtmak, sevdirmek ve onların da kendi filmlerini oluşturmalarına olanak sağlamak. Bunu yaparken çocukların çocuk olma durumlarını göz ardı etmeden, oyuna olan gereksinimlerini de karşılayabilecekleri, bir anlamda oynarken öğrenebilecekleri bir ortam oluşturmak. Sinema benim için bir özgürlük alanıdır. Sinemanın farklı alanları var. Bunların hepsinin içinde yer aldım. Bütün bunlar kendisine sinemacı demek için yeterli sayılabilir. Beni çocuklarla çakıştıran, buluşturan şey yukarıda da belirttiğim gibi daha önce Aziz Nesin Vakfı’na gidip gelmem oldu. Hayallerime yakın şeylerin Nesin’de yaşatılıyor olması beni heyecanlandırdı ve ben de sinema bilgilerimi çocuklara aktarmak istedim. Sinemacı olmadan önce ben bir insanım ve bilgilerimi paylaşan biriyim. Bugüne dek gerçekleştirdiğim hemen her atölyede, kendi hayal gücümü atölyeye katılan çocukların davranışlarda gördüm. Çocukların hayal güçlerini de filme dönüştürmelerine aracılık ettim. Bazen yalnızca bir oyun arkadaşı, bazen yalnızca bir ağabey. Ama hep karşılıklı güven üzerine kurulu bir ortam. Evet, bu güvenin tesis edilmesi zaman da alabiliyor, ama bir kurulunca da hikayeler güzelleşiyor, minik ellerden ortaya çıkan filmler daha bir seyirlik oluyor. Bununla beraber çocukların yaratıcılıklarını keşfetmelerine yardımcı ve kendilerini ifade etmelerini sağlamış da oluyorsam ne mutlu bana. Kendileri ve içinde yaşadıkları dünya hakkında farklı bakış açıları da kazandıklarını da gözlemliyorum. Film yapmak, sinema öğrenmek için bir araya gelen çocuklar, yaşam hakkında eleştirilerini sıralıyor, itirazlarını dillendiriyor ve nihayetinde çözüm önerilerini de sunuyorlar. \r\n 10) Çocuk sinema atölyeleri ile ilgili gelecekte yapmayı planladığınız çalışmalar nelerdir? Gelecekte daha fazla kurumla işbirliği yaparak atölye sayısını artırmayı ve çeşitli sinema tekniklerini daha derinlemesine öğretebileceğimiz programlar geliştirmeyi planlıyorum. Ayrıca dijital medya ve animasyon gibi yeni alanlara da odaklanmak istiyorum. Daha fazla çocuğa ulaşmak ve farklı bölgelerde daha geniş kapsamlı atölyeler düzenlemek istiyorum. Ayrıca sinema eğitimi alanında daha çok yetişkin eğitmeni ve kurumu bu alana teşvik etmek amacındayım. Tüm bu atölyeleri yaparken özellikle bu tür imkânlara kolay ulaşamayan, merkezin dışındaki mahallelerde yaşayan çocukların katılımını önemsiyorum. Ancak kendi yerim olmadığından geçici mekanlarda atölyeler yapmayı sürdürüyorum. Bu konuda yerel yönetimler hem mekan temini konusunda çözüm sunabilir, hem de malzeme desteği ve çocukların araçla erişimi konularında dayanışma sunabilirse, o zaman, tüm çocuklara erişebilme ve onların da bu çabaya ortak olarak kendilerini ifade etmelerine, filmler üretmelerine zemin sağlamış olacağım. \r\n 11) Çocuk sinema atölyelerinin ülkemizdeki mevcut durumu ve gelecekteki potansiyeli hakkındaki düşüncelerinizi paylaşır mısınız? Bu tür atölyelerin gelişimini ve etkisini nasıl değerlendiriyorsunuz? Yalnızca çocuklarla sinema çalışmaları için değil genel olarak çocuklarla bu tür çalışmalar için karşılaşılan en büyük zorluk, çocukların erişimine uygun mekanların azlığı, kimi yerlerde hiç olmamasıdır. Çoğunlukla yetişkinlere göre düzenlenmiş, ergonomisi ve en önemlisi eşya güvenliği çocuklara uygun olmayan mekanlarda çalışmak zorunda kalmak, daha ilk dakikadan çocukların o mekana yakınlık kuramamasına da yol açarak çalışmanın sürekliliğini etkiliyor. Bu konuda imkanlara sahip olması beklenen, kanunen de yükümlülükleri bulunan yerel yönetimlerin henüz etkin ve kalıcı çözümler üretememiş olduğu da üzücü bir gerçektir. Yerel yönetimlerin hizmetlerini daha popüler olma ve daha çok oy alma odaklı sürdürme alışkanlığını bırakmak istemedikleri anlaşılıyor. Bu konuda sinema profesyonellerinin ve sinema kurumlarının da çocuklarla sinema alanını önemsemedikleri, bu alanda herhangi bir çalışma yürütmedikleri görülmektedir. Onlar da festival ve etkinliklerini halihazırda yetişmiş sinemacıları hedeflerine alarak, yani hazır sinemacılara oynayarak kurgulamakta, diğer yaş gruplarını ve özellikle çocukları dışta bırakmaktadır. Çocuklarla sinema atölyeleri giderek daha fazla önem kazanıyor ancak hala daha yapılması gereken çok şey var. Bu atölyeler, çocukların yaratıcılıklarını destekleyip onları güçlendirebilecek önemli araçlar. Gelecekte, daha fazla destek ve kaynak sağlanarak bu atölyelerin yaygınlaştırılması ve daha fazla çocuğa erişim sağlanması gerektiğine inanıyorum. Ancak daha fazla destek ve kaynak gerekiyor. Bu atölyeler, hiç kuşku yok çocukların yaratıcılıklarını besliyor. Geleceğin sanatçıları ve sinemacıları da eminim bu çocukların arasından yetişecek. Bu gerçeğin farkedilerek, eğitim \r\n sisteminin buna göre düzenlenmesini, merkezi ve yerel yönetimlerin bu konuda üzerlerine düşenleri yapmasını diliyorum. Artık "çocuklar için" bir şey yapmayı bırakıp "çocuklarla" yapmanın zamanı geldi. Çünkü onlar çok daha doğru sorular soruyorlar ve onların çok daha iyi yanıtları var. Çünkü hesapsız, kitapsız ama daha adaletli, daha vicdanlılar. Yarının yetişkinleri olacak çocuklar yüreklerinde yeni bir dünya taşıyorlar ve o dünya her gün biraz daha büyüyor. ‘, ‘Her ev bir set, her çocuk yönetmen’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’57-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 14:12:45’, ‘2025-11-29 14:12:45’, ”, 57, ‘https://sanalt.tr/?p=498’, 0, ‘revision’, ”, 0); INSERT INTO `wpyt_posts` VALUES (499, 1, ‘2025-11-29 14:17:05’, ‘2025-11-29 14:17:05’, ”, ‘suruc’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘suruc’, ”, ”, ‘2025-11-29 14:17:05’, ‘2025-11-29 14:17:05’, ”, 56, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/suruc.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (500, 1, ‘2025-11-29 14:17:11’, ‘2025-11-29 14:17:11’, ‘ İçimizdeki Çocuklar \r\n
“Bir atın, dört nala koşarken bütün ayaklarının yerden kesildiği bir an var mıdır?” sorusuna yanıt bulmak için atın koşu yoluna belli aralıklarla yerleştirilen fotoğraf makineleri ile çekilen fotoğrafların ardarda izlenmesiyle ve elbette biraz da görmemizin kusuruyla! başlayan “hareket eden fotoğraflar” ve ardından bir sanata dönüşecek olan sinema bugün de en etkileyici anlatım ve iletişim araçlarının başında yer alıyor.
\r\n
Elbette, daha en başından tekniğe-teknolojiye bağlı olan sinema günümüzde araç ve yöntemler değişse de bu bağımlılığını sürdürüyor. Başlarda ancak pahalı ve kolay ulaşılamaz kameralar ile çekilebilen ve özel salonlarda izlenebilen sinema filmlerini şimdilerde internetten kolay ve çoğu zaman ücretsiz izleyebildiğimiz gibi ceplerimize giren telefonların kaydettikleri görüntülerle bile yapılmış filmleri bulmak mümkün.
\r\n
Hal böyle olunca sinema karanlık salonlardan sokaklara, evlere indi. (ya da çıktı mı demeliyim!)
\r\n
Bir anlatım biçimi olarak sinema, içerisinde barındırdığı farklı sanat dalları ve disiplinlerle herkese hitap edebiliyor. Çocuklara da. “Çocuklar için” ya da “çocuklarla” sinema çalışmaları günümüzde ilgi de görüyor.
\r\n
Genelde bir eğlence olarak görülen sinema, çocuklarla olan çalışmalarda da bunun ötesine geçebiliyor. Çünkü çocuklar için içerisinde bulundukları dünyaya, yaşama dair duygu ve düşüncelerini ifade edebilmekte yetişkinlerden daha dolayımsızlar ve bu noktada daha acımasızlar!
\r\n
Sinema yapan çocuklar, hem bu tekniği yeterince kullanarak taş çıkartıyorlar, hem de biz yetişkinlerin sormaktan vazgeçtiğimiz kimi soruları da soruyorlar ve bununla da kalmayıp kendilerince yanıtlar da sunuyorlar.
\r\n
Örneğin, geçen ay gerçekleşen Kadıköy Çevre Festivali”nde yer alan istopmotion standında atölye katılımcısı çocuklar kameralarıyla kayıttaydı ve mikrofonlarını her yaştan ziyaretçilere uzatarak şu soruya yanıt arıyorlardı: “Dünyada hiç yeşil olmasaydı ne olurdu?”
\r\n
Herkesin ilk başta “basit ve kolay” bulduğu bu soruyu yanıtlamak o kadar da kolay olmadı. Hele de bu soruyu çocuklardan duymak, bu konuda sorumlulukları olanlara bir hatırlatma, bu konuda bir şey düşünmeyenlere de bir eleştiri işlevi gördü. Festival alanında standları gezen Kadıköy Belediye Başkanı Şerdil Dara Odabaşı’na da aynı soruyu yönelten çocuklar, küçük yaşlarında olmalarına rağmen özgüvenlerinden dolayı takdir topladı hem de duyarlılıklarından ötürü çevredekilerin ilgisiyle karşılaştı. Çocuklar, gün boyunca yaptıkları kayıtlardan oluşan bir filmi tamamlayarak sosyal medyada paylaştılar.
\r\n
Betona sıkışmış, ağaca hasret kalmış bir kentte yaşayan çocukların yaşları küçük ama omuzlarına aldıkları yük bir hayli fazla. Çünkü hem oyun alanları ellerinden alınmış hem hayalleri grileştirilmiş bir “doğa”da yaşamak zorundayken bunu bir zamanlar çocuk olan şimdinin yetişkinlerine hatırlatıyorlar. Her karşılıksız kalan soru, her mahcubiyet bir şeylerin değişmesi adına bir soru işareti bırakıyor akıllarda. Ama çocukların, kendilerinden önceki kuşaklardan devraldıkları kirlenmişliklerden sıyrılıp, kendilerini gerçekleştirebilecekleri, özgürleştirebilecekleri ve yaratıcılıklarıyla harmanladıkları sinema bilgileriyle doğruluk ve güzellikleri resmedebilecekleri günler için biraz da bize iş düşüyor.
\r\n
Yalnızca fotoğraf çekmek, yalnızca filmler üretmek yetmiyor. Biraz daha çevremizdeki ve daha da fazla içimizdeki çocuklara kulak vermeyi ihmal etmemek gerekiyor.
‘, ‘İçimizdeki Çocuklar’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’56-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 14:17:11’, ‘2025-11-29 14:17:11’, ”, 56, ‘https://sanalt.tr/?p=500’, 0, ‘revision’, ”, 0), (501, 1, ‘2025-11-29 14:28:20’, ‘2025-11-29 14:28:20’, ‘ MÜLKSÜZLER RADYO “DİRENİŞİN SESİ” DİR! FİKİR NASIL ORTAYA ÇIKTI? Öyle bir dünyada yaşıyoruz ki yalnızlığın adı modernlik, tüketimin adı özgürlük olmuş. Daha çok para kazanmak uğruna herşey mübah sayılıyor. Televizyonlardan izlediğimiz yalanlar insanları tüketime ve yanlızlığa bağımlı hale getiriyor. Mülksüzler Radyo, zenginlerin tekelinde olan reklamlarla büyüyen televizyonlara, radyolara ve bunlarla karışan kafalara karşı başlatılmış bir projedir. Mülksüzler Radyo ismini bir romandan alır, Ursula Le Guin”in türkçeye “mülksüzler” olarak çevirilen”dispossessed” romanından alır. Dispossessed sahip olmayan ve sahip olunamayanlar anlamına gelmektedir. Romanda iki farklı dünya tasvir edilir. Urras şimdiki yaşadığımız dünyaya çok benzer; kurallar var, yöneticiler var, şiddet var, Anarres”deki yaşam ise şimdi bizlere ütopik gelebilir çünkü; mülkiyetin, yönetimin, yöneticilerin olmadığı fakat insanların bunlar olmadan da pekala yaşabileceğini gösteriyor. Mülksüzlerin radyosunda yayıncıların Anarresdekine benzer bir dünyada yaşama düşleri vardır. NASIL BAŞLADI? Radyo bu düşleri gerçeğe dönüştürebilme yolundaki beraberliğin ifadesi olarak 4 yıl önce yayınlarına başladı. İlk başlarda birbirlerini yakından tanıyan kişiler arasında kendi ilgi alanlarını konu alan programlarla devam ediyor olsada, bir süre sonra dünyanın farklı yerlerinden insanlar mülksüzlerde yayın yapmaya başladılar. Böylece bir çok konu farklı bir çok içerikle beslenerek, farklı ilgi alanlarındaki kişileri çekebilecek bir iletişim ağı haline dönüştü. Bu anlamda radyo projesi çok geniş bir alana hitap etmekte her geçen gün yayıncı ve dinleyici sayısını arttırmaktadır. Mülksüzler Radyo”nun genel bazı niteliklerini şöyle sıralayabiliriz: Reklamdan, patrondan, pahalı donanım ve araçlardan, merkezden, piyasa koşullarından bağımsızdır. Irkçı, cinsiyetçi, tekelci, yasakçı ve militarist her türlü yaklaşımın reddi temelinde ilkelere sahiptir. Mevcut iletişim teknolojilerini, yukarıda belirtilen yaklaşımlar ve bağımlılıkların dışında kullanma olanaklarını zorlayarak kendine internet zemininde alan açmıştır. Bu yolla, yalnızca bilgisayar, internet bağlantısı ve mikrofon gibi cihazlar aracılığıyla medyayı kendi lehimize kullanabileceğimizi göstermiştir. Kıyıda köşede kalan kayıtları gün yüzüne çıkarmaya, sokağın seslerine yer vermeye çalışır, kitlesel tüketim için üretilen her türlü iletiye kapılarını kapatır ya da bunları programlarında –kimi zaman dinleyicilerle birlikte- deşifre eder. Niceliği değil, niteliği önemser. Bu nedenledir ki, bahsedilen konu ya da çalınan müziği bir kişi bile dinlese yayın sürer. Programcılar, hatta dinleyicilerle dayanışma ve karşılıklı yardımlaşma temeline dayalı ilişkiler örgütlemeyi ve bir programcımızın dediği gibi, ticari bir radyonun dinlenme kaygısıyla asla açamayacağı kapıları açmayı hedefler. İnisiyatifler var olduğu sürece yayınına devam eder. RADYO DEYİP GEÇME… Mülksüzler Radyo yaklaşık olarak iki yıl yayın akışına devam etmiştir. Şimdi de daha farklı konularla ve yeni enerjisi ile kaldığı yerden yayına devam etmeyi amaçlıyor. Radyo da sadece müzik içerikli programlar değil, aynı zamanda gündelik hayatımıza değinen bir çok konuyu sorgulayan ve değerlendiren programlarda yer almakta. Örneğin reklamlar gündelik yaşamlarımızda çok fazla belirleyici oluyor, alışkanlıklarımızı belirliyor yada yeni alışkanlıklar edinmemizi sağlıyor. Bu konuya tepkili, sesini duyurmak isteyen iki kişi radyoda konuyla ile ilgili olarak “Anti Reklam Takımı” adlı bir program yaptılar. Modern kent yaşamına ve kentsel dönüşüm bahanesiyle şehirlerin alışveriş merkezlerine dönüştürülmesine eleştirel bakan iki mimar arkadaşımız radyoda bu konuyu işlediler: “Taş Taş Üstüne”. Kapatılmanın tecrit edilmenin yanlızca duvarın bir tarafında olmadığına ilişkin hikayeler duyabilirsiniz “Yalınayak” programında… \n YAŞADIĞIMIZ GÜNDEMLERE DAİR ÖZEL YAYINLAR YAPILDI… Radyoda gerçekleşen özel yayınlardan biri genel seçimler süreci olmuştu. Farklı semtlerin sokaklarına uzattğımız mikrafon; ayakkabı boyacısının, seyyar satıcının, öğretmenin, işçinin, öğrencinin düşüncelerinin duyulmasına olanak sağlamış oldu. Üniversitelerde yaşanan faşist saldılar üzerine; muhalif hareketin durum değerlendirilmesi konuşularak, coğrafyanın farklı üniversitelerinden katılan gençlerin yorumları ve mücadele biçimleri yine Mülksüzler Radyo”da anlatıldı, tartışıldı. Sendika hareketleri üzerine güncel programlar da yapıldı Mülksüzler”de. Bir çok grev ve direnişin değerlendirmesi, işçilerin yaşadıkları ve düşünceleri radyomuzdan aktarıldı. ÖSS sınavından bir hafta önce sınav sorularının cevap anahtarını sınavdan bir gün önce radyoda yayınlayacağımızı söyledik. Bu duyuru, gelecek umutları eğitim ve sınav sistemince tüketilen bir çok öğrenciyi heyecanlandırdı. O akşam radyo başına toplanan bir sürü öğrenci ise belkide ilk kez karşılaştıkları soruların sınav sistemini eleştiren sorular olduğunu gördüler. Vicdani retçilerin katılımıyla anti militarizm üzerine bir çok program gerçekleştirildi.Vicdani retçiler Mülksüzler Radyo”nun konuğu olarak tutuklu kaldığı sürece yaşadıklarını bizlerle paylaştılar. Sadece bu örneklerdeki gibi toplumsal olaylar ele alınmıyor elbette. Ama, bir müzik programı bile alışılmış olandan çok farklı olabiliyor. Mesela: Karmaşa. Bu programda, başka bir radyoda pek duyamayacağınız, sistemin bizim kulaklarımıza fısıldadığı sessizlikten çıkarak, sokağın gürültüsü ya da bir fabrikadaki makinenin çıkardığı otomatikleştirilmiş sesler ya da gündelik hayatta karşılaştığımız ritimlerden ilham alarak ortaya çıkmış deneysel müzikler çalınıyor. Buna kaotik müzik dense de alışık olmadığımız bu ritimler aslında hayatımızın her ayrıntısında gizli. \n NASIL DİNLEYEBİLİYORUZ? Radyonun belirli bir merkezi yok. Bu demek oluyor ki, internet bağlantısı olan her yer, yayın yapmak için bir merkez. Bu, kendi evimiz olabilir yada komşumuz. Radyo yayını yapmak da sanıldığı kadar zor değil. Küçük ve basit bir eklentiyi bilgisayarınıza indirip kuruyorsunuz, sonra da winamp programını açıp müzik çalmaya başlıyorsunuz, artık yayındasınızdır demek. Sesinizi duyurmak istiyorsanız mikrofonun takılı olması yeterli. Böylece internete girip www.mulksuzler.net adresini açan herkes radyoyu kolaylıkla dinleyebiliyor. Ayrıca alışılmış radyolardan farklı olarak ekranda görülen yazışma penceresini kullanarak da görüşler belitiliyor, fikirler aktarılıyor, öneriler yapılabiliyor y ada o an konuşulan konuya dahil olunabiliyor.Bir de her programcının yayını sırasında ekranda, istediği resmi görüntüleyebileği bir resim penceresi var. Bu da dinleyici ile etkileşimli bir yayin yapılmasını sağlıyor. RADYONUN AMACI Mülksüzler Radyo, sisteme muhalif insanların kendi fikirlerini söyleyebilecekleri, görüşlerini anlatabilecekleri ve seslerini duyarabilecekleri bir birlikteliktir. Böylece, radyo ile seslerimizi haykıracak kadar yüksek duyurabileceğimiz, insani ilişkilerimizi yeniden paylaşarak üretebileceğimiz bir alan yaratmanın heyecanını yakaladık. Ofisi olmayan, patronu olmayan, kendini ifade etmenin yöntemlerini tamamen kendince belirlediğin, ezberci yöntemlerden uzak duran bir radyo zeminine sağlam ayaklarla basıyoruz. Mülksüzler Radyo”da yayın aktıkça, seslerimiz de duyulmaya devam edecek. Seslerimiz oldukça da Mülksüzler. Mülksüzler Radyo programcıları Kimler geldi… kimler geçti… Waking up Anarchy – farklı türlerde şarkıların çalındığı müzik programı Anti-Reklam Takımı – reklamların satır aralarını okuma ve ideolojik unsurlarını deşifre etmeye çalışan program \n Yeni Albümler – yeni yayınlanan ve nadir bulunan nitelikli albümler Kaos ve Biz – gündelik yaşamın ve modern hayatın getirdiği baskılar üzerine sohbet Rock Against – rock müzik programı Kötü Görüntü – görüntü üzerine her şey – bir nevi antikatarakt fanzin Dingin Müzik – türkçe müzik programı Fitilin Ucu – farklı coğrafyalardan müzik Taş Taş üstüne – mimarlık ve kent yaşamı üzerine sohbet Tozlanmayan Albümler – dünyanın dönüşüne aldırmayan albümler Latife – güncel konular üzerine sohbet ve müzik programı Alakaya Maydanoz – güncel konular üzerine sohbet ve müzik programı Eşref Saati – alternatif müzik programı Atina Postası – Atina”daki anarşist hareketten işgal evleri ve kültürü üzerine anlatılar Karmaşa – irrasyonel sözler ve sıradışı sesler programı Aşırıcılar – sokaktan sesler Bir konu bir konuk – önemli düşünürlerden sözler Yalınayak – kapatılma üzerine hikayeler Asi Saatler – metal müzik programı İsimsiz Şarkılar – neşeli şarkılarla müzik programı Gamlı Baykuş – yerli & yabancı müzik ve sohbet programı Yangın Girişi – Edebiyat, felsefe ve sosyoloji metinlerinden seçmeler Yatakta ve Sofrada Anarşizm – cinsellik ve beslenme üzerine anarşist yaklaşımlar Muhtelif Esintiler – Punk rock programı Punkzehir – Punk rock programı Birtakım Şeyler – atonal & avant-garde müzik Alice Harikalar Diyarında – alternatif müzik programı Kırık Plak – müzik programı Anadoluyum ben, tanıyor musun? – Kemaliye”deki gündelik yaşam üzerine sohbet Çalı Süpürgesi – farklı coğrafyalardan müzik Deneysel – haber programı Renksiz Skala – Sokak sesleri Kuytu – güncel rock müzik örnekleri Düşler – imgeleme yolculuk, hikaye anlatımı programı Eski Gazete – garip haberler S.O.S. – lise öğrencilerinin sorunları üzerine sohbet \n Uyandırma Servisi – müzik ve sohbet programı Sevinçli Uğur Böceklerinin Uyumsuzluk Kurultayı (S.U.B.U.K.) – kolektif düşünme ve düşleme programı ‘, ‘Mülksüzler Radyo’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’77-autosave-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 14:28:20’, ‘2025-11-29 14:28:20’, ”, 77, ‘https://sanalt.tr/?p=501’, 0, ‘revision’, ”, 0), (502, 1, ‘2025-11-29 14:35:44’, ‘2025-11-29 14:35:44’, ”, ‘mulksuzlerradyo’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘mulksuzlerradyo’, ”, ”, ‘2025-11-29 14:35:44’, ‘2025-11-29 14:35:44’, ”, 77, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/mulksuzlerradyo.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (503, 1, ‘2025-11-29 14:35:51’, ‘2025-11-29 14:35:51’, ‘ MÜLKSÜZLER RADYO “DİRENİŞİN SESİ” DİR! FİKİR NASIL ORTAYA ÇIKTI? Öyle bir dünyada yaşıyoruz ki yalnızlığın adı modernlik, tüketimin adı özgürlük olmuş. Daha çok para kazanmak uğruna herşey mübah sayılıyor. Televizyonlardan izlediğimiz yalanlar insanları tüketime ve yanlızlığa bağımlı hale getiriyor. Mülksüzler Radyo, zenginlerin tekelinde olan reklamlarla büyüyen televizyonlara, radyolara ve bunlarla karışan kafalara karşı başlatılmış bir projedir. Mülksüzler Radyo ismini bir romandan alır, Ursula Le Guin”in türkçeye “mülksüzler” olarak çevirilen”dispossessed” romanından alır. Dispossessed sahip olmayan ve sahip olunamayanlar anlamına gelmektedir. Romanda iki farklı dünya tasvir edilir. Urras şimdiki yaşadığımız dünyaya çok benzer; kurallar var, yöneticiler var, şiddet var, Anarres”deki yaşam ise şimdi bizlere ütopik gelebilir çünkü; mülkiyetin, yönetimin, yöneticilerin olmadığı fakat insanların bunlar olmadan da pekala yaşabileceğini gösteriyor. Mülksüzlerin radyosunda yayıncıların Anarresdekine benzer bir dünyada yaşama düşleri vardır. NASIL BAŞLADI? Radyo bu düşleri gerçeğe dönüştürebilme yolundaki beraberliğin ifadesi olarak 4 yıl önce yayınlarına başladı. İlk başlarda birbirlerini yakından tanıyan kişiler arasında kendi ilgi alanlarını konu alan programlarla devam ediyor olsada, bir süre sonra dünyanın farklı yerlerinden insanlar mülksüzlerde yayın yapmaya başladılar. Böylece bir çok konu farklı bir çok içerikle beslenerek, farklı ilgi alanlarındaki kişileri çekebilecek bir iletişim ağı haline dönüştü. Bu anlamda radyo projesi çok geniş bir alana hitap etmekte her geçen gün yayıncı ve dinleyici sayısını arttırmaktadır. Mülksüzler Radyo”nun genel bazı niteliklerini şöyle sıralayabiliriz: Reklamdan, patrondan, pahalı donanım ve araçlardan, merkezden, piyasa koşullarından bağımsızdır. Irkçı, cinsiyetçi, tekelci, yasakçı ve militarist her türlü yaklaşımın reddi temelinde ilkelere sahiptir. Mevcut iletişim teknolojilerini, yukarıda belirtilen yaklaşımlar ve bağımlılıkların dışında kullanma olanaklarını zorlayarak kendine internet zemininde alan açmıştır. Bu yolla, yalnızca bilgisayar, internet bağlantısı ve mikrofon gibi cihazlar aracılığıyla medyayı kendi lehimize kullanabileceğimizi göstermiştir. Kıyıda köşede kalan kayıtları gün yüzüne çıkarmaya, sokağın seslerine yer vermeye çalışır, kitlesel tüketim için üretilen her türlü iletiye kapılarını kapatır ya da bunları programlarında –kimi zaman dinleyicilerle birlikte- deşifre eder. Niceliği değil, niteliği önemser. Bu nedenledir ki, bahsedilen konu ya da çalınan müziği bir kişi bile dinlese yayın sürer. Programcılar, hatta dinleyicilerle dayanışma ve karşılıklı yardımlaşma temeline dayalı ilişkiler örgütlemeyi ve bir programcımızın dediği gibi, ticari bir radyonun dinlenme kaygısıyla asla açamayacağı kapıları açmayı hedefler. İnisiyatifler var olduğu sürece yayınına devam eder. RADYO DEYİP GEÇME… Mülksüzler Radyo yaklaşık olarak iki yıl yayın akışına devam etmiştir. Şimdi de daha farklı konularla ve yeni enerjisi ile kaldığı yerden yayına devam etmeyi amaçlıyor. Radyo da sadece müzik içerikli programlar değil, aynı zamanda gündelik hayatımıza değinen bir çok konuyu sorgulayan ve değerlendiren programlarda yer almakta. Örneğin reklamlar gündelik yaşamlarımızda çok fazla belirleyici oluyor, alışkanlıklarımızı belirliyor yada yeni alışkanlıklar edinmemizi sağlıyor. Bu konuya tepkili, sesini duyurmak isteyen iki kişi radyoda konuyla ile ilgili olarak “Anti Reklam Takımı” adlı bir program yaptılar. Modern kent yaşamına ve kentsel dönüşüm bahanesiyle şehirlerin alışveriş merkezlerine dönüştürülmesine eleştirel bakan iki mimar arkadaşımız radyoda bu konuyu işlediler: “Taş Taş Üstüne”. Kapatılmanın tecrit edilmenin yanlızca duvarın bir tarafında olmadığına ilişkin hikayeler duyabilirsiniz “Yalınayak” programında… \r\n YAŞADIĞIMIZ GÜNDEMLERE DAİR ÖZEL YAYINLAR YAPILDI… Radyoda gerçekleşen özel yayınlardan biri genel seçimler süreci olmuştu. Farklı semtlerin sokaklarına uzattğımız mikrafon; ayakkabı boyacısının, seyyar satıcının, öğretmenin, işçinin, öğrencinin düşüncelerinin duyulmasına olanak sağlamış oldu. Üniversitelerde yaşanan faşist saldılar üzerine; muhalif hareketin durum değerlendirilmesi konuşularak, coğrafyanın farklı üniversitelerinden katılan gençlerin yorumları ve mücadele biçimleri yine Mülksüzler Radyo”da anlatıldı, tartışıldı. Sendika hareketleri üzerine güncel programlar da yapıldı Mülksüzler”de. Bir çok grev ve direnişin değerlendirmesi, işçilerin yaşadıkları ve düşünceleri radyomuzdan aktarıldı. ÖSS sınavından bir hafta önce sınav sorularının cevap anahtarını sınavdan bir gün önce radyoda yayınlayacağımızı söyledik. Bu duyuru, gelecek umutları eğitim ve sınav sistemince tüketilen bir çok öğrenciyi heyecanlandırdı. O akşam radyo başına toplanan bir sürü öğrenci ise belkide ilk kez karşılaştıkları soruların sınav sistemini eleştiren sorular olduğunu gördüler. Vicdani retçilerin katılımıyla anti militarizm üzerine bir çok program gerçekleştirildi.Vicdani retçiler Mülksüzler Radyo”nun konuğu olarak tutuklu kaldığı sürece yaşadıklarını bizlerle paylaştılar. Sadece bu örneklerdeki gibi toplumsal olaylar ele alınmıyor elbette. Ama, bir müzik programı bile alışılmış olandan çok farklı olabiliyor. Mesela: Karmaşa. Bu programda, başka bir radyoda pek duyamayacağınız, sistemin bizim kulaklarımıza fısıldadığı sessizlikten çıkarak, sokağın gürültüsü ya da bir fabrikadaki makinenin çıkardığı otomatikleştirilmiş sesler ya da gündelik hayatta karşılaştığımız ritimlerden ilham alarak ortaya çıkmış deneysel müzikler çalınıyor. Buna kaotik müzik dense de alışık olmadığımız bu ritimler aslında hayatımızın her ayrıntısında gizli. \r\n NASIL DİNLEYEBİLİYORUZ? Radyonun belirli bir merkezi yok. Bu demek oluyor ki, internet bağlantısı olan her yer, yayın yapmak için bir merkez. Bu, kendi evimiz olabilir yada komşumuz. Radyo yayını yapmak da sanıldığı kadar zor değil. Küçük ve basit bir eklentiyi bilgisayarınıza indirip kuruyorsunuz, sonra da winamp programını açıp müzik çalmaya başlıyorsunuz, artık yayındasınızdır demek. Sesinizi duyurmak istiyorsanız mikrofonun takılı olması yeterli. Böylece internete girip www.mulksuzler.net adresini açan herkes radyoyu kolaylıkla dinleyebiliyor. Ayrıca alışılmış radyolardan farklı olarak ekranda görülen yazışma penceresini kullanarak da görüşler belitiliyor, fikirler aktarılıyor, öneriler yapılabiliyor y ada o an konuşulan konuya dahil olunabiliyor.Bir de her programcının yayını sırasında ekranda, istediği resmi görüntüleyebileği bir resim penceresi var. Bu da dinleyici ile etkileşimli bir yayin yapılmasını sağlıyor. RADYONUN AMACI Mülksüzler Radyo, sisteme muhalif insanların kendi fikirlerini söyleyebilecekleri, görüşlerini anlatabilecekleri ve seslerini duyarabilecekleri bir birlikteliktir. Böylece, radyo ile seslerimizi haykıracak kadar yüksek duyurabileceğimiz, insani ilişkilerimizi yeniden paylaşarak üretebileceğimiz bir alan yaratmanın heyecanını yakaladık. Ofisi olmayan, patronu olmayan, kendini ifade etmenin yöntemlerini tamamen kendince belirlediğin, ezberci yöntemlerden uzak duran bir radyo zeminine sağlam ayaklarla basıyoruz. Mülksüzler Radyo”da yayın aktıkça, seslerimiz de duyulmaya devam edecek. Seslerimiz oldukça da Mülksüzler. Mülksüzler Radyo programcıları Kimler geldi… kimler geçti… Waking up Anarchy – farklı türlerde şarkıların çalındığı müzik programı Anti-Reklam Takımı – reklamların satır aralarını okuma ve ideolojik unsurlarını deşifre etmeye çalışan program \r\n Yeni Albümler – yeni yayınlanan ve nadir bulunan nitelikli albümler Kaos ve Biz – gündelik yaşamın ve modern hayatın getirdiği baskılar üzerine sohbet Rock Against – rock müzik programı Kötü Görüntü – görüntü üzerine her şey – bir nevi antikatarakt fanzin Dingin Müzik – türkçe müzik programı Fitilin Ucu – farklı coğrafyalardan müzik Taş Taş üstüne – mimarlık ve kent yaşamı üzerine sohbet Tozlanmayan Albümler – dünyanın dönüşüne aldırmayan albümler Latife – güncel konular üzerine sohbet ve müzik programı Alakaya Maydanoz – güncel konular üzerine sohbet ve müzik programı Eşref Saati – alternatif müzik programı Atina Postası – Atina”daki anarşist hareketten işgal evleri ve kültürü üzerine anlatılar Karmaşa – irrasyonel sözler ve sıradışı sesler programı Aşırıcılar – sokaktan sesler Bir konu bir konuk – önemli düşünürlerden sözler Yalınayak – kapatılma üzerine hikayeler Asi Saatler – metal müzik programı İsimsiz Şarkılar – neşeli şarkılarla müzik programı Gamlı Baykuş – yerli & yabancı müzik ve sohbet programı Yangın Girişi – Edebiyat, felsefe ve sosyoloji metinlerinden seçmeler Yatakta ve Sofrada Anarşizm – cinsellik ve beslenme üzerine anarşist yaklaşımlar Muhtelif Esintiler – Punk rock programı Punkzehir – Punk rock programı Birtakım Şeyler – atonal & avant-garde müzik Alice Harikalar Diyarında – alternatif müzik programı Kırık Plak – müzik programı Anadoluyum ben, tanıyor musun? – Kemaliye”deki gündelik yaşam üzerine sohbet Çalı Süpürgesi – farklı coğrafyalardan müzik Deneysel – haber programı Renksiz Skala – Sokak sesleri Kuytu – güncel rock müzik örnekleri Düşler – imgeleme yolculuk, hikaye anlatımı programı Eski Gazete – garip haberler S.O.S. – lise öğrencilerinin sorunları üzerine sohbet \r\n Uyandırma Servisi – müzik ve sohbet programı Sevinçli Uğur Böceklerinin Uyumsuzluk Kurultayı (S.U.B.U.K.) – kolektif düşünme ve düşleme programı ‘, ‘Mülksüzler Radyo’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’77-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-11-29 14:35:51’, ‘2025-11-29 14:35:51’, ”, 77, ‘https://sanalt.tr/?p=503’, 0, ‘revision’, ”, 0), (504, 1, ‘2025-11-29 14:42:45’, ‘2025-11-29 14:42:45’, ‘
\r\n Herşeyin sahibi olabildiğinizi sandınız, ama uçkurunuza sahip olamadınız. Her devirde Gardiyan Cafer’ler yetiştirip Gül diye, Güneş diye, Rojda diye seslendiğimiz çocuklarımıza başharfleriyle seslenmek zorunda bırakıyorsunuz. Elimizdeki taş, yüreğiniz kadar katı değil. \r\n
‘, ‘Elimizdeki taş, yüreğiniz kadar katı değil’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘402-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 14:42:45’, ‘2025-11-29 14:42:45’, ”, 402, ‘https://sanalt.tr/?p=504’, 0, ‘revision’, ”, 0), (505, 1, ‘2025-11-29 15:30:40’, ‘2025-11-29 15:30:40’, ‘ Black Mirror \n \n Saç modelini bile değiştirdiğinde medyada manşet olan, ana habere çıkan, herkesin dilinden düşmeyen bir olay haline gelen bir Prenses’in kaçırılmasının ne tür bir skandala yol açacağı ortada. Hele, bu prenses ölümle tehdit edilmiş ve kurtulması için gene o ülkenin başbakanının “uygunsuz” şeyler yapması şart koşulmuş olsa, bu skandalın boyutlarını tahmin etmek neredeyse imkansız olabilir. \n \n İşte Black Mirror dizisinin “The National Anthem” (Milli Marş) adını taşıyan ilk bölümü böylesi sansasyonel bir konuyu, aslında bir Hoolywood filminde olsa kendisi de bir sansasyon yaratacak bir filme dönüşme tuzağına düşmeden, üstelik bu durumu eleştirerek, güçlü hikayesi ve özenli anlatımıyla gözler önüne seriyor. \n \n Siyaset ve medyanın kirli dünyaları \n \n Zaten Black Mirror, ilk olarak 2011 yılında bir İngiliz televizyon kanalında yayınlanmaya başladığında, kapitalist toplum içerisinde, siyaset, medya ve teknoloji kıskacında olan bireyin sorunlarını yer yer kara mizah yer yer de kurgu bilim tarzında sergileyen bir dizi olmayı hedeflemiş. Siyaset ve medyanın kirli dünyalarını teşhir eden bu ilk bölümüyle bu hedefini gerçekleştirdiğini söyleyebiliriz. \n \n Dizinin bu ilk bölümü, Beaumant Düşesi Prenses Susannah’ın kaçırıldığı bilgisinin Başbakan Michael Callow’a iletilmesiyle başlıyor. Prensesin, bir televizyon kanalına gönderilen bir videoda konuşması ve hayatının Başbakan Michael Callow’un elinde olduğunu söylemesiyle, dizi, gerilim tonunu daha da yükseltiyor. Kim tarafından kaçırıldığı ve nerede olduğu bilinmeyen Prenses, belirtilen sürede istenen talep yerine getirilmezse öldürülecektir. \n \n Başbakan “ne istiyorlarmış, mücahitleri mi serbest bırakalım, üçüncü dünyanın borçlarını mı silelim” diye kısa bir devlet özeti yapsa da tek bir talep vardır: Başbakanın “karasal ve dijital yayın yapan tün tv kanallarında canlı yayında gerçek bir domuzla cinsel ilişkiye girmesi” istenmektedir. \n \n Prensesin yerini bulmak için yapılan operasyon başarısızlığa uğrar, başbakanın yerine bir dublörün kullanılması fikri prensesi kaçıran kişi tarafından anlaşılır ve buna tepki olarak kesik bir parmağı tv kanallarına göndererek talebini yineler. \n \n İlk başlarda bu olayı iğrenç bulan, böyle bir şeyi kabul edemeyeceğini belirten kamuoyu, gönderilen kesik parmak üzerine fikrini değiştirir ve başbakanın prensesi kurtarmak için isteneni yapması gerektiği konusunda görüş belirtirler. “Başka bir başbakan bulabiliriz ama başka bir prenses asla” \n \n Prensesi kurtarmak için bütün güçler devrede \n \n Kraliçe de devreye girer haliyle ve Başbakan’a “onu geri getirmek için tüm gücünü kullanacağından eminim” der. Burada söz edilen tüm gücün içine cinsel gücün de girdiğini belirtmek gerekir. \n \n Kurtarma planlarının tutmaması, kraliçe’nin bastırması ve kamuoyunun belirlemeleri doğrultusunda geriye tek bir şey kalmıştır. O da istenen canlı yayını gerçekleştirmek. \n \n Başbakanların tümü sapıktır \n \n O güne dek izledikleri politikalarla gündemi yaratanlar bu kez kendi kurdukları tuzağa kendileri düşmüş, izleyiciye beklediklerini vermekten başka bir çareleri kalmamıştır. İktidar hırsı ile yanıp tutuşan bir başbakan, bunu yapmazsa işsiz yani iktidarsız kalacaktır, öyleyse şimdi iktidarını koruma zamanıdır! Belki de fikri sorulan bir izleyicinin dediği gibi: “Hiçbir şey başbakanlar için anormal değildir, başbakanların tümü sapıktır.” \n \n Artık geriye dakikalar kalmıştır ve herkes bu olağanüstü, şok edici görüntüleri izlemek için televizyonları başına çoktan geçmiştir. Caddeler, sokaklar, köprüler, meydanlar tamamen boşalmıştır, tek bir insan kalmamıştır. \n \n Milyonlarca izleyicinin gözleri önünde başbakan, prensesi ve dolayısıyla iktidarını kurtarmak için görevini yerine getirir getirmesine ama canlı yayın başlamadan yarım saat kadar önce prenses serbest bırakılmıştır, ancak bundan kimsenin haberi olamamıştır. \n \n Bu “rahatsız edici” senaryo Charlie Brooker’a ait. Yönetmen ise Otto Bathurst. Daha ilk bölümlerinden başlayarak değindiği konular ve ele alış biçimi, Black Mirror’u oldukça bilinir bir dizi haline getirdi. Gerçekten de, bu bölümde, bir yandan kraliyet (prenses), bir yandan da parlamento (başbakan) olmak üzere iktidarın iki önemli kanadının iki önemli temsilcisi güçsüz, çaresiz, ne yapacağını bilemeyen bir konumda gösteriliyor. Onları yerin dibine sokmakla kalmıyor, izleyiciyi de ters köşeye yatırıyor. \n ‘, ‘Black Mirror’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘405-autosave-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:30:40’, ‘2025-11-29 15:30:40’, ”, 405, ‘https://sanalt.tr/?p=505’, 0, ‘revision’, ”, 0), (506, 1, ‘2025-11-29 15:31:40’, ‘2025-11-29 15:31:40’, ”, ‘blackmirror’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘blackmirror’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:31:40’, ‘2025-11-29 15:31:40’, ”, 405, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/blackmirror.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (507, 1, ‘2025-11-29 15:31:48’, ‘2025-11-29 15:31:48’, ‘ Black Mirror \r\n \r\n Saç modelini bile değiştirdiğinde medyada manşet olan, ana habere çıkan, herkesin dilinden düşmeyen bir olay haline gelen bir Prenses’in kaçırılmasının ne tür bir skandala yol açacağı ortada. Hele, bu prenses ölümle tehdit edilmiş ve kurtulması için gene o ülkenin başbakanının “uygunsuz” şeyler yapması şart koşulmuş olsa, bu skandalın boyutlarını tahmin etmek neredeyse imkansız olabilir. \r\n \r\n İşte Black Mirror dizisinin “The National Anthem” (Milli Marş) adını taşıyan ilk bölümü böylesi sansasyonel bir konuyu, aslında bir Hoolywood filminde olsa kendisi de bir sansasyon yaratacak bir filme dönüşme tuzağına düşmeden, üstelik bu durumu eleştirerek, güçlü hikayesi ve özenli anlatımıyla gözler önüne seriyor. \r\n \r\n Siyaset ve medyanın kirli dünyaları \r\n \r\n Zaten Black Mirror, ilk olarak 2011 yılında bir İngiliz televizyon kanalında yayınlanmaya başladığında, kapitalist toplum içerisinde, siyaset, medya ve teknoloji kıskacında olan bireyin sorunlarını yer yer kara mizah yer yer de kurgu bilim tarzında sergileyen bir dizi olmayı hedeflemiş. Siyaset ve medyanın kirli dünyalarını teşhir eden bu ilk bölümüyle bu hedefini gerçekleştirdiğini söyleyebiliriz. \r\n \r\n Dizinin bu ilk bölümü, Beaumant Düşesi Prenses Susannah’ın kaçırıldığı bilgisinin Başbakan Michael Callow’a iletilmesiyle başlıyor. Prensesin, bir televizyon kanalına gönderilen bir videoda konuşması ve hayatının Başbakan Michael Callow’un elinde olduğunu söylemesiyle, dizi, gerilim tonunu daha da yükseltiyor. Kim tarafından kaçırıldığı ve nerede olduğu bilinmeyen Prenses, belirtilen sürede istenen talep yerine getirilmezse öldürülecektir. \r\n \r\n Başbakan “ne istiyorlarmış, mücahitleri mi serbest bırakalım, üçüncü dünyanın borçlarını mı silelim” diye kısa bir devlet özeti yapsa da tek bir talep vardır: Başbakanın “karasal ve dijital yayın yapan tün tv kanallarında canlı yayında gerçek bir domuzla cinsel ilişkiye girmesi” istenmektedir. \r\n \r\n Prensesin yerini bulmak için yapılan operasyon başarısızlığa uğrar, başbakanın yerine bir dublörün kullanılması fikri prensesi kaçıran kişi tarafından anlaşılır ve buna tepki olarak kesik bir parmağı tv kanallarına göndererek talebini yineler. \r\n \r\n İlk başlarda bu olayı iğrenç bulan, böyle bir şeyi kabul edemeyeceğini belirten kamuoyu, gönderilen kesik parmak üzerine fikrini değiştirir ve başbakanın prensesi kurtarmak için isteneni yapması gerektiği konusunda görüş belirtirler. “Başka bir başbakan bulabiliriz ama başka bir prenses asla” \r\n \r\n Prensesi kurtarmak için bütün güçler devrede \r\n \r\n Kraliçe de devreye girer haliyle ve Başbakan’a “onu geri getirmek için tüm gücünü kullanacağından eminim” der. Burada söz edilen tüm gücün içine cinsel gücün de girdiğini belirtmek gerekir. \r\n \r\n Kurtarma planlarının tutmaması, kraliçe’nin bastırması ve kamuoyunun belirlemeleri doğrultusunda geriye tek bir şey kalmıştır. O da istenen canlı yayını gerçekleştirmek. \r\n \r\n Başbakanların tümü sapıktır \r\n \r\n O güne dek izledikleri politikalarla gündemi yaratanlar bu kez kendi kurdukları tuzağa kendileri düşmüş, izleyiciye beklediklerini vermekten başka bir çareleri kalmamıştır. İktidar hırsı ile yanıp tutuşan bir başbakan, bunu yapmazsa işsiz yani iktidarsız kalacaktır, öyleyse şimdi iktidarını koruma zamanıdır! Belki de fikri sorulan bir izleyicinin dediği gibi: “Hiçbir şey başbakanlar için anormal değildir, başbakanların tümü sapıktır.” \r\n \r\n Artık geriye dakikalar kalmıştır ve herkes bu olağanüstü, şok edici görüntüleri izlemek için televizyonları başına çoktan geçmiştir. Caddeler, sokaklar, köprüler, meydanlar tamamen boşalmıştır, tek bir insan kalmamıştır. \r\n \r\n Milyonlarca izleyicinin gözleri önünde başbakan, prensesi ve dolayısıyla iktidarını kurtarmak için görevini yerine getirir getirmesine ama canlı yayın başlamadan yarım saat kadar önce prenses serbest bırakılmıştır, ancak bundan kimsenin haberi olamamıştır. \r\n \r\n Bu “rahatsız edici” senaryo Charlie Brooker’a ait. Yönetmen ise Otto Bathurst. Daha ilk bölümlerinden başlayarak değindiği konular ve ele alış biçimi, Black Mirror’u oldukça bilinir bir dizi haline getirdi. Gerçekten de, bu bölümde, bir yandan kraliyet (prenses), bir yandan da parlamento (başbakan) olmak üzere iktidarın iki önemli kanadının iki önemli temsilcisi güçsüz, çaresiz, ne yapacağını bilemeyen bir konumda gösteriliyor. Onları yerin dibine sokmakla kalmıyor, izleyiciyi de ters köşeye yatırıyor. \r\n ‘, ‘Black Mirror’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘405-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:31:48’, ‘2025-11-29 15:31:48’, ”, 405, ‘https://sanalt.tr/?p=507’, 0, ‘revision’, ”, 0), (508, 1, ‘2025-11-29 15:40:08’, ‘2025-11-29 15:40:08’, ‘
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
‘, ‘Gözümüz: Özrü kabahatinden de büyük’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘404-autosave-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:40:08’, ‘2025-11-29 15:40:08’, ”, 404, ‘https://sanalt.tr/?p=508’, 0, ‘revision’, ”, 0), (509, 1, ‘2025-11-29 15:40:13’, ‘2025-11-29 15:40:13’, ”, ‘gozumuz’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘gozumuz’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:40:13’, ‘2025-11-29 15:40:13’, ”, 404, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2023/10/gozumuz.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (510, 1, ‘2025-11-29 15:40:19’, ‘2025-11-29 15:40:19’, ‘
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n
‘, ‘Gözümüz: Özrü kabahatinden de büyük’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘404-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:40:19’, ‘2025-11-29 15:40:19’, ”, 404, ‘https://sanalt.tr/?p=510’, 0, ‘revision’, ”, 0), (511, 1, ‘2002-11-29 15:42:46’, ‘2002-11-29 15:42:46’, ‘İnsan Nasıl İnsan Oldu’\r\nKitaplar bize bilgiler sunarlar. Bizim yaşamadığımız çağlarda olan\r\nolayları yazılı kaynaklar sayesinde biliyoruz. Ama kitaplardaki\r\nbilgilere ne kadar güvenilir?\r\nÖrneğin, Ortaçağın karanlık devirleri diye okuduklarım birer\r\nfantastik filmden kimi sahnelerle gözümün önüne gelmeye devam ederdi,\r\neğer 2 temmuz diye bir şeye tanık olmamış olsaydım.\r\n`İnsan Nasıl İnsan Oldu' bitmez bir evrim içindeki bizler için\r\ngeçmişimizi başarılı ve keyifli bir biçimde anlatan bir yapıttı. Bir\r\nders kitabı olma özelliğinin yanında bir başucu kitabı da\r\nsayılabilirdi. Ama artık bu kitap da günümüz dünyasını anlatmaya\r\nyetmez oldu.\r\nÇünkü, son on yıllık zaman dilimine baktığımızda geçirdiğimiz yol,\r\nvardığımız nokta çok daha şaşırtıcıdır. Ve toplumsal bir şizofreni\r\nolarak adlandırabileceğimiz sayrılarımız, bize özgürlük duygusu\r\nveriyor. Esir olmak özgürlüğümüzle özgürlük.\r\nElbette, her şey birdenbire olmadı. Ama bu döneme ilişkin ciddi bir\r\nbilimsel çalışmanın yapılmamış olmasını da, doğrusu pek anlayabilmiş\r\ndeğilim. Yok, eğer bilim insanlarımız, sosyologlarımız bir açmaz\r\niçindelerse onlara bir önerim de olabilir.\r\nBaşlayacağınız soru şu olmalıdır: `Levis Nasıl Livays Oldu?'\r\nTüm on yıllık şizofreninin nedeni de kökenleri de bu sorunun\r\nyanıtında gizlidir. Bu, sonuç itibariyle `İnsan Nasıl İnsan Oldu'nun\r\nçağdaş bir versiyonu olmanın ötesinde, `Dünya Nasıl Yok Oldu' ya\r\nda `İnsan Nasıl Maymun Oldu' türündeki eserlerin de bir öncülü pekala\r\nsayılabilir bir olasılığı da içermektedir.\r\nBu araştırma bizlere, eminim, neden yabancı dil sevdasına tutulup,\r\nnihayetinde dilimize yabancı bir duruma geldiğimizi de\r\naçıklayacaktır, ne kaa para o kaa köfte tabirinden hamdolsun\r\nhamburger'e ulaşmamızdaki yolu da isim isim, adres adres dökecektir\r\nortaya. (Bilenler biliyor, bilmeyenlere not, yıllar önce Türkçe dili ana\r\ndilimizken, yerli üretimi olmadığı için bir şekilde yurtdışından\r\ngetirilen ve kıçında LEVIS yazan kot pantolonlara doğal olarak Türkçe\r\nseslenilir ve Levis (okunuşu Levis) denirdi. Sonraları gittikçe\r\nkucağa oturmalar sayesinde hem Türkçe anadil olmaktan çıktı, hem kot\r\npantolonlar bıulucin denen bir sıfata büründü ve artık misak-ı milli\r\nsınırları içinde de üretilen ve yine kıçında LEVIS yazan bu tür şeylere Livays (okunuşu livays) denilir oldu)’, ‘İnsan Nasıl İnsan Oldu’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘insan-nasil-insan-oldu’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:56:57’, ‘2025-11-29 15:56:57’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=511’, 0, ‘post’, ”, 0), (512, 1, ‘2025-11-29 15:42:46’, ‘2025-11-29 15:42:46’, ‘İnsan Nasıl İnsan Oldu’\r\nKitaplar bize bilgiler sunarlar. Bizim yaşamadığımız çağlarda olan\r\nolayları yazılı kaynaklar sayesinde biliyoruz. Ama kitaplardaki\r\nbilgilere ne kadar güvenilir?\r\nÖrneğin, Ortaçağın karanlık devirleri diye okuduklarım birer\r\nfantastik filmden kimi sahnelerle gözümün önüne gelmeye devam ederdi,\r\neğer 2 temmuz diye bir şeye tanık olmamış olsaydım.\r\n`İnsan Nasıl İnsan Oldu' bitmez bir evrim içindeki bizler için\r\ngeçmişimizi başarılı ve keyifli bir biçimde anlatan bir yapıttı. Bir\r\nders kitabı olma özelliğinin yanında bir başucu kitabı da\r\nsayılabilirdi. Ama artık bu kitap da günümüz dünyasını anlatmaya\r\nyetmez oldu.\r\nÇünkü, son on yıllık zaman dilimine baktığımızda geçirdiğimiz yol,\r\nvardığımız nokta çok daha şaşırtıcıdır. Ve toplumsal bir şizofreni\r\nolarak adlandırabileceğimiz sayrılarımız, bize özgürlük duygusu\r\nveriyor. Esir olmak özgürlüğümüzle özgürlük.\r\nElbette, her şey birdenbire olmadı. Ama bu döneme ilişkin ciddi bir\r\nbilimsel çalışmanın yapılmamış olmasını da, doğrusu pek anlayabilmiş\r\ndeğilim. Yok, eğer bilim insanlarımız, sosyologlarımız bir açmaz\r\niçindelerse onlara bir önerim de olabilir.\r\nBaşlayacağınız soru şu olmalıdır: `Levis Nasıl Livays Oldu?'\r\nTüm on yıllık şizofreninin nedeni de kökenleri de bu sorunun\r\nyanıtında gizlidir. Bu, sonuç itibariyle `İnsan Nasıl İnsan Oldu'nun\r\nçağdaş bir versiyonu olmanın ötesinde, `Dünya Nasıl Yok Oldu' ya\r\nda `İnsan Nasıl Maymun Oldu' türündeki eserlerin de bir öncülü pekala\r\nsayılabilir bir olasılığı da içermektedir.\r\nBu araştırma bizlere, eminim, neden yabancı dil sevdasına tutulup,\r\nnihayetinde dilimize yabancı bir duruma geldiğimizi de\r\naçıklayacaktır, ne kaa para o kaa köfte tabirinden hamdolsun\r\nhamburger'e ulaşmamızdaki yolu da isim isim, adres adres dökecektir\r\nortaya. (Bilenler biliyor, bilmeyenlere not, yıllar önce Türkçe dili ana\r\ndilimizken, yerli üretimi olmadığı için bir şekilde yurtdışından\r\ngetirilen ve kıçında LEVIS yazan kot pantolonlara doğal olarak Türkçe\r\nseslenilir ve Levis (okunuşu Levis) denirdi. Sonraları gittikçe\r\nkucağa oturmalar sayesinde hem Türkçe anadil olmaktan çıktı, hem kot\r\npantolonlar bıulucin denen bir sıfata büründü ve artık misak-ı milli\r\nsınırları içinde de üretilen ve yine kıçında LEVIS yazan bu tür şeylere Livays (okunuşu livays) denilir oldu)’, ‘İnsan Nasıl İnsan Oldu’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘511-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:42:46’, ‘2025-11-29 15:42:46’, ”, 511, ‘https://sanalt.tr/?p=512’, 0, ‘revision’, ”, 0); INSERT INTO `wpyt_posts` VALUES (513, 1, ‘2002-11-29 15:43:57’, ‘2002-11-29 15:43:57’, ‘İstatistiksel bilgileriz hepimiz\r\nBabamın memuriyeti nedeniyle çok ev değiştirmek zorundaydık. Yok,\r\nhayır, babamın görev yerinin değişmesinden söz etmiyorum. Tam tersine\r\nbabam yıllarca hep aynı yerde görev yaptı. Evi değiştirmemize neden\r\nolan şey babamın aldığı paranın her defasında alım gücünü yitirmesi,\r\ngeçim standardımızın gittikçe düşmesi, önce benim, daha sonra\r\nkardeşimin okula başlamamız, öğretmenlerin eğitim adında bizden her\r\ngün yok bu parası yok şu parası ticareti yapmaları nedeniyle aile\r\nbütçesine gelen ek ve en nihayetinde (burada kendilerini saygıyla\r\nandığım) cumhuriyet hükümetlerinin fiyat-ücret politikalarının sonucu\r\nyüksek enflasyondu.\r\nOturduğumuz evlerin en keyiflisi Duatepe Sokak'takiydi. Duatepe,\r\nKadıköy Yeldeğirmeni semtinde –şirin- bir sokaktır. Bu sokağı o\r\nzamanlar daha da şirin yapan ve şimdi düşündükçe dudaklarıma\r\ngülümseme yükleyen şey, o sokakta bir sinema olmasıydı. Evet,\r\nevimizin birkaç (sanırım blok deniyordu) blok aşağısında bir sinema\r\nvardı.\r\n(Şimdi evinde homtiyatır'ları olan birisinin durumu gibi hissediyor\r\nolmalıydım o zamanlar kendimi diye düşünüyorum)\r\nGeçenlerde gazetede bir habere rastladım. Yıllara göre yurdumuzdaki\r\nve İstanbul'daki sinema sayıları verilmiş. Söylemeye gerek yok,\r\ngünümüzdeki sinema sayısı yok denecek kadar az. Çocukluğumun\r\nsineması, yüzlerce koltuğuyla, yıllar boyunca oynattığı onlarca\r\nfilmiyle, kestiği binlerce biletiyle, içinde satılan on binlerce\r\nalaska frigosuyla, unutulmayacak anılarıyla, artık istatistiksel bir\r\nbilgi, bir veri.\r\nGözlerim gazete haberindeki rakamlarda çocukluğumu aradı. Bulamadı.\r\nKim kime inmeli\r\nOysa o yıllarda sinemaya hem de ailece gitmek yemek sonrasının\r\nsıradan sayılabilecek bir davranışıydı. Babam akşam işten gelip\r\nyemeğimizi yedikten sonra `Hadi' derdi, `Hadi, sinemaya inelim'.\r\nSinemaya inerdik. Tüm mahalleli de orada olurdu. Gelmeyenlerin hemen\r\nfarkedildiği şehir hatları vapurları gibiydi.\r\nYaz akşamları olanca sıcaklığıyla yaşanırken sinema büyüler, sarar, kuşatırdı bizi. Bu, kışın da sürerdi. Tek farkla, ısıtırdı da bizi.\r\nOkulumuza da yakın olan sinema, bizim için kitabi bir bilgi olmanın\r\nötesinde, tuğlasıyla, sıvasıyla, ışıklı panolarıyla, kimin nasıl\r\nyaptığını hala merak ettiğim film afişleriyle ete kemiğe bürünmüş\r\nolarak bize göz kırpardı: `Ben buradayım.'\r\n`Ben buradayım, Ben sokaktayım, sizin aranızda, çünkü aslında ben\r\nsizin aynanız sayılırım aslında görmek istemediğiniz, ama yine de\r\ngörmek için evlerinizden kalkıp geldiğiniz, biletlere paralar ödeyip\r\niçeri girdiğiniz aynanız. Sizi kandırıyorum, çünkü siz kandırılmak\r\nistiyorsunuz. Çünkü siz zavallı ölümlüler, ölümsüzlük düşlüyorsunuz,\r\nbenim ölümsüz olduğumu düşünüyorsunuz, bana tapıyorsunuz, oysa ben\r\nsiz varsanız varım, ama bunu söylemiyorum yüksek sesle, beni anlayın\r\nne olur, yoksa ben de yok olurum daha siz yok olmadan' (vay be,\r\nhamlet'in repliği halt etmiş bunun yanında, pardon şekspir abi)\r\nTelevizyon denen mahlukatın (siyah-beyazının bile) henüz türemediği\r\nbir dönemde yaşamımıza r e n k katan bu şey ne de güzel bir şeydi.\r\nKitaplarda okuduğum ama oralara gidemediğimden kendimce düşlediğim\r\npek çok yer artık istersem bana sunuluyordu. Hem de bizim sokakta.\r\nHem de top oynamaya bile başka mahalleye giderken…\r\nÇok muhabbet tez ayrılık getirir\r\n`Çağ atlamamız gerekiyorsa, ben, sinemada başka çağlara çok\r\nrahatlıkla gidebiliyorum, siz de bunu deneyin' türünden önerilerim\r\npek taraftar bulmadı ne yazık ki. Ve illa çağ atlatıldık. Olanlardan\r\nDuatepe sokaktaki sinema da etkilenmiş. Etkilenmiş diyorum, çünkü\r\nbizim aile daha önce etkilendiği için daha başka -doğal olarak daha\r\nucuz- bir semtteki eve çoktan taşındığımızdan, ben sinemaya olanları\r\nçok sonraları öğrendim. Yani artık ben duatepe sokakta sinemaya\r\ngidemez olmuştum. Ne ben oradaydım, ne de sinema. Daha `karlı' (a da\r\ninceltme işareti olacak şekilde okumalısınız) olduğunda otopark mı\r\noldu, daha sonra bir iş merkezi mi yapıldı nedir.\r\nSonra sorarlar oscar neden bir türk filmine verilmiyor diye. Sebebi\r\nDuatepe Sokak'ta gizlidir. Yanıtı ordan alıp götürülen kamyonlarca\r\nmolozun arasında saklıdır.\r\nYanıtı gözyaşlarını belleğinde, öfkesini yüreğinde taşıyan bu\r\nsatırların yazarında saklıdır.’, ‘İstatistiksel bilgileriz hepimiz’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘istatistiksel-bilgileriz-hepimiz’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:56:37’, ‘2025-11-29 15:56:37’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=513’, 0, ‘post’, ”, 0), (514, 1, ‘2025-11-29 15:43:57’, ‘2025-11-29 15:43:57’, ‘İstatistiksel bilgileriz hepimiz\r\nBabamın memuriyeti nedeniyle çok ev değiştirmek zorundaydık. Yok,\r\nhayır, babamın görev yerinin değişmesinden söz etmiyorum. Tam tersine\r\nbabam yıllarca hep aynı yerde görev yaptı. Evi değiştirmemize neden\r\nolan şey babamın aldığı paranın her defasında alım gücünü yitirmesi,\r\ngeçim standardımızın gittikçe düşmesi, önce benim, daha sonra\r\nkardeşimin okula başlamamız, öğretmenlerin eğitim adında bizden her\r\ngün yok bu parası yok şu parası ticareti yapmaları nedeniyle aile\r\nbütçesine gelen ek ve en nihayetinde (burada kendilerini saygıyla\r\nandığım) cumhuriyet hükümetlerinin fiyat-ücret politikalarının sonucu\r\nyüksek enflasyondu.\r\nOturduğumuz evlerin en keyiflisi Duatepe Sokak'takiydi. Duatepe,\r\nKadıköy Yeldeğirmeni semtinde –şirin- bir sokaktır. Bu sokağı o\r\nzamanlar daha da şirin yapan ve şimdi düşündükçe dudaklarıma\r\ngülümseme yükleyen şey, o sokakta bir sinema olmasıydı. Evet,\r\nevimizin birkaç (sanırım blok deniyordu) blok aşağısında bir sinema\r\nvardı.\r\n(Şimdi evinde homtiyatır'ları olan birisinin durumu gibi hissediyor\r\nolmalıydım o zamanlar kendimi diye düşünüyorum)\r\nGeçenlerde gazetede bir habere rastladım. Yıllara göre yurdumuzdaki\r\nve İstanbul'daki sinema sayıları verilmiş. Söylemeye gerek yok,\r\ngünümüzdeki sinema sayısı yok denecek kadar az. Çocukluğumun\r\nsineması, yüzlerce koltuğuyla, yıllar boyunca oynattığı onlarca\r\nfilmiyle, kestiği binlerce biletiyle, içinde satılan on binlerce\r\nalaska frigosuyla, unutulmayacak anılarıyla, artık istatistiksel bir\r\nbilgi, bir veri.\r\nGözlerim gazete haberindeki rakamlarda çocukluğumu aradı. Bulamadı.\r\nKim kime inmeli\r\nOysa o yıllarda sinemaya hem de ailece gitmek yemek sonrasının\r\nsıradan sayılabilecek bir davranışıydı. Babam akşam işten gelip\r\nyemeğimizi yedikten sonra `Hadi' derdi, `Hadi, sinemaya inelim'.\r\nSinemaya inerdik. Tüm mahalleli de orada olurdu. Gelmeyenlerin hemen\r\nfarkedildiği şehir hatları vapurları gibiydi.\r\nYaz akşamları olanca sıcaklığıyla yaşanırken sinema büyüler, sarar, kuşatırdı bizi. Bu, kışın da sürerdi. Tek farkla, ısıtırdı da bizi.\r\nOkulumuza da yakın olan sinema, bizim için kitabi bir bilgi olmanın\r\nötesinde, tuğlasıyla, sıvasıyla, ışıklı panolarıyla, kimin nasıl\r\nyaptığını hala merak ettiğim film afişleriyle ete kemiğe bürünmüş\r\nolarak bize göz kırpardı: `Ben buradayım.'\r\n`Ben buradayım, Ben sokaktayım, sizin aranızda, çünkü aslında ben\r\nsizin aynanız sayılırım aslında görmek istemediğiniz, ama yine de\r\ngörmek için evlerinizden kalkıp geldiğiniz, biletlere paralar ödeyip\r\niçeri girdiğiniz aynanız. Sizi kandırıyorum, çünkü siz kandırılmak\r\nistiyorsunuz. Çünkü siz zavallı ölümlüler, ölümsüzlük düşlüyorsunuz,\r\nbenim ölümsüz olduğumu düşünüyorsunuz, bana tapıyorsunuz, oysa ben\r\nsiz varsanız varım, ama bunu söylemiyorum yüksek sesle, beni anlayın\r\nne olur, yoksa ben de yok olurum daha siz yok olmadan' (vay be,\r\nhamlet'in repliği halt etmiş bunun yanında, pardon şekspir abi)\r\nTelevizyon denen mahlukatın (siyah-beyazının bile) henüz türemediği\r\nbir dönemde yaşamımıza r e n k katan bu şey ne de güzel bir şeydi.\r\nKitaplarda okuduğum ama oralara gidemediğimden kendimce düşlediğim\r\npek çok yer artık istersem bana sunuluyordu. Hem de bizim sokakta.\r\nHem de top oynamaya bile başka mahalleye giderken…\r\nÇok muhabbet tez ayrılık getirir\r\n`Çağ atlamamız gerekiyorsa, ben, sinemada başka çağlara çok\r\nrahatlıkla gidebiliyorum, siz de bunu deneyin' türünden önerilerim\r\npek taraftar bulmadı ne yazık ki. Ve illa çağ atlatıldık. Olanlardan\r\nDuatepe sokaktaki sinema da etkilenmiş. Etkilenmiş diyorum, çünkü\r\nbizim aile daha önce etkilendiği için daha başka -doğal olarak daha\r\nucuz- bir semtteki eve çoktan taşındığımızdan, ben sinemaya olanları\r\nçok sonraları öğrendim. Yani artık ben duatepe sokakta sinemaya\r\ngidemez olmuştum. Ne ben oradaydım, ne de sinema. Daha `karlı' (a da\r\ninceltme işareti olacak şekilde okumalısınız) olduğunda otopark mı\r\noldu, daha sonra bir iş merkezi mi yapıldı nedir.\r\nSonra sorarlar oscar neden bir türk filmine verilmiyor diye. Sebebi\r\nDuatepe Sokak'ta gizlidir. Yanıtı ordan alıp götürülen kamyonlarca\r\nmolozun arasında saklıdır.\r\nYanıtı gözyaşlarını belleğinde, öfkesini yüreğinde taşıyan bu\r\nsatırların yazarında saklıdır.’, ‘İstatistiksel bilgileriz hepimiz’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘513-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:43:57’, ‘2025-11-29 15:43:57’, ”, 513, ‘https://sanalt.tr/?p=514’, 0, ‘revision’, ”, 0), (515, 1, ‘2002-11-29 15:44:39’, ‘2002-11-29 15:44:39’, ‘Belleğimizi yitirmeyelim. Babamın çalıştığı yer şimdilerde yok pahasına satılmak istenen bir\r\ndevlet bankasıydı. Öğrenciyken ve doğal olarak parasızken ara sıra\r\nona konuk olur, konukluğumun saatini öğlen yemeği arasına denk\r\ngetirirsem de bankanın yemekhanesinde misafir yemeğinden yerdim.\r\nYani ben de devlet malını yiyerek domuz olmaktan kurtuluyordum her\r\ndefasında. Bu iştah, bu afiyet oldukça bizde daha pek çok devlet\r\nmalını yiyip bitireceğimiz daha o günlerden belliymiş. Ben üç kap\r\nyemeğini yedim, başkaları binalarını, barajlarını, fabrikalarını,\r\ngemilerini, tersanelerini, telekomunu… Eh, herkes cüssesine göre,\r\ndeğil mi ya.\r\nNeyse efendim, lafı dolaştırmayayım, pazar gezmesine çıkarmayayım,\r\nsizi de fazla sıkmayayım(bu sözcüğün sesli harfleri ıspartanın\r\nı'sından oluşmaktadır) hem de telefon faturamı kabartmayayım.\r\nBazı çelik dedikleri ama aslında sactan imal edilmiş dolapların\r\nüzerinde kocaman yuvarlak kırmızı bir zeminin üzerinde kocaman bir Y\r\nharfi ile `yangında ilk kurtarılacak' yazısının yer aldığı birer\r\nçıkartma yapıştırılmış olurdu. Bu dolaba konan evrakların yangında\r\nönceliği vardı, diğer dolaptaki evraklara ve hatta çalışan memur ve\r\nmemurelere göre de.\r\nO günlerdeki aklımla mesela evde bir yangın çıksa önce neyi\r\nkurtarırız diye düşünürdüm. Sanki bir oyun yapmıştım bunu kendime.\r\nTekrarlar dururdum, ama her defasında verdiğim yanıtları yetersiz\r\nbulur, hep eksik bıraktığım birşeylerin olduğunu farkederdim. Ama\r\nzaman içinde bazı şeylerin hazırladığım tüm listelerde ortak olarak\r\nyer aldığını söyleyebilirim. Ne miydi bunlar?\r\nİnsanlar bazı şeylerden vazgeçemeyeceğini düşünür. Ben de öyle.\r\nİnsanlar bazı şeylerin ise hiç değerini bilmez, hiç yitip\r\ngitmeyecekmiş, sonsuza kadar yanımızda olacakmış gibi düşünür. Benim\r\ngibi.\r\nBenim gibiydi demek daha doğru. Çünkü önümüzdeki günlerde sene-i\r\ndevriyesinde bulunacak olan 17 ağustos şiddetindeki yer sarsıntısı,\r\nbendeki tüm varlık, yokluk kıyaslamalarını da sarsması açısından\r\nönemliydi.\r\nİlk günlerdeki tüpraş yangını ve bilinmez durum normalleşince,\r\nkurtarma çalışmalarına katılmak üzere ben de 45000 (kırk beş bin)\r\nbölgesine gittim. Gittiğimdeki manzara şöyleydi efendiler, vatanın\r\nbütün binaları hak ile yeksan olmuş, bütün yağmacıları buraya dadanmış, bütün laf ebeleri medyaya demeç verip daha da meşhur olmuş,\r\nbütün müteahhitlerinden hiçbir haber alınamamış idi.\r\nSonrasında, pek de başarılı olmayan kurtarma çalışmalarında sağ\r\nçıkarılanların sayısı yok denecek kadar azdı. Artık binlerce insanın\r\non yüz bin milyonlarca herşeyi toprak altındaydı.\r\nYıkıntıların arasında dolaşırken, belleğimi de zorlayıp, bir depremde\r\nilk kurtarılacak şey ne olur, ne olmalıdır oyununu oynadım. (Oyun\r\noynadığımı söylemedim, çünkü pek çok oyun oynanıyordu bölgede, ben\r\nonları bir de kendi oyunumla meşgul etmek istemedim)\r\nSonra yanıtlar verdim yine kendime, yaşamın geri getirilmesi dışında,\r\nyaşamda her nesneyi, her alet edevatı tekrar satın alabiliyordunuz,\r\nyeni bir ev, yeni bir araba da pekala olanaklıydı. Bir tek şey hariç:\r\nfotoğraflar.\r\nFotoğraflar bizim 9*13 karelerde s/b ya da renkli yaşattığımız\r\ngeçmişimizdir. Ya da bizim yaşamışlığımızın tanıkları, delilleridir.\r\nHer şeyi geri getirebilsek bile –şimdilik- zamanı geri\r\ngetiremiyoruz . Fotoğraflar geri getirdiğimiz, geri çağırdığımız\r\nbelleğimizdir. Belleğimizi yitirmeyelim.\r\nBelleğimiz, bir başka enerjiye çevirdiğimiz kendimizdir. Bu enerji\r\nucuz, masrafsız, sorunsuz, atıksız, bacasız ve siyanürsüz bir\r\nenerjidir.iskele_alabanda@yahoo.com’, ‘Belleğimizi yitirmeyelim.’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘bellegimizi-yitirmeyelim’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:56:31’, ‘2025-11-29 15:56:31’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=515’, 0, ‘post’, ”, 0), (516, 1, ‘2025-11-29 15:44:39’, ‘2025-11-29 15:44:39’, ‘Belleğimizi yitirmeyelim. Babamın çalıştığı yer şimdilerde yok pahasına satılmak istenen bir\r\ndevlet bankasıydı. Öğrenciyken ve doğal olarak parasızken ara sıra\r\nona konuk olur, konukluğumun saatini öğlen yemeği arasına denk\r\ngetirirsem de bankanın yemekhanesinde misafir yemeğinden yerdim.\r\nYani ben de devlet malını yiyerek domuz olmaktan kurtuluyordum her\r\ndefasında. Bu iştah, bu afiyet oldukça bizde daha pek çok devlet\r\nmalını yiyip bitireceğimiz daha o günlerden belliymiş. Ben üç kap\r\nyemeğini yedim, başkaları binalarını, barajlarını, fabrikalarını,\r\ngemilerini, tersanelerini, telekomunu… Eh, herkes cüssesine göre,\r\ndeğil mi ya.\r\nNeyse efendim, lafı dolaştırmayayım, pazar gezmesine çıkarmayayım,\r\nsizi de fazla sıkmayayım(bu sözcüğün sesli harfleri ıspartanın\r\nı'sından oluşmaktadır) hem de telefon faturamı kabartmayayım.\r\nBazı çelik dedikleri ama aslında sactan imal edilmiş dolapların\r\nüzerinde kocaman yuvarlak kırmızı bir zeminin üzerinde kocaman bir Y\r\nharfi ile `yangında ilk kurtarılacak' yazısının yer aldığı birer\r\nçıkartma yapıştırılmış olurdu. Bu dolaba konan evrakların yangında\r\nönceliği vardı, diğer dolaptaki evraklara ve hatta çalışan memur ve\r\nmemurelere göre de.\r\nO günlerdeki aklımla mesela evde bir yangın çıksa önce neyi\r\nkurtarırız diye düşünürdüm. Sanki bir oyun yapmıştım bunu kendime.\r\nTekrarlar dururdum, ama her defasında verdiğim yanıtları yetersiz\r\nbulur, hep eksik bıraktığım birşeylerin olduğunu farkederdim. Ama\r\nzaman içinde bazı şeylerin hazırladığım tüm listelerde ortak olarak\r\nyer aldığını söyleyebilirim. Ne miydi bunlar?\r\nİnsanlar bazı şeylerden vazgeçemeyeceğini düşünür. Ben de öyle.\r\nİnsanlar bazı şeylerin ise hiç değerini bilmez, hiç yitip\r\ngitmeyecekmiş, sonsuza kadar yanımızda olacakmış gibi düşünür. Benim\r\ngibi.\r\nBenim gibiydi demek daha doğru. Çünkü önümüzdeki günlerde sene-i\r\ndevriyesinde bulunacak olan 17 ağustos şiddetindeki yer sarsıntısı,\r\nbendeki tüm varlık, yokluk kıyaslamalarını da sarsması açısından\r\nönemliydi.\r\nİlk günlerdeki tüpraş yangını ve bilinmez durum normalleşince,\r\nkurtarma çalışmalarına katılmak üzere ben de 45000 (kırk beş bin)\r\nbölgesine gittim. Gittiğimdeki manzara şöyleydi efendiler, vatanın\r\nbütün binaları hak ile yeksan olmuş, bütün yağmacıları buraya dadanmış, bütün laf ebeleri medyaya demeç verip daha da meşhur olmuş,\r\nbütün müteahhitlerinden hiçbir haber alınamamış idi.\r\nSonrasında, pek de başarılı olmayan kurtarma çalışmalarında sağ\r\nçıkarılanların sayısı yok denecek kadar azdı. Artık binlerce insanın\r\non yüz bin milyonlarca herşeyi toprak altındaydı.\r\nYıkıntıların arasında dolaşırken, belleğimi de zorlayıp, bir depremde\r\nilk kurtarılacak şey ne olur, ne olmalıdır oyununu oynadım. (Oyun\r\noynadığımı söylemedim, çünkü pek çok oyun oynanıyordu bölgede, ben\r\nonları bir de kendi oyunumla meşgul etmek istemedim)\r\nSonra yanıtlar verdim yine kendime, yaşamın geri getirilmesi dışında,\r\nyaşamda her nesneyi, her alet edevatı tekrar satın alabiliyordunuz,\r\nyeni bir ev, yeni bir araba da pekala olanaklıydı. Bir tek şey hariç:\r\nfotoğraflar.\r\nFotoğraflar bizim 9*13 karelerde s/b ya da renkli yaşattığımız\r\ngeçmişimizdir. Ya da bizim yaşamışlığımızın tanıkları, delilleridir.\r\nHer şeyi geri getirebilsek bile –şimdilik- zamanı geri\r\ngetiremiyoruz . Fotoğraflar geri getirdiğimiz, geri çağırdığımız\r\nbelleğimizdir. Belleğimizi yitirmeyelim.\r\nBelleğimiz, bir başka enerjiye çevirdiğimiz kendimizdir. Bu enerji\r\nucuz, masrafsız, sorunsuz, atıksız, bacasız ve siyanürsüz bir\r\nenerjidir.iskele_alabanda@yahoo.com’, ‘Belleğimizi yitirmeyelim.’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘515-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:44:39’, ‘2025-11-29 15:44:39’, ”, 515, ‘https://sanalt.tr/?p=516’, 0, ‘revision’, ”, 0), (517, 1, ‘2002-11-29 15:45:17’, ‘2002-11-29 15:45:17’, ‘Yeşili sevin, özellikle 100'lük olanları…\r\nÇevre Filmleri Festivali'nin 5.cisi geçtiğimiz haziran ayında\r\nTürsak'ın başarılı organizasyonuyla yapıldı. Tam da Dünya Günü(5\r\nhaziran)'ne denk gelen hafta yapılması anlamlıydı.\r\nHavanın ve suyun ortak nimetler sayıldığı, satın almayı-satmayı\r\ndüşünmediğimiz çağlar çok gerilerde kaldı. Havanın da suyun da\r\nkirlenebileceği artık gün gibi ortada.\r\nOzon tabakasının ne olduğunu bilmesek de delindiğini biliyoruz.\r\nDeliniyor. Delindikçe güneş radyasyonunun zararlı etkisine daha çok\r\nmaruz kalıyoruz. Delinmesine neden olan şey uzay araçları mı?.Nükleer\r\nve kimyasal silah denemeleri mi? İtici gazlar ya da baca gazları mı?\r\nDenizlerde pek çok canlı türü artık yaşamıyor. Kimilerinin sayıları\r\nda yok denecek kadar az. Buna rağmen kirlenme önlenemiyor çünkü\r\nsanayi suya gereksinim duyuyor, ürün işlemek için ve\r\natıkları `kolayca' temize çıkarmak için…\r\nEkili alanların sayısı her geçen yıl daha azalıyor, ormanlar `yakılarak' toplumsallaştırılıyor, kuraklık nedeniyle verim\r\ndüşüyor.\r\nBu festival insanlara çevre duyarlılığını anımsatmayı ve bu konuda\r\n7. Sanatçının bakış açısını yansıtmayı hedefliyor. Ama nitelikli\r\nyapımların, usta işi filmlerin festival programında yer almasına,\r\nsponsorların da desteğiyle tanıtımının iyi diyebileceğimiz boyutlarda\r\nyapılmasına ve üstelik sinemayı pahalı bir sanat olarak bulanları düş\r\nkırıklığına uğratacak biçimde, tüm film gösterimlerinin ücretsiz\r\n(yazıyla: ücretsiz) yapılmasına rağmen yine de beklenen ve bence\r\nhakkettiği izleyici sayısına ulaşamadı. Edindiği amaçlarına da\r\nelbette ulaşamadı.\r\nKuşkusuz Türsak'ın ve işbirliği içinde olduğu kuruluşların çabaları\r\növgüye değer ama ne yazık ki çevreci halkımız yeşilin yalnızca\r\n20'lik, 50'lik, 100'lük olanlarıyla ilgileniyor olsa gerek, dünyayı\r\nbekleyen hazin sona hiç aldırmadan kendi alemlerinde kirlenmeden\r\nyaşadıklarını sanıyorlar. Böylece en büyük kirlenmenin insan ruhunda\r\nolduğu gerçeği şüphe götürmez bir biçimde orta yerde duruyor. Bilinen şiir şöyledir:\r\nBütün renkler aynı hızda kirleniyordu, birinciliği beyaza verdiler. Ben izninizle şöyle söyleyerek bitireyim.\r\nHavayı, denizi ve toprağı aynı zihniyetle kirletiyorduk, birinciliği\r\nbiz aldık.’, ‘Yeşili sevin, özellikle 100”lük olanları’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘yesili-sevin-ozellikle-100luk-olanlari’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:56:24’, ‘2025-11-29 15:56:24’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=517’, 0, ‘post’, ”, 0), (518, 1, ‘2025-11-29 15:45:17’, ‘2025-11-29 15:45:17’, ‘Yeşili sevin, özellikle 100'lük olanları…\r\nÇevre Filmleri Festivali'nin 5.cisi geçtiğimiz haziran ayında\r\nTürsak'ın başarılı organizasyonuyla yapıldı. Tam da Dünya Günü(5\r\nhaziran)'ne denk gelen hafta yapılması anlamlıydı.\r\nHavanın ve suyun ortak nimetler sayıldığı, satın almayı-satmayı\r\ndüşünmediğimiz çağlar çok gerilerde kaldı. Havanın da suyun da\r\nkirlenebileceği artık gün gibi ortada.\r\nOzon tabakasının ne olduğunu bilmesek de delindiğini biliyoruz.\r\nDeliniyor. Delindikçe güneş radyasyonunun zararlı etkisine daha çok\r\nmaruz kalıyoruz. Delinmesine neden olan şey uzay araçları mı?.Nükleer\r\nve kimyasal silah denemeleri mi? İtici gazlar ya da baca gazları mı?\r\nDenizlerde pek çok canlı türü artık yaşamıyor. Kimilerinin sayıları\r\nda yok denecek kadar az. Buna rağmen kirlenme önlenemiyor çünkü\r\nsanayi suya gereksinim duyuyor, ürün işlemek için ve\r\natıkları `kolayca' temize çıkarmak için…\r\nEkili alanların sayısı her geçen yıl daha azalıyor, ormanlar `yakılarak' toplumsallaştırılıyor, kuraklık nedeniyle verim\r\ndüşüyor.\r\nBu festival insanlara çevre duyarlılığını anımsatmayı ve bu konuda\r\n7. Sanatçının bakış açısını yansıtmayı hedefliyor. Ama nitelikli\r\nyapımların, usta işi filmlerin festival programında yer almasına,\r\nsponsorların da desteğiyle tanıtımının iyi diyebileceğimiz boyutlarda\r\nyapılmasına ve üstelik sinemayı pahalı bir sanat olarak bulanları düş\r\nkırıklığına uğratacak biçimde, tüm film gösterimlerinin ücretsiz\r\n(yazıyla: ücretsiz) yapılmasına rağmen yine de beklenen ve bence\r\nhakkettiği izleyici sayısına ulaşamadı. Edindiği amaçlarına da\r\nelbette ulaşamadı.\r\nKuşkusuz Türsak'ın ve işbirliği içinde olduğu kuruluşların çabaları\r\növgüye değer ama ne yazık ki çevreci halkımız yeşilin yalnızca\r\n20'lik, 50'lik, 100'lük olanlarıyla ilgileniyor olsa gerek, dünyayı\r\nbekleyen hazin sona hiç aldırmadan kendi alemlerinde kirlenmeden\r\nyaşadıklarını sanıyorlar. Böylece en büyük kirlenmenin insan ruhunda\r\nolduğu gerçeği şüphe götürmez bir biçimde orta yerde duruyor. Bilinen şiir şöyledir:\r\nBütün renkler aynı hızda kirleniyordu, birinciliği beyaza verdiler. Ben izninizle şöyle söyleyerek bitireyim.\r\nHavayı, denizi ve toprağı aynı zihniyetle kirletiyorduk, birinciliği\r\nbiz aldık.’, ‘Yeşili sevin, özellikle 100”lük olanları’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘517-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:45:17’, ‘2025-11-29 15:45:17’, ”, 517, ‘https://sanalt.tr/?p=518’, 0, ‘revision’, ”, 0), (519, 1, ‘2002-11-29 15:45:52’, ‘2002-11-29 15:45:52’, ‘Bir gemi için en büyük felaket nedir?\r\nArşimet, kaldırma (suyun) kuvvetinin ilk farkına\r\nvardığında sokaklara çıkıp avaz avaz bağırmıştı:\r\n‘Buldum! Buldum!’\r\nSu -elbette Arşimet’ten önce de, yine bildiği gibi\r\ndavranıyordu, ama- şimdi başka sudur artık. Arşimet’in\r\nde değiştiği gibi değişmiştir, benzemez olmuştur bir\r\n‘an’ bile önceki haline.\r\nDeniz ulaşım araçlarının, işte bu rastlantının Arşimet\r\ntarafından kurallaştırılması sonucu geliştirildiğini söylerlerse sakın inanmayın, bu külliyen yalandır.\r\nÇünkü bundan yüzlerce ve hatta Nuh Tufanı’nı akla\r\ngetirirsek milyonlarca yıl önce de deniz taşıtlarının\r\nvarlığı şüphe götürmez bir gerçektir. Öyleyse bu basit\r\ngerçekleri bile bir kurala bağlama çabası bilimsellik\r\nmi sayılır yoksa yaşamımızı tümden standartlaştırmanın\r\nbir adımı mı?\r\nBir gemi için en büyük felaket, fırtınalı havalar,\r\nkabaran dalgalarla karşılaşmak, geminin bordasının\r\ndelinip su alması derlerse bunlara da inanmayın.\r\nKaldırma kuvvetini bilsin bilmesin tüm gemiler yüzmek\r\nister. Denizin üzerinde bir kuğu gibi süzülüp gitmek\r\nister. Islansın diler güvertesi tuzlu sularla.\r\nYunuslara yarenlik etmeye bayılır. Yalnızlığı\r\nsevmezler çünkü. Sadık takipçileridir yıldızların. Tüm\r\nadlarını bilir onların, tüm adreslerini. Güneş yerinde\r\ndursa, derler, ah bir dursa ona da gideriz ama ah o\r\ngüneş yok mu, çok afacandır bizim gibi, duramaz\r\nyerinde, bağlasan duramaz, derler. Emin olun gitmek\r\nisterler güneşe. Ama hiç yük çıkmaz oraya, haritası\r\nçizilmemiştir henüz oraların, kaptanlar ayrılamazlar\r\natmosferden, ama yine de gemiler gitmek isterler\r\ngüneşe. Doğru söylüyorum.\r\nBir gemi için en büyük felaket limanda bağlı\r\nkalmaktır. Gidememektir, ayrılamamaktır,\r\nuzaklaşamamaktır, hareket edememektir, demir\r\nalamamaktır.\r\nFelaketler önlenebilir mi tümden bilinmez ama bir\r\ngemiyi bağlı tutmak, sefere çıkarmamak kafese\r\nkapatılan bir kaplana benzetir onu. Yırtıcılaştırır\r\ndaha da, parçalamak ister kafesini.\r\nBir gemideyseniz iyisiniz demektir! Ama bir gemi olmak\r\ndaha da heyecan vericidir! Limandan ayrıldıkça\r\nvarırsınız kendinize.\r\nYollarda olmak ne güzel şeydir, varılacak bir şeyin\r\nolması…’, ‘Bir gemi için en büyük felaket nedir?’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘bir-gemi-icin-en-buyuk-felaket-nedir’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:56:18’, ‘2025-11-29 15:56:18’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=519’, 0, ‘post’, ”, 0), (520, 1, ‘2025-11-29 15:45:52’, ‘2025-11-29 15:45:52’, ‘Bir gemi için en büyük felaket nedir?\r\nArşimet, kaldırma (suyun) kuvvetinin ilk farkına\r\nvardığında sokaklara çıkıp avaz avaz bağırmıştı:\r\n‘Buldum! Buldum!’\r\nSu -elbette Arşimet’ten önce de, yine bildiği gibi\r\ndavranıyordu, ama- şimdi başka sudur artık. Arşimet’in\r\nde değiştiği gibi değişmiştir, benzemez olmuştur bir\r\n‘an’ bile önceki haline.\r\nDeniz ulaşım araçlarının, işte bu rastlantının Arşimet\r\ntarafından kurallaştırılması sonucu geliştirildiğini söylerlerse sakın inanmayın, bu külliyen yalandır.\r\nÇünkü bundan yüzlerce ve hatta Nuh Tufanı’nı akla\r\ngetirirsek milyonlarca yıl önce de deniz taşıtlarının\r\nvarlığı şüphe götürmez bir gerçektir. Öyleyse bu basit\r\ngerçekleri bile bir kurala bağlama çabası bilimsellik\r\nmi sayılır yoksa yaşamımızı tümden standartlaştırmanın\r\nbir adımı mı?\r\nBir gemi için en büyük felaket, fırtınalı havalar,\r\nkabaran dalgalarla karşılaşmak, geminin bordasının\r\ndelinip su alması derlerse bunlara da inanmayın.\r\nKaldırma kuvvetini bilsin bilmesin tüm gemiler yüzmek\r\nister. Denizin üzerinde bir kuğu gibi süzülüp gitmek\r\nister. Islansın diler güvertesi tuzlu sularla.\r\nYunuslara yarenlik etmeye bayılır. Yalnızlığı\r\nsevmezler çünkü. Sadık takipçileridir yıldızların. Tüm\r\nadlarını bilir onların, tüm adreslerini. Güneş yerinde\r\ndursa, derler, ah bir dursa ona da gideriz ama ah o\r\ngüneş yok mu, çok afacandır bizim gibi, duramaz\r\nyerinde, bağlasan duramaz, derler. Emin olun gitmek\r\nisterler güneşe. Ama hiç yük çıkmaz oraya, haritası\r\nçizilmemiştir henüz oraların, kaptanlar ayrılamazlar\r\natmosferden, ama yine de gemiler gitmek isterler\r\ngüneşe. Doğru söylüyorum.\r\nBir gemi için en büyük felaket limanda bağlı\r\nkalmaktır. Gidememektir, ayrılamamaktır,\r\nuzaklaşamamaktır, hareket edememektir, demir\r\nalamamaktır.\r\nFelaketler önlenebilir mi tümden bilinmez ama bir\r\ngemiyi bağlı tutmak, sefere çıkarmamak kafese\r\nkapatılan bir kaplana benzetir onu. Yırtıcılaştırır\r\ndaha da, parçalamak ister kafesini.\r\nBir gemideyseniz iyisiniz demektir! Ama bir gemi olmak\r\ndaha da heyecan vericidir! Limandan ayrıldıkça\r\nvarırsınız kendinize.\r\nYollarda olmak ne güzel şeydir, varılacak bir şeyin\r\nolması…’, ‘Bir gemi için en büyük felaket nedir?’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘519-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:45:52’, ‘2025-11-29 15:45:52’, ”, 519, ‘https://sanalt.tr/?p=520’, 0, ‘revision’, ”, 0), (521, 1, ‘2002-11-29 15:46:37’, ‘2002-11-29 15:46:37’, ‘Ayrılıkları en iyi biletler anlatabilir (yoksa bilekler mi)\r\nAyrılıkları en iyi biletler anlatabilir\r\ngözyaşlarımızdan sonra.\r\nHer ayrılık –nerden, kimden, niye ayrıldığımızdan\r\nbağımsız olarak- bir ‘action’dur, hareket barındırır\r\niçinde ve hatta hareketin ta kendisidir. Ayrılırken\r\nbiz, doğaya en uygun biçimde davranmış oluruz bilerek\r\nya da bilmeyerek, çünkü doğada aslında her şey\r\nhareket halindedir ve insanlar (biz) ,efendisi olma\r\ntelaşıyla doğanın farkına varamayabilir(iz) hiçbir\r\nşeyin. İşte ayrılıklar doğayı anımsamadır. Doğadan da\r\nayrılmış olduğumuzun, doğallığımızdan da gurbete çıkar\r\nolduğumuzun en güzel bir resmidir.\r\nAyrılmak yi ne de üst boyutta düşünülecek bir şey\r\ndeğildir. Yani ayrılık bir son eylem değildir. Ve\r\n–neredeyse- her ayrılık için bir bilek kesilir.\r\nYa da bir bilet\r\nEvet, biletler.\r\nGidecek olmamız ayrılık için yetmez de bazan günler\r\nönceden yerimizi ayırtır, biletimizi satın alırız.\r\nYerimizi beğenmez pencere kenarı diye ısrar ettiğimiz\r\nde olur, sevdiğimizden ayrılmışken bile. Kalkış\r\nsaatinden de hoşnut olmadığımız bile olur,\r\nerteletebiliriz, ama ayrılıklarımızı asla!\r\nBilet almak için gereken para her zaman için vardır,\r\nilişkiyi sürdürmek için gereken sabır ve emek ise\r\nbulunmaz ya da erkenden tükenir.\r\nBiletimizde hareket günü ve saati kesin olarak\r\nbelirtilmesine rağmen mükerrer biletlerle de\r\nkarşılaşabiliriz pekala. Ama yaşantımızda bu tür\r\nkesişmelere sıkça yer vermeyiz ya da hemen hemen hiç.\r\nBiletler gitmelerimizi, gelmelerimizi belgelendirir ve\r\nyolculuk boyunca saklamak zorunda olduğumuz,\r\nmuavinlerce defalarca anımsatılır. Ayrılıklarımızı\r\nbilmez muavin ama bilse de elinden bir şey gelmez. Biz yolda oldukça, henüz varamamışken bir yere kimseden\r\nbize fayda gelmez diye hissederiz. Yan koltukta oturan\r\nkişiyle bile aynı yere gitmiyoruzdur çünkü aynı yerden\r\ngelmemişizdir. Ve bu yolculuğun sonunda da biz,\r\nbaşındaki gibi değilizdir (ya da ben öyle olurum\r\ndiyebilirim)\r\nBileti eğer kredi kartıyla aldıysak hesap extresind de\r\nhatırlarız hiç olmazsa bu gitmemizi. Ayrıldığımız şeye\r\nonu bir daha anımsamayacağımıza dair yeminler bile\r\netmişken.\r\nBir bilet bizim için gitmenin kendisinden de önemli\r\nolabilir. Bulamazsak koyduğumuz yerde, kaybettiğimizi\r\ndüşünür nasıl da telaşlanırız, nasıl olur da\r\nayrılamayacak oluruz diye panikleriz.\r\nOysa ayrılıklar ancak gerçekten bir olanlar için anlam\r\ntaşır. Yani her ayrılma bir ayrılık olmayabilir, her\r\nsevginin sevda olmayışı gibi.\r\nO zaman bu gitmeler de gitme sayılmaz, ayrılsak bile\r\nbir yerden cebimizde bir yol biletiyle.\r\nBazan aynı andayken, yanyanayken, berabenken\r\nhemencecik o anda, şimdi ve orada ayrıldığımız olur,\r\nuzaklaştığımız, kaçtığımız, koptuğumuz, terkettiğimiz,\r\ngittiğimiz, yola çıktığımız…\r\nBiletsiz, ve bizi bir otobüsün göjtürebileceğinden\r\ndaha hızlı ve daha uzak mesafalara…\r\nGideriz.\r\nBiz belki de gitmenin kendisini severiz.\r\nAyrılıklar olsun diye mi severiz peki.\r\nYani sırf ayrılmak için mi?’, ‘Ayrılıkları en iyi biletler anlatabilir (yoksa bilekler mi)’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘ayriliklari-en-iyi-biletler-anlatabilir-yoksa-bilekler-mi’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:56:11’, ‘2025-11-29 15:56:11’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=521’, 0, ‘post’, ”, 0), (522, 1, ‘2025-11-29 15:46:37’, ‘2025-11-29 15:46:37’, ‘Ayrılıkları en iyi biletler anlatabilir (yoksa bilekler mi)\r\nAyrılıkları en iyi biletler anlatabilir\r\ngözyaşlarımızdan sonra.\r\nHer ayrılık –nerden, kimden, niye ayrıldığımızdan\r\nbağımsız olarak- bir ‘action’dur, hareket barındırır\r\niçinde ve hatta hareketin ta kendisidir. Ayrılırken\r\nbiz, doğaya en uygun biçimde davranmış oluruz bilerek\r\nya da bilmeyerek, çünkü doğada aslında her şey\r\nhareket halindedir ve insanlar (biz) ,efendisi olma\r\ntelaşıyla doğanın farkına varamayabilir(iz) hiçbir\r\nşeyin. İşte ayrılıklar doğayı anımsamadır. Doğadan da\r\nayrılmış olduğumuzun, doğallığımızdan da gurbete çıkar\r\nolduğumuzun en güzel bir resmidir.\r\nAyrılmak yi ne de üst boyutta düşünülecek bir şey\r\ndeğildir. Yani ayrılık bir son eylem değildir. Ve\r\n–neredeyse- her ayrılık için bir bilek kesilir.\r\nYa da bir bilet\r\nEvet, biletler.\r\nGidecek olmamız ayrılık için yetmez de bazan günler\r\nönceden yerimizi ayırtır, biletimizi satın alırız.\r\nYerimizi beğenmez pencere kenarı diye ısrar ettiğimiz\r\nde olur, sevdiğimizden ayrılmışken bile. Kalkış\r\nsaatinden de hoşnut olmadığımız bile olur,\r\nerteletebiliriz, ama ayrılıklarımızı asla!\r\nBilet almak için gereken para her zaman için vardır,\r\nilişkiyi sürdürmek için gereken sabır ve emek ise\r\nbulunmaz ya da erkenden tükenir.\r\nBiletimizde hareket günü ve saati kesin olarak\r\nbelirtilmesine rağmen mükerrer biletlerle de\r\nkarşılaşabiliriz pekala. Ama yaşantımızda bu tür\r\nkesişmelere sıkça yer vermeyiz ya da hemen hemen hiç.\r\nBiletler gitmelerimizi, gelmelerimizi belgelendirir ve\r\nyolculuk boyunca saklamak zorunda olduğumuz,\r\nmuavinlerce defalarca anımsatılır. Ayrılıklarımızı\r\nbilmez muavin ama bilse de elinden bir şey gelmez. Biz yolda oldukça, henüz varamamışken bir yere kimseden\r\nbize fayda gelmez diye hissederiz. Yan koltukta oturan\r\nkişiyle bile aynı yere gitmiyoruzdur çünkü aynı yerden\r\ngelmemişizdir. Ve bu yolculuğun sonunda da biz,\r\nbaşındaki gibi değilizdir (ya da ben öyle olurum\r\ndiyebilirim)\r\nBileti eğer kredi kartıyla aldıysak hesap extresind de\r\nhatırlarız hiç olmazsa bu gitmemizi. Ayrıldığımız şeye\r\nonu bir daha anımsamayacağımıza dair yeminler bile\r\netmişken.\r\nBir bilet bizim için gitmenin kendisinden de önemli\r\nolabilir. Bulamazsak koyduğumuz yerde, kaybettiğimizi\r\ndüşünür nasıl da telaşlanırız, nasıl olur da\r\nayrılamayacak oluruz diye panikleriz.\r\nOysa ayrılıklar ancak gerçekten bir olanlar için anlam\r\ntaşır. Yani her ayrılma bir ayrılık olmayabilir, her\r\nsevginin sevda olmayışı gibi.\r\nO zaman bu gitmeler de gitme sayılmaz, ayrılsak bile\r\nbir yerden cebimizde bir yol biletiyle.\r\nBazan aynı andayken, yanyanayken, berabenken\r\nhemencecik o anda, şimdi ve orada ayrıldığımız olur,\r\nuzaklaştığımız, kaçtığımız, koptuğumuz, terkettiğimiz,\r\ngittiğimiz, yola çıktığımız…\r\nBiletsiz, ve bizi bir otobüsün göjtürebileceğinden\r\ndaha hızlı ve daha uzak mesafalara…\r\nGideriz.\r\nBiz belki de gitmenin kendisini severiz.\r\nAyrılıklar olsun diye mi severiz peki.\r\nYani sırf ayrılmak için mi?’, ‘Ayrılıkları en iyi biletler anlatabilir (yoksa bilekler mi)’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘521-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:46:37’, ‘2025-11-29 15:46:37’, ”, 521, ‘https://sanalt.tr/?p=522’, 0, ‘revision’, ”, 0), (523, 1, ‘2002-11-29 15:47:19’, ‘2002-11-29 15:47:19’, ‘Gitar çalamasakta Kızılok için bir şeyler\r\nmırıldanalım. (sayıklamalarım) Bir kuşak yok oluyor. Genç bir\r\ncumhuriyet olan ülkemizde ne yazık ki ben artık pek\r\ngenç sayılmam ve beni besleyip büyüten bir kuşakta\r\nyaprak dökümü sürüyor. Bunun en son örneği Fikret\r\nKızılok.\r\nSavaş boyalarının yüzlere yeniden sürülmeye,\r\ntamtamların yine ölüm için dillendirildiği bir\r\n‘AN’dayız. Andayız diyorum çünkü dakikalar bile çok\r\nuzun bir periyot bu değişimleri belirleyebilmek için.\r\nHız çağında olduğumuz söyleniyor, belki doğru, hızla\r\ntükeniş çağı denebilir, hızla çözülme, hızla yok\r\nolma…\r\nTeknoloji yeni bir gelecek vaat ediyor, bu günümüze\r\naldırmadan. Geçmişimizi ise toza dumana katarak,\r\nyıkıntılar altında bırakarak. Oysa şu an ne kadar da\r\nönemli. Çünkü ben bu andayım. Buradayım.\r\nBienalin açılışına davetliydim, Topkapı Sarayı’na\r\ngittim dün akşam. Tüyap’ın önünde gerçekleştirilecek\r\nbir nevi açık hava sineması nostaljisi beni nasıl\r\nheyecanlandırmıştı. Ondan söz etmek niyetindeydim. Ama\r\nartık o geçmişte kaldı. Çünkü ‘şimdi’ bir başka\r\nuzaydaymışçasına hissediyorum kendimi. Fikret\r\nKızılok’suz bir uzaydayım.\r\nDaha demincek başkaydım. Şimdi başka. Yok, yok, ben\r\naynıyım, yaşam farklılaşıyor. Hadi canım, aslında her\r\nşeyle birlikte ben de değişiyorum. Peh, amma da\r\nyaptın, sen değişmediğin için her şey değişiyor. Ne,\r\nyani ben ….\r\nBize bırakılan bir avuç kül ve biz onu savurmadayız\r\nkutsal bir nehre doğru…\r\nBizi daraltan kendimizden başkası değil, fikret bunu\r\ndillendirdi, bize ezberletti her mısrasını, her\r\nnotasını, ama biz yinede u n u t t u k. Çünkü biz\r\nunutkanız. Ararken yeniyi en iyi yaptığımız şey sırtımızdaki geçmişimizi fırlatıp atmak, bu\r\nöğretilmekte bize, biri bizi gözetlesin istiyoruz\r\naslında o ödülden çok, biri bizi yönetsin.\r\nBirileri bombalar yağdıracak tepemizden geçip gidecek,\r\nonun için rahatız. Bizim coğrafyada değil diye\r\nhedefler mutluyuz bir bakıma. Unutmayacağız onları,\r\nkahraman yapacağız, elini eteğini öpeceğiz, diller\r\ndökeceğiz ardından. Onları unutturmayacaklar bize,\r\nçünkü biz unutuyoruz yoksa her bir şeyi.\r\nBaşka birileri de bizim için şarkılar söyledi\r\nuzaklardan. Şarkıları çizdi yüreğimizi, kanattı. Biz\r\nyerimizdeyiz hala, savrulurken bile..\r\nFikret yoksa bir eksiğiz.\r\nUmut yoksa yokuz.\r\nUmut var mı?’, ‘Gitar çalamasakta Kızılok için bir şeyler mırıldanalım.’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘gitar-calamasakta-kizilok-icin-bir-seyler-mirildanalim’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:56:05’, ‘2025-11-29 15:56:05’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=523’, 0, ‘post’, ”, 0), (524, 1, ‘2025-11-29 15:47:19’, ‘2025-11-29 15:47:19’, ‘Gitar çalamasakta Kızılok için bir şeyler\r\nmırıldanalım. (sayıklamalarım) Bir kuşak yok oluyor. Genç bir\r\ncumhuriyet olan ülkemizde ne yazık ki ben artık pek\r\ngenç sayılmam ve beni besleyip büyüten bir kuşakta\r\nyaprak dökümü sürüyor. Bunun en son örneği Fikret\r\nKızılok.\r\nSavaş boyalarının yüzlere yeniden sürülmeye,\r\ntamtamların yine ölüm için dillendirildiği bir\r\n‘AN’dayız. Andayız diyorum çünkü dakikalar bile çok\r\nuzun bir periyot bu değişimleri belirleyebilmek için.\r\nHız çağında olduğumuz söyleniyor, belki doğru, hızla\r\ntükeniş çağı denebilir, hızla çözülme, hızla yok\r\nolma…\r\nTeknoloji yeni bir gelecek vaat ediyor, bu günümüze\r\naldırmadan. Geçmişimizi ise toza dumana katarak,\r\nyıkıntılar altında bırakarak. Oysa şu an ne kadar da\r\nönemli. Çünkü ben bu andayım. Buradayım.\r\nBienalin açılışına davetliydim, Topkapı Sarayı’na\r\ngittim dün akşam. Tüyap’ın önünde gerçekleştirilecek\r\nbir nevi açık hava sineması nostaljisi beni nasıl\r\nheyecanlandırmıştı. Ondan söz etmek niyetindeydim. Ama\r\nartık o geçmişte kaldı. Çünkü ‘şimdi’ bir başka\r\nuzaydaymışçasına hissediyorum kendimi. Fikret\r\nKızılok’suz bir uzaydayım.\r\nDaha demincek başkaydım. Şimdi başka. Yok, yok, ben\r\naynıyım, yaşam farklılaşıyor. Hadi canım, aslında her\r\nşeyle birlikte ben de değişiyorum. Peh, amma da\r\nyaptın, sen değişmediğin için her şey değişiyor. Ne,\r\nyani ben ….\r\nBize bırakılan bir avuç kül ve biz onu savurmadayız\r\nkutsal bir nehre doğru…\r\nBizi daraltan kendimizden başkası değil, fikret bunu\r\ndillendirdi, bize ezberletti her mısrasını, her\r\nnotasını, ama biz yinede u n u t t u k. Çünkü biz\r\nunutkanız. Ararken yeniyi en iyi yaptığımız şey sırtımızdaki geçmişimizi fırlatıp atmak, bu\r\nöğretilmekte bize, biri bizi gözetlesin istiyoruz\r\naslında o ödülden çok, biri bizi yönetsin.\r\nBirileri bombalar yağdıracak tepemizden geçip gidecek,\r\nonun için rahatız. Bizim coğrafyada değil diye\r\nhedefler mutluyuz bir bakıma. Unutmayacağız onları,\r\nkahraman yapacağız, elini eteğini öpeceğiz, diller\r\ndökeceğiz ardından. Onları unutturmayacaklar bize,\r\nçünkü biz unutuyoruz yoksa her bir şeyi.\r\nBaşka birileri de bizim için şarkılar söyledi\r\nuzaklardan. Şarkıları çizdi yüreğimizi, kanattı. Biz\r\nyerimizdeyiz hala, savrulurken bile..\r\nFikret yoksa bir eksiğiz.\r\nUmut yoksa yokuz.\r\nUmut var mı?’, ‘Gitar çalamasakta Kızılok için bir şeyler mırıldanalım.’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘523-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:47:19’, ‘2025-11-29 15:47:19’, ”, 523, ‘https://sanalt.tr/?p=524’, 0, ‘revision’, ”, 0), (525, 1, ‘2025-11-29 15:47:59’, ‘2025-11-29 15:47:59’, ‘ Bir film izlemeye sinemaya gitmek istediğimizde bizi ne etkiler \r\n Hiçbir şey aynı kalmaz. Bu ne müthiş bir çözümlemedir yaşamı. Evet, tam da öyledir, hiçbir şey aynı kalmamıştır bu güne dek, ya daha iyi olmuştur, ya daha kötü, ya daha sıcak , ya daha uzak, ya daha karanlık, ya daha neşeli, ya daha her neyse ama hep başka. Aynı kalsa ne olurdu sanki. Ama kalmaz. İzin vermezler. Hazmedemezler. Bozarlar, yıkarlar. Aynı kalmasını istemezler. Ya da biz istemeyiz, biz boyarız, yerinden oynatırız, kırarız, ama değiştiririz. Çünkü öylesi daha iyi gelir bize. Aynı olmasında ne olursa olsun derler, inanırız. Biz söyleriz bunu, inanırlar. Oysa daha dünya tarihine bile bulaşmadan, salt kendi \r\n geçmişimden yola çıkarak bile o kadar değişik ipuçları yakalamak olanaklı ki yaşama dair, şaşar kalırsınız. Bu elbette herkesin yaşamı için geçerlidir derler, bunu bilemem. İlgilenmem de. En iyi film hangisidir? Neyse, bunlar bir tarafa. Bir film izlemeye sinemaya gitmek istediğimizde bizi ne etkiler, hangi filmi izleyeceğimize nasıl karar veririz desem kaçınızın aklına arabaların üzerine yapıştırılmış film afişlerinin, oynayacağı gün ve saatleri yazan çıkartmaların yer aldığı, bir megafonla yada –onlara pazarcı anfisi diyorlar- pazarcı anfisiyle filmin adının, oyuncularının –ama asla yönetmenlerinin değil- adlarının ballandıra ballandıra anlatıldığı, bazan filmin kısa bir özetinin de verildiği, ama mutlaka sizi de bekleriz türünden davetkar sözlerin asla unutulmadığı ‘mecralar’ gelir? Benim geliyor. Çünkü alışkın değilim film künyalarnde ufacık tefecik adların yazılmasına, hani okunsun diye değil eziyet olsun dile yazılmış gibi, emeğe saygı falan demeyin ben pek çoğundan bir şey anlamıyorum, kim sesçi, kim ışıkçı, hollywood filmlerinin bir çoğunda da ikinci üçüncü roller pek yer bile almıyor yada o kadar küçük olmalarına aldırmadan o kadar hızlı aşağıdan yukarı geçiyorlar ki pek meziyetli olmak gerekiyor bir iki isim okuyabilmek için. Valla ben böyleyim. Gazete kritiklerinde yanlarına konan yıldızları da anlıyor değilim. Sakın kaçırmayın anlamında 3 yıldız vermiş mesela. İçinde diyor ki bilmem hangi yönetmenin bu kadar kadroya rağmen vasat bir filmi. Al şimdi. İzleyeyim mi, izlemeyeyim mi. Yok bir meslek olarak hepsini izlemelisin diyenlere de karşı çıkarım. Bence bir film kirliliği var ve ona karşı durmak gerekli. Eh, bilet ücretleri de artmış geçenlerde. Tam da okulların açıldığı gün. Öğrenciler yurda döndü ya, hemen iett zammından bile önce zam yapmışlar. Pes doğrusu. Ben uzun yıllar oyuncusu için gittim sinemaya. Afişini beğendim. Onun için gittim. Yukarıda sözünü ettiğim arabadaki film çığırtkanının öyküyü anlatışından etkilenip gittim. Gittim babam gittim. \r\n Şimdi aklım başıma mı geldi nedir. Yahut aklımı mı yitirdim. Pek keyif almaz mı oldum da seyrek gider oldum, salonları ucubik hallere soktular da ondan mı ya da. Genel bir tavır mı yoksa sanata ve yaşama, onu da bilmiyorum. Ama hal ve şerait budur, efendiler. Ne olursa olsun gözlerim yollarda hep film çığırtkanlarını arıyor. Bunlar neden yok oldular peki. Biz modernleşiyoruz diye mi. Peah! Kim sorumlusu bunun. Çıksın ortaya. Çıkartalım. Yoksa bir gün biz de bilinmez bir şekilde yok oluruz, unutulur gideriz. …Diye düşünüyorum. ‘, ‘Bir film izlemeye sinemaya gitmek istediğimizde bizi ne etkiler’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘403-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:47:59’, ‘2025-11-29 15:47:59’, ”, 403, ‘https://sanalt.tr/?p=525’, 0, ‘revision’, ”, 0), (526, 1, ‘2002-11-29 15:49:00’, ‘2002-11-29 15:49:00’, ‘Akıl Defteri\r\nYok. Bu bir film adı evet ama bu yazı bir film\r\neleştiri yazısı değil. Akıl Defteri şimdilerde bir\r\ntelevizyon kanalında yayınlanan bir tür haber\r\nprogramın da adı.\r\nBir filmin adının bir televizyon programına verilecek\r\nkadar itibar görmesi içinde kimi ironileri\r\nbarındırıyorsa da sevindirici. Oysa sinemalar\r\ngeçtiğimiz yüzyılın son çeyreğinde çok sancılıydı ve\r\nhatta bundan bizzat televizyon da sorumluydu.\r\nTelevizyon. 20. Yüzyılın eğlence kültürü. Filmleri\r\ndaha rahat koltuklarında izlemek isteyenler yavaş\r\nyavaş çekildiler evlerine, toplandılar o büyülü\r\nolduğuna inanılan kutunun karşısına. Onu baş tacı\r\nyaptılar uzunca bir dönem.\r\nAma şimdi, sinema itibarını televizyondan geri alıyor.\r\nFilm sinemada izlenir başlığında toplanan bir dizi\r\nçalışma, sinema salon sahiplerinin salonlarının\r\nfiziksel koşullarını da iyileştirmeye zorladı. Şimdi\r\npek çok sinemada ses düzeni de mükemmel.\r\nPeki, ya fimler?\r\nO beyazperdeye yansıyan görüntüler ne tür bir değişime\r\nuğradı, tam olarak bilinebilir mi? Bugünlerde sinemalarda oynayan filmlere baktığımızda\r\nhem yerli, hem yabancı sınıflamasında başarılı\r\nyapımları görüyoruz, seviniyoruz.\r\nFarkında mısınız, hep uzun metrajlı filmlerden söz\r\nediyoruz. Neden?\r\nYabancı yönetmenlerin filmografilerinde en az birkaç\r\nkısa film bulunuyor, bir geçiş olarak mı\r\ndüşünüyorlar/düşünülüyor bilinmez, miladını dolduran\r\nuzun metraj işine başlıyor.\r\nYerli yönetmenlerde ise kısa filmle tanışıklık yok\r\ndenecek kadar az, ya da bir sır olarak saklanıyor da\r\nben bilmiyorum. Merak ediyorum örneğin Atıf Yılmaz’ın\r\nvar mı? Yoksa kısayı muteber saymıyor muydu?\r\nSinema itibarını yeniden kazanırken elbette\r\nsanayileşmiş olmanın verdiği kıvraklık ve manevra\r\nkabiliyetinin de farkına vardı. Ama kısa filmciler\r\niçin hep bir şey anlatma aracı oldu sinema ve\r\nsinemanın en kötü olduğu anlarda, en olanaksız\r\nkoşullarda dahi bulunabilen olanaklarla çekimler\r\nyapıldı, video kameralar, hi8ler digitaller devreye\r\ngirdikçe sinema şatolardan sokaklara indi, sokaklardan\r\nsalonlara çekti izleyiciyi. (film 35 mm olmalıdır\r\ndiyenler de olacaktır, ben bunu şimdilik geçiyorum)\r\nOysa kısa film uzun metraja giden otobanda bir köprülü\r\nkavşak falan değil. Uzun metraj romansa kısa film\r\nşiirdir.\r\nUzun metraj çevremizdekilerse kısa film kendimiziz.\r\nUzun metraj bir ağaçsa kısa film bir kır çiçeğidir\r\nsevgiliye verilen. Kısa film, kısadır ama filmdir en nihayetinde her film\r\nde bir hayat olduğuna göre gerisini siz tamamlayın.\r\nVe sakın ola kısa filmsiz kalmayın. (pek pahalı bir\r\noyuncak olduğunu söylememe gferek yok sanırım)’, ‘Akıl Defteri’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘akil-defteri’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:55:59’, ‘2025-11-29 15:55:59’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=526’, 0, ‘post’, ”, 0), (527, 1, ‘2025-11-29 15:49:00’, ‘2025-11-29 15:49:00’, ‘Akıl Defteri\r\nYok. Bu bir film adı evet ama bu yazı bir film\r\neleştiri yazısı değil. Akıl Defteri şimdilerde bir\r\ntelevizyon kanalında yayınlanan bir tür haber\r\nprogramın da adı.\r\nBir filmin adının bir televizyon programına verilecek\r\nkadar itibar görmesi içinde kimi ironileri\r\nbarındırıyorsa da sevindirici. Oysa sinemalar\r\ngeçtiğimiz yüzyılın son çeyreğinde çok sancılıydı ve\r\nhatta bundan bizzat televizyon da sorumluydu.\r\nTelevizyon. 20. Yüzyılın eğlence kültürü. Filmleri\r\ndaha rahat koltuklarında izlemek isteyenler yavaş\r\nyavaş çekildiler evlerine, toplandılar o büyülü\r\nolduğuna inanılan kutunun karşısına. Onu baş tacı\r\nyaptılar uzunca bir dönem.\r\nAma şimdi, sinema itibarını televizyondan geri alıyor.\r\nFilm sinemada izlenir başlığında toplanan bir dizi\r\nçalışma, sinema salon sahiplerinin salonlarının\r\nfiziksel koşullarını da iyileştirmeye zorladı. Şimdi\r\npek çok sinemada ses düzeni de mükemmel.\r\nPeki, ya fimler?\r\nO beyazperdeye yansıyan görüntüler ne tür bir değişime\r\nuğradı, tam olarak bilinebilir mi? Bugünlerde sinemalarda oynayan filmlere baktığımızda\r\nhem yerli, hem yabancı sınıflamasında başarılı\r\nyapımları görüyoruz, seviniyoruz.\r\nFarkında mısınız, hep uzun metrajlı filmlerden söz\r\nediyoruz. Neden?\r\nYabancı yönetmenlerin filmografilerinde en az birkaç\r\nkısa film bulunuyor, bir geçiş olarak mı\r\ndüşünüyorlar/düşünülüyor bilinmez, miladını dolduran\r\nuzun metraj işine başlıyor.\r\nYerli yönetmenlerde ise kısa filmle tanışıklık yok\r\ndenecek kadar az, ya da bir sır olarak saklanıyor da\r\nben bilmiyorum. Merak ediyorum örneğin Atıf Yılmaz’ın\r\nvar mı? Yoksa kısayı muteber saymıyor muydu?\r\nSinema itibarını yeniden kazanırken elbette\r\nsanayileşmiş olmanın verdiği kıvraklık ve manevra\r\nkabiliyetinin de farkına vardı. Ama kısa filmciler\r\niçin hep bir şey anlatma aracı oldu sinema ve\r\nsinemanın en kötü olduğu anlarda, en olanaksız\r\nkoşullarda dahi bulunabilen olanaklarla çekimler\r\nyapıldı, video kameralar, hi8ler digitaller devreye\r\ngirdikçe sinema şatolardan sokaklara indi, sokaklardan\r\nsalonlara çekti izleyiciyi. (film 35 mm olmalıdır\r\ndiyenler de olacaktır, ben bunu şimdilik geçiyorum)\r\nOysa kısa film uzun metraja giden otobanda bir köprülü\r\nkavşak falan değil. Uzun metraj romansa kısa film\r\nşiirdir.\r\nUzun metraj çevremizdekilerse kısa film kendimiziz.\r\nUzun metraj bir ağaçsa kısa film bir kır çiçeğidir\r\nsevgiliye verilen. Kısa film, kısadır ama filmdir en nihayetinde her film\r\nde bir hayat olduğuna göre gerisini siz tamamlayın.\r\nVe sakın ola kısa filmsiz kalmayın. (pek pahalı bir\r\noyuncak olduğunu söylememe gferek yok sanırım)’, ‘Akıl Defteri’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘526-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:49:00’, ‘2025-11-29 15:49:00’, ”, 526, ‘https://sanalt.tr/?p=527’, 0, ‘revision’, ”, 0); INSERT INTO `wpyt_posts` VALUES (528, 1, ‘2002-11-29 15:49:50’, ‘2002-11-29 15:49:50’, ‘Düşlerin Efendisi\r\nKitaplar bize yeni dünyaların kapısını aralar. İçindeki yaşamı bütünüyle göstermez, çoğunlukla\r\nbizim düşlemimize bırakır. İyi kitapların dili her okuyanı başka dünyalara, başka zamanlara\r\ngötürebilecek kadar serüvencidir. Ve onu okuyanlar ne kadar serüvenci iseler kitabın sunduğu\r\nyaşamlar da bir o kadar şaşırtıcı, olağanüstü oluverir.\r\nSinema ise kitapların tersine 'gösterirler'. Çekim yapılan kameraların teknik yapılarının\r\nolanaklarıyla sınırlı gibi görünsede, şimdilerde efektlerle ve montaj oyunlarıyla görüntülerle\r\noynanabiliyor. Yinede en belirleyicisi yönetmenin neyi göstermek istediği. Filme aktarılacak\r\nmetin bir senaryo ise bu kolay, çünkü senaryoda amaç sinema olduğundan, sinemanın ne\r\nmantığına ne de tekniğine aykırı bir şey yer alması zor.\r\nAma var olan bir kitaptan sinemaya aktarım yapılacaksa bu beraberinde pek çok sorunu da\r\ngetiriyor. Bunlardan birincisi süre. Yazar eserini yazarken bunun bir iki saate sığdırılması gibi\r\nbir durumu düşünmediyse -ki bu durum pek olağan sayılmaz- anlatımını uzun tutmuş ve\r\nkendince sınırsız ayrıntı eklemiş olabilir.\r\nİkincisi ama bence en önemlisi bizim düşlediğimizden başka bir şeyle karşı karşıya gelebilme\r\nolasılığımızdır ki ne yazık ki işin doğası gereği bu her defasında olagelmiştir. Çünkü artık\r\nmetinle (ve aslında düşlerimizle) aramıza yönetmen başta olmak üzere pek çok insan,\r\nkamera başta olmak üzere pek çok makine ve alet girmiş durumdadır. Tüm bu çekinceler ortada dururken sinemanın efendisi Hollywood sanayisi, metne de\r\nmüdahale etmekten geri durmayıp, kendince kimi ekleme ve düzenlemeler yapmakta,\r\nbununla da yetinmeyip pek çok durumda metnin hatırı sayılır bölümlerini kesip atmaktadır.\r\nYüzüklerin Efendisi romanında yer alan Tom Bombadil kahramanı (J.R.R. Tolkien'in Tom\r\nBombadil'in Maceraları adında henüz Türkçe'ye çevrilmemiş bir kitabı olmasına rağmen)\r\nfilmde yok! Elrond divanı geçiştiriliyor! Sam hakettiği önemde değil! Elf'ler kitaptaki kadar\r\ngüzel değil!\r\nBu durum pazar kaygılarıyla, sansür ve denetimle, kamu yararıyla açıklanabilir. Bunlara peki,\r\neyvallah bile demiş olsak peki düşlerimize ne olduğunu sormayacak mıyız? Metin ve yazarıyla\r\nkurduğumuz o gizli ve birebir ilişkinin düş dünyamızdaki yansımalarından vaz mı geçeceğiz?\r\nBu durumu kabullenirsek, kitapta bize efsanevi gelen metinler, filme dönüştürüldüğünde birer\r\nödev kompozisyonu düzeyine inmiş olmaz mı? Ve bizim filmde gördüklerimiz/gösterilenler düş\r\nevimizdekilerle çakışmayınca, bizler birer şizofren olmuş olmaz mıyız?\r\nBöyle bir durumda yüzüklerin efendisini arayan bizler kendi düşlerimizin efendisi olabilecek\r\nmiyiz?’, ‘Düşlerin Efendisi’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘duslerin-efendisi’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:55:52’, ‘2025-11-29 15:55:52’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=528’, 0, ‘post’, ”, 0), (529, 1, ‘2025-11-29 15:49:50’, ‘2025-11-29 15:49:50’, ‘Düşlerin Efendisi\r\nKitaplar bize yeni dünyaların kapısını aralar. İçindeki yaşamı bütünüyle göstermez, çoğunlukla\r\nbizim düşlemimize bırakır. İyi kitapların dili her okuyanı başka dünyalara, başka zamanlara\r\ngötürebilecek kadar serüvencidir. Ve onu okuyanlar ne kadar serüvenci iseler kitabın sunduğu\r\nyaşamlar da bir o kadar şaşırtıcı, olağanüstü oluverir.\r\nSinema ise kitapların tersine 'gösterirler'. Çekim yapılan kameraların teknik yapılarının\r\nolanaklarıyla sınırlı gibi görünsede, şimdilerde efektlerle ve montaj oyunlarıyla görüntülerle\r\noynanabiliyor. Yinede en belirleyicisi yönetmenin neyi göstermek istediği. Filme aktarılacak\r\nmetin bir senaryo ise bu kolay, çünkü senaryoda amaç sinema olduğundan, sinemanın ne\r\nmantığına ne de tekniğine aykırı bir şey yer alması zor.\r\nAma var olan bir kitaptan sinemaya aktarım yapılacaksa bu beraberinde pek çok sorunu da\r\ngetiriyor. Bunlardan birincisi süre. Yazar eserini yazarken bunun bir iki saate sığdırılması gibi\r\nbir durumu düşünmediyse -ki bu durum pek olağan sayılmaz- anlatımını uzun tutmuş ve\r\nkendince sınırsız ayrıntı eklemiş olabilir.\r\nİkincisi ama bence en önemlisi bizim düşlediğimizden başka bir şeyle karşı karşıya gelebilme\r\nolasılığımızdır ki ne yazık ki işin doğası gereği bu her defasında olagelmiştir. Çünkü artık\r\nmetinle (ve aslında düşlerimizle) aramıza yönetmen başta olmak üzere pek çok insan,\r\nkamera başta olmak üzere pek çok makine ve alet girmiş durumdadır. Tüm bu çekinceler ortada dururken sinemanın efendisi Hollywood sanayisi, metne de\r\nmüdahale etmekten geri durmayıp, kendince kimi ekleme ve düzenlemeler yapmakta,\r\nbununla da yetinmeyip pek çok durumda metnin hatırı sayılır bölümlerini kesip atmaktadır.\r\nYüzüklerin Efendisi romanında yer alan Tom Bombadil kahramanı (J.R.R. Tolkien'in Tom\r\nBombadil'in Maceraları adında henüz Türkçe'ye çevrilmemiş bir kitabı olmasına rağmen)\r\nfilmde yok! Elrond divanı geçiştiriliyor! Sam hakettiği önemde değil! Elf'ler kitaptaki kadar\r\ngüzel değil!\r\nBu durum pazar kaygılarıyla, sansür ve denetimle, kamu yararıyla açıklanabilir. Bunlara peki,\r\neyvallah bile demiş olsak peki düşlerimize ne olduğunu sormayacak mıyız? Metin ve yazarıyla\r\nkurduğumuz o gizli ve birebir ilişkinin düş dünyamızdaki yansımalarından vaz mı geçeceğiz?\r\nBu durumu kabullenirsek, kitapta bize efsanevi gelen metinler, filme dönüştürüldüğünde birer\r\nödev kompozisyonu düzeyine inmiş olmaz mı? Ve bizim filmde gördüklerimiz/gösterilenler düş\r\nevimizdekilerle çakışmayınca, bizler birer şizofren olmuş olmaz mıyız?\r\nBöyle bir durumda yüzüklerin efendisini arayan bizler kendi düşlerimizin efendisi olabilecek\r\nmiyiz?’, ‘Düşlerin Efendisi’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘528-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:49:50’, ‘2025-11-29 15:49:50’, ”, 528, ‘https://sanalt.tr/?p=529’, 0, ‘revision’, ”, 0), (530, 1, ‘2002-11-29 15:50:32’, ‘2002-11-29 15:50:32’, ‘Sevmek karşılıktır!\r\nŞarkılarda, türkülerde şöyle bir dolaşsak eminim kendi sevdalarımızdan başka bir şeyle\r\nkarşılaşmayız. Anlatan da bizizdir, anlatılan da. Bir başka deyişle “şarkılar bizi söyler”.\r\n“Yücelere su serpmişem, yar gelende toz olmasın” derken aşık su serptiği yücelerden daha\r\nda yüce konuma gelmiş oluyor sanırım. Hele de kimilerinin “hız” çağı diye olumladığı ama\r\ndiğer bir yandan bakıldığında bu hızın aslında “çabuk tüket”ten başka bir şey olmadığı\r\ngünümüz yaşayışında bu yücelik daha da işaret edilir bir konumdadır. Ya da bu satırların\r\nyazarı olan kişi olarak buna işaret etmeyi bir görev biliyorum demek daha doğru.\r\nSevmek denen şeyin ne çetrefilli bir şey olduğu söylenir, vallahi de doğrudur, billahi de\r\ndoğrudur. "Bilesin bu yollar dağlar dolanır" Ama aynı zamanda “doğrudan” olmasını oldukça\r\nolumlu sayabiliriz. Birisi vardır ya da yoktur yanınızda ama yine de ondan bağımsız\r\nseversiniz. Çünkü sevmek gerektir insana. Çünkü “bir insanı sevmekle başlar her şey”.\r\nAşıkların acılarını deyişlerine yansıttiklarını biliriz. “Ama acılara alışılmaz” Hal böyleyken\r\nkişiye “özel” olduğu düşünülen sevda, türkülerimizde öyle anonim bir biçimde yer almaktadır\r\nki, sanırsınız ki o türkü salt bizim için yakılmıştır: “Ne sen beni unut, ne de ben seni”.\r\nAmansız çelişkilerle doludur bir insanı sevmek. Ta başında, o ilişkinin tarafları olan her bir\r\nbirey zaten hem kendi içlerindeki çelişki/çatışkılarla gelir. Hayatın kendisi bu çelişkilerin toplamının bin katıdır. Sevmek bu açmaz/çıkmazların “kendimizce” çözüm niyetidir. Oysa\r\nhiçbir zaman kurtulunamaz bundan. Hiçbir zaman dört dörtlük olmaz: “Mutlu aşk yoktur”.\r\nBüyük emek gerektirir sevmek denilen her ne ise. “Yürekte ateş ister” Emek ise artık\r\ngünümüzde yabancısı olduğumuz bir şey haline getirildi. Kimse herhangi bir şey için bile\r\nemek harcamak istemiyor, dahası emek harcayanları da 'uygarlık dışı' görüyor. Hadi bunu\r\ngeçtik, asıl sorun emek harcansa bile bu emeğe yabancılaşma en üst boyutlara ulaşmış\r\ndurumda. Yabancılaştıkça yabancılaşıyoruz. “Neyiz ve nerelerdeyiz, bilemiyorum şimdi”\r\nYaşam düşünmeden ve hissetmeden nasıl sürecek peki? “Mahkum ettik kendimizi yalnız ve\r\nyanyana yaşamaya” Bu yabancı olma halinden nasıl çıkılacak? Sevmeye de mi\r\nyabancılaşarak yoksa? Aman, aman. “Kız hepsi senin mi?”\r\nOysa vurulduğumuz yerde yeniden başlamıyor mu yaşam? Kardelenler onca suskunluğu\r\nyırtmıyor mu her şeye rağmen? Umut değil mi bizi hayata bağlayan? “Bu yürek ne güne\r\nduruyor?”\r\nPeki sevgi maddeden arınarak saflaşmamızın, hayata yansıması mıdır?\r\nSevmek hiç de kolay olmasa gerektir. İnsanların var olan ve dayatılan sınırlara, kalıplara\r\nrağmen, bir dizi baskıya rağmen buna girişmiş olması övgüye değer elbet. Ve fakat bazan\r\nseverken de yeni sınırlar örülebilir, var olan duvarlar yıkılacak yerde daha da yükselir, kişiler\r\nbirbirlerini “göremez” olurlar. “Benim gibi sevde gör” Oysa sevmek onun da hayatını yaşamak\r\ndeğil midir? “Her gülüşte yeniden doğarsın”\r\n“Ne kadar kötü kokarsak o kadar iyi”. İyi de herkesler kozmetik ve turfanda sevdalar peşinde.\r\nBibermiş gibi görünen biber yemek gibi.\r\nKonumuza dönersek, neden artık kimse kimsenin içine “cam kırığı gibi” dolmuyor? Sevmenin\r\nkarşılık beklememek olduğunu mu düşünmeliyiz bu noktada?\r\nYoksa avazımız çıktığı kadar bağırmalı mıyız: Sevmek karşılıktır! diye.\r\nKaranlığa, yalıtılmışlığa, körleşmeye, yabancılaşmaya, kaybolmaya verebileceğimiz en sert\r\nve en öfkeli yanıttır sevmek. “Kör kuyularda merdivensiz”liğe karşı sevmek.\r\n“Aşk örgütlenmektir bir düşünün abiler”’, ‘Sevmek karşılıktır!’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘sevmek-karsiliktir’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:55:47’, ‘2025-11-29 15:55:47’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=530’, 0, ‘post’, ”, 0), (531, 1, ‘2025-11-29 15:50:32’, ‘2025-11-29 15:50:32’, ‘Sevmek karşılıktır!\r\nŞarkılarda, türkülerde şöyle bir dolaşsak eminim kendi sevdalarımızdan başka bir şeyle\r\nkarşılaşmayız. Anlatan da bizizdir, anlatılan da. Bir başka deyişle “şarkılar bizi söyler”.\r\n“Yücelere su serpmişem, yar gelende toz olmasın” derken aşık su serptiği yücelerden daha\r\nda yüce konuma gelmiş oluyor sanırım. Hele de kimilerinin “hız” çağı diye olumladığı ama\r\ndiğer bir yandan bakıldığında bu hızın aslında “çabuk tüket”ten başka bir şey olmadığı\r\ngünümüz yaşayışında bu yücelik daha da işaret edilir bir konumdadır. Ya da bu satırların\r\nyazarı olan kişi olarak buna işaret etmeyi bir görev biliyorum demek daha doğru.\r\nSevmek denen şeyin ne çetrefilli bir şey olduğu söylenir, vallahi de doğrudur, billahi de\r\ndoğrudur. "Bilesin bu yollar dağlar dolanır" Ama aynı zamanda “doğrudan” olmasını oldukça\r\nolumlu sayabiliriz. Birisi vardır ya da yoktur yanınızda ama yine de ondan bağımsız\r\nseversiniz. Çünkü sevmek gerektir insana. Çünkü “bir insanı sevmekle başlar her şey”.\r\nAşıkların acılarını deyişlerine yansıttiklarını biliriz. “Ama acılara alışılmaz” Hal böyleyken\r\nkişiye “özel” olduğu düşünülen sevda, türkülerimizde öyle anonim bir biçimde yer almaktadır\r\nki, sanırsınız ki o türkü salt bizim için yakılmıştır: “Ne sen beni unut, ne de ben seni”.\r\nAmansız çelişkilerle doludur bir insanı sevmek. Ta başında, o ilişkinin tarafları olan her bir\r\nbirey zaten hem kendi içlerindeki çelişki/çatışkılarla gelir. Hayatın kendisi bu çelişkilerin toplamının bin katıdır. Sevmek bu açmaz/çıkmazların “kendimizce” çözüm niyetidir. Oysa\r\nhiçbir zaman kurtulunamaz bundan. Hiçbir zaman dört dörtlük olmaz: “Mutlu aşk yoktur”.\r\nBüyük emek gerektirir sevmek denilen her ne ise. “Yürekte ateş ister” Emek ise artık\r\ngünümüzde yabancısı olduğumuz bir şey haline getirildi. Kimse herhangi bir şey için bile\r\nemek harcamak istemiyor, dahası emek harcayanları da 'uygarlık dışı' görüyor. Hadi bunu\r\ngeçtik, asıl sorun emek harcansa bile bu emeğe yabancılaşma en üst boyutlara ulaşmış\r\ndurumda. Yabancılaştıkça yabancılaşıyoruz. “Neyiz ve nerelerdeyiz, bilemiyorum şimdi”\r\nYaşam düşünmeden ve hissetmeden nasıl sürecek peki? “Mahkum ettik kendimizi yalnız ve\r\nyanyana yaşamaya” Bu yabancı olma halinden nasıl çıkılacak? Sevmeye de mi\r\nyabancılaşarak yoksa? Aman, aman. “Kız hepsi senin mi?”\r\nOysa vurulduğumuz yerde yeniden başlamıyor mu yaşam? Kardelenler onca suskunluğu\r\nyırtmıyor mu her şeye rağmen? Umut değil mi bizi hayata bağlayan? “Bu yürek ne güne\r\nduruyor?”\r\nPeki sevgi maddeden arınarak saflaşmamızın, hayata yansıması mıdır?\r\nSevmek hiç de kolay olmasa gerektir. İnsanların var olan ve dayatılan sınırlara, kalıplara\r\nrağmen, bir dizi baskıya rağmen buna girişmiş olması övgüye değer elbet. Ve fakat bazan\r\nseverken de yeni sınırlar örülebilir, var olan duvarlar yıkılacak yerde daha da yükselir, kişiler\r\nbirbirlerini “göremez” olurlar. “Benim gibi sevde gör” Oysa sevmek onun da hayatını yaşamak\r\ndeğil midir? “Her gülüşte yeniden doğarsın”\r\n“Ne kadar kötü kokarsak o kadar iyi”. İyi de herkesler kozmetik ve turfanda sevdalar peşinde.\r\nBibermiş gibi görünen biber yemek gibi.\r\nKonumuza dönersek, neden artık kimse kimsenin içine “cam kırığı gibi” dolmuyor? Sevmenin\r\nkarşılık beklememek olduğunu mu düşünmeliyiz bu noktada?\r\nYoksa avazımız çıktığı kadar bağırmalı mıyız: Sevmek karşılıktır! diye.\r\nKaranlığa, yalıtılmışlığa, körleşmeye, yabancılaşmaya, kaybolmaya verebileceğimiz en sert\r\nve en öfkeli yanıttır sevmek. “Kör kuyularda merdivensiz”liğe karşı sevmek.\r\n“Aşk örgütlenmektir bir düşünün abiler”’, ‘Sevmek karşılıktır!’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘530-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:50:32’, ‘2025-11-29 15:50:32’, ”, 530, ‘https://sanalt.tr/?p=531’, 0, ‘revision’, ”, 0), (532, 1, ‘2002-11-29 15:51:21’, ‘2002-11-29 15:51:21’, ‘516K hızında terkedildim\r\nBir yandan iletişim teknolojileri her geçen gün gelişiyor, diğer yandan yalnızlıklar artıyor. Peki\r\nama bu nasıl oluyor?\r\nTeknoloji biraz da savaş sanayisinin hızla gelişmesinden de beslenerek devasa bir pazar\r\nyaratıyor. İnsanlara her gün yeni 'gereksinimler' yaratılmasında pazarlamacılar ve onların en\r\nsadık çete üyeleri reklamcılar sürekli uğraşmaktalar. Hal böyle olunca o kadar da ceviz\r\nsatılmamasına karşın hemen hemen her evde ceviz kıracağının olması misali evlerimiz,\r\nişyerlerimiz üstelik 'ceplerimiz' gerekli gereksiz ürünlerle dolu. Bu ürünleri bolca paralar\r\nsayarak satın aldığımızı hatırdan çıkarmazsak bunun aslında büyük bir pazar olduğu gün gibi\r\nortada.\r\nYani birileri bize gereksinimler yaratıyorlar başka birileri de bu tam da bu gereksinmeleri\r\nkarşılayabilmemiz için ürünler üretiyorlar. Ve elbette bunları satıyorlar.\r\nEksik bir şey yok, değil mi? Eksik olan varsa da onları da 'bedeli mukabilinde' büyük alışveriş\r\nmağazalarından, dev süpermarketlerden, hiçbirini yapamayacak kadar zamanınız yoksa da\r\ntelefon ile ya da internet üzerinden temin etmemiz mümkün.\r\nİnternet ülkemize son on yılda büyük bir hızla girdi. Yine de evinde ya da işyerinde internete\r\nbağlı kişilerin oranının oldukça düşük düzeylerde olduğu söyleniyor. Bu yönden de internetin\r\nkendisi bile iştah açıcı bir pazar.\r\nİnternetin ülkemize gelişinin onuncu yılı geçtiğimiz günlerde 'internet yaşamdır' başlığıyla bir\r\ndizi etkinlikle kutlandı. Ama bir yandan da yeni ceza yasasının internete de kimi kısıtlamalar\r\ngetiriyor olması eleştirildi. Dahası RTÜK'ün görev ve sorumluluk alanına itilen internetin de\r\n'karartılması' an meselesi oldu.\r\nÖzellikle gençler yoğun olarak kullanıyor interneti, böyle tesbit edilmiş. Nasıl ki sinemaya da\r\nen çok gençler gidiyor, bu da doğrudur sanırım. En çok da karşılıklı konuşma ya da\r\nmesajlaşma, karşı cins ile arkadaşlık kurma siteleri ilgi görüyormuş, pornolardan daha sonra.\r\nYalnızlık kötü şey olsa gerek, bu yüzden kimse yalnız olmak istemiyor anlaşılan. Herkes\r\niletişmeye çalışıyor.\r\nYan dairede kimin oturduğundan haberdar değilseniz bile bir tuşla kilometrelerce uzakta\r\nbirisiyle yazışmanız olanaklı, Üstelik o kişiye aşık da olabilirsiniz.\r\nYa da tanıdığınız bir kişiye elektronik ortamda posta yollayabilirsiniz. Postada kaybolma ya da\r\ngecikme derdi olmadan, hem de pul ya da zarf yalamak zorunda kalmadan.\r\nTüm bunlar internete bağlanma hızınızla orantılı. Yani ne kadar hızlı bağlanıyorsanız o kadar\r\nöndesiniz demektir. Peki herkes mutlu mu durumundan? Bunun ile ilgili bir veri yok. Ama sokakta yaşamak zorunda kalan evsizlerin sayısı hemen her gün artıyor. Tinerciler hala\r\noradalar. Okul çağındaki pek çok çocuk 'yasak' olmasına karşın başta otosanayi olmak üzere\r\npek çok ağır işlerde çalıştırılıyor.’, ‘516K hızında terkedildim’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘516k-hizinda-terkedildim’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:55:40’, ‘2025-11-29 15:55:40’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=532’, 0, ‘post’, ”, 0), (533, 1, ‘2025-11-29 15:51:21’, ‘2025-11-29 15:51:21’, ‘516K hızında terkedildim\r\nBir yandan iletişim teknolojileri her geçen gün gelişiyor, diğer yandan yalnızlıklar artıyor. Peki\r\nama bu nasıl oluyor?\r\nTeknoloji biraz da savaş sanayisinin hızla gelişmesinden de beslenerek devasa bir pazar\r\nyaratıyor. İnsanlara her gün yeni 'gereksinimler' yaratılmasında pazarlamacılar ve onların en\r\nsadık çete üyeleri reklamcılar sürekli uğraşmaktalar. Hal böyle olunca o kadar da ceviz\r\nsatılmamasına karşın hemen hemen her evde ceviz kıracağının olması misali evlerimiz,\r\nişyerlerimiz üstelik 'ceplerimiz' gerekli gereksiz ürünlerle dolu. Bu ürünleri bolca paralar\r\nsayarak satın aldığımızı hatırdan çıkarmazsak bunun aslında büyük bir pazar olduğu gün gibi\r\nortada.\r\nYani birileri bize gereksinimler yaratıyorlar başka birileri de bu tam da bu gereksinmeleri\r\nkarşılayabilmemiz için ürünler üretiyorlar. Ve elbette bunları satıyorlar.\r\nEksik bir şey yok, değil mi? Eksik olan varsa da onları da 'bedeli mukabilinde' büyük alışveriş\r\nmağazalarından, dev süpermarketlerden, hiçbirini yapamayacak kadar zamanınız yoksa da\r\ntelefon ile ya da internet üzerinden temin etmemiz mümkün.\r\nİnternet ülkemize son on yılda büyük bir hızla girdi. Yine de evinde ya da işyerinde internete\r\nbağlı kişilerin oranının oldukça düşük düzeylerde olduğu söyleniyor. Bu yönden de internetin\r\nkendisi bile iştah açıcı bir pazar.\r\nİnternetin ülkemize gelişinin onuncu yılı geçtiğimiz günlerde 'internet yaşamdır' başlığıyla bir\r\ndizi etkinlikle kutlandı. Ama bir yandan da yeni ceza yasasının internete de kimi kısıtlamalar\r\ngetiriyor olması eleştirildi. Dahası RTÜK'ün görev ve sorumluluk alanına itilen internetin de\r\n'karartılması' an meselesi oldu.\r\nÖzellikle gençler yoğun olarak kullanıyor interneti, böyle tesbit edilmiş. Nasıl ki sinemaya da\r\nen çok gençler gidiyor, bu da doğrudur sanırım. En çok da karşılıklı konuşma ya da\r\nmesajlaşma, karşı cins ile arkadaşlık kurma siteleri ilgi görüyormuş, pornolardan daha sonra.\r\nYalnızlık kötü şey olsa gerek, bu yüzden kimse yalnız olmak istemiyor anlaşılan. Herkes\r\niletişmeye çalışıyor.\r\nYan dairede kimin oturduğundan haberdar değilseniz bile bir tuşla kilometrelerce uzakta\r\nbirisiyle yazışmanız olanaklı, Üstelik o kişiye aşık da olabilirsiniz.\r\nYa da tanıdığınız bir kişiye elektronik ortamda posta yollayabilirsiniz. Postada kaybolma ya da\r\ngecikme derdi olmadan, hem de pul ya da zarf yalamak zorunda kalmadan.\r\nTüm bunlar internete bağlanma hızınızla orantılı. Yani ne kadar hızlı bağlanıyorsanız o kadar\r\nöndesiniz demektir. Peki herkes mutlu mu durumundan? Bunun ile ilgili bir veri yok. Ama sokakta yaşamak zorunda kalan evsizlerin sayısı hemen her gün artıyor. Tinerciler hala\r\noradalar. Okul çağındaki pek çok çocuk 'yasak' olmasına karşın başta otosanayi olmak üzere\r\npek çok ağır işlerde çalıştırılıyor.’, ‘516K hızında terkedildim’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘532-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:51:21’, ‘2025-11-29 15:51:21’, ”, 532, ‘https://sanalt.tr/?p=533’, 0, ‘revision’, ”, 0), (534, 1, ‘2001-11-29 15:54:20’, ‘2001-11-29 15:54:20’, ‘Geçen bölümün özeti:\r\nGulay kapıdan girer.\r\nHakan :yücel hani eksik yoktu\r\nYücel : o fasülyeden hocam şeyin kızı dikkat et\r\nHakan : neyin kızı ne el kol işareti alırım ayagımın\r\naltına\r\nGülay : ben geç kaldım (gülay : harbici gülay şu\r\nbildiğiniz hatun)\r\nHakan :iyi bana ne git geç kağıdı al\r\nGülay : müdür yardımcısı (iskele alabanda (müdür\r\nyardımcısı ismi manisa’dan) bana gıcık geç kağıdı\r\nvermez.\r\nHakan : sende odama gel dersten sonra bir ara babanı da çağır oda odama uğrasın\r\nSessizlik Bugünkü bölüm:\r\nHakan sigara almak için gittiği bakkaldan sigara\r\nalmadan döner. tıpktı diploma almak için gittiği\r\nokuldan almaması gibi. evde jimi onu beklemektedir.\r\nJimi: selam\r\nHakan: Selam da sen…\r\nJimi: Evet ya ben, uzun zaman oldu\r\nHakan: Peki ama Jim'e ne oldu\r\nJimi: O epeydir iskele_alabanda'nın masa üstündeydi\r\nzaten, buraya nasıl geldi oda anlamamıştı\r\nHakan: Sen…, sen iskele_alabanda'yı tanır mısın\r\nJimi: Efsaneler birbirini bilir\r\nHakan: Vay be\r\nJimi: Şimdi bir yeni dergi çıkmış altyazı, bir de\r\nkısafilmciler dernek kurmuşlar istanbul'da,\r\niskele_alabanda söyledi bunları\r\nHakan: O ne yapacakmış ki\r\nJimi: Valla bilmem, bir kısa film yapacakmış epeydir\r\ndüşündüğü, ama laf aramızda ondan da pek iş çıkmaz\r\nHakan: Onun müdürlük yaptığı doğru mu, gülay\r\nsöylediydi bana\r\nJimi: Yok be evlat, ne gezer, o bir filmi bile\r\nyönetemez, kaldı ki bir insanı asla\r\nGülay araya girer\r\nGülay: Ama beni kızdırdı bana şey dedi\r\nJimi: Peah, siz onu hepten yannış annamışınız be dostlar, onun tüm maksadı iyi birşeyler olsun,\r\ninsanlar birbirine saygı duysun\r\nGülay: Duydun mu\r\nJimi: Saygı mı\r\nGülay: Yok be, sesleri\r\nHakan: evet, bu tarafa doğru birisi geliyor sanki\r\nGülay: yoksa bu o mu\r\nHakan: olamaz, sonunda.. sesler yakınlaşmaktadır iyice yakınlaşmaktadır\r\nartık yakında değil tam da oradadır Hakan: yücelmiş bu\r\nYücel: birini mi bekliyordunuz\r\nGülay: biz şey sanmıştık, iskele_alabanda\r\nYücel: Haa, o mu, o şimdi evde benim radyo programımı\r\ndinliyor\r\nHakan: Yani sen onu tanıyor musun\r\nYücel: Onu herkes tanır, belkide tanınmadığı kişidir o\r\nGülay: ya, öyle mi, peki nerede bulurum onu\r\nYücel: ne o kız, niye sordun bakayım\r\nGülay: yok be, düşündüğün gibi değil\r\nYücel: onu mutlaka bir sinemada görebilirsiniz seyirciler terkeder (heralde yani)\r\njimi de… giderken sorar\r\nJimi: Peki dostlar, bugün asinema için ne yaptınız\r\nHakan: Şey.. herkes terkeder (oh be)’, ‘Geçen bölümün özeti:’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘gecen-bolumun-ozeti’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:54:50’, ‘2025-11-29 15:54:50’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=534’, 0, ‘post’, ”, 0), (535, 1, ‘2025-11-29 15:54:41’, ‘2025-11-29 15:54:41’, ‘Geçen bölümün özeti:\r\nGulay kapıdan girer.\r\nHakan :yücel hani eksik yoktu\r\nYücel : o fasülyeden hocam şeyin kızı dikkat et\r\nHakan : neyin kızı ne el kol işareti alırım ayagımın\r\naltına\r\nGülay : ben geç kaldım (gülay : harbici gülay şu\r\nbildiğiniz hatun)\r\nHakan :iyi bana ne git geç kağıdı al\r\nGülay : müdür yardımcısı (iskele alabanda (müdür\r\nyardımcısı ismi manisa’dan) bana gıcık geç kağıdı\r\nvermez.\r\nHakan : sende odama gel dersten sonra bir ara babanı da çağır oda odama uğrasın\r\nSessizlik Bugünkü bölüm:\r\nHakan sigara almak için gittiği bakkaldan sigara\r\nalmadan döner. tıpktı diploma almak için gittiği\r\nokuldan almaması gibi. evde jimi onu beklemektedir.\r\nJimi: selam\r\nHakan: Selam da sen…\r\nJimi: Evet ya ben, uzun zaman oldu\r\nHakan: Peki ama Jim'e ne oldu\r\nJimi: O epeydir iskele_alabanda'nın masa üstündeydi\r\nzaten, buraya nasıl geldi oda anlamamıştı\r\nHakan: Sen…, sen iskele_alabanda'yı tanır mısın\r\nJimi: Efsaneler birbirini bilir\r\nHakan: Vay be\r\nJimi: Şimdi bir yeni dergi çıkmış altyazı, bir de\r\nkısafilmciler dernek kurmuşlar istanbul'da,\r\niskele_alabanda söyledi bunları\r\nHakan: O ne yapacakmış ki\r\nJimi: Valla bilmem, bir kısa film yapacakmış epeydir\r\ndüşündüğü, ama laf aramızda ondan da pek iş çıkmaz\r\nHakan: Onun müdürlük yaptığı doğru mu, gülay\r\nsöylediydi bana\r\nJimi: Yok be evlat, ne gezer, o bir filmi bile\r\nyönetemez, kaldı ki bir insanı asla\r\nGülay araya girer\r\nGülay: Ama beni kızdırdı bana şey dedi\r\nJimi: Peah, siz onu hepten yannış annamışınız be dostlar, onun tüm maksadı iyi birşeyler olsun,\r\ninsanlar birbirine saygı duysun\r\nGülay: Duydun mu\r\nJimi: Saygı mı\r\nGülay: Yok be, sesleri\r\nHakan: evet, bu tarafa doğru birisi geliyor sanki\r\nGülay: yoksa bu o mu\r\nHakan: olamaz, sonunda.. sesler yakınlaşmaktadır iyice yakınlaşmaktadır\r\nartık yakında değil tam da oradadır Hakan: yücelmiş bu\r\nYücel: birini mi bekliyordunuz\r\nGülay: biz şey sanmıştık, iskele_alabanda\r\nYücel: Haa, o mu, o şimdi evde benim radyo programımı\r\ndinliyor\r\nHakan: Yani sen onu tanıyor musun\r\nYücel: Onu herkes tanır, belkide tanınmadığı kişidir o\r\nGülay: ya, öyle mi, peki nerede bulurum onu\r\nYücel: ne o kız, niye sordun bakayım\r\nGülay: yok be, düşündüğün gibi değil\r\nYücel: onu mutlaka bir sinemada görebilirsiniz seyirciler terkeder (heralde yani)\r\njimi de… giderken sorar\r\nJimi: Peki dostlar, bugün asinema için ne yaptınız\r\nHakan: Şey.. herkes terkeder (oh be)’, ‘Geçen bölümün özeti:’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘534-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:54:41’, ‘2025-11-29 15:54:41’, ”, 534, ‘https://sanalt.tr/?p=535’, 0, ‘revision’, ”, 0), (536, 1, ‘2025-11-29 15:54:45’, ‘2025-11-29 15:54:45’, ‘Geçen bölümün özeti:\nGulay kapıdan girer.\nHakan :yücel hani eksik yoktu\nYücel : o fasülyeden hocam şeyin kızı dikkat et\nHakan : neyin kızı ne el kol işareti alırım ayagımın\naltına\nGülay : ben geç kaldım (gülay : harbici gülay şu\nbildiğiniz hatun)\nHakan :iyi bana ne git geç kağıdı al\nGülay : müdür yardımcısı (iskele alabanda (müdür\nyardımcısı ismi manisa’dan) bana gıcık geç kağıdı\nvermez.\nHakan : sende odama gel dersten sonra bir ara babanı\n\nda çağır oda odama uğrasın\nSessizlik\n\nBugünkü bölüm:\nHakan sigara almak için gittiği bakkaldan sigara\nalmadan döner. tıpktı diploma almak için gittiği\nokuldan almaması gibi. evde jimi onu beklemektedir.\nJimi: selam\nHakan: Selam da sen…\nJimi: Evet ya ben, uzun zaman oldu\nHakan: Peki ama Jim'e ne oldu\nJimi: O epeydir iskele_alabanda'nın masa üstündeydi\nzaten, buraya nasıl geldi oda anlamamıştı\nHakan: Sen…, sen iskele_alabanda'yı tanır mısın\nJimi: Efsaneler birbirini bilir\nHakan: Vay be\nJimi: Şimdi bir yeni dergi çıkmış altyazı, bir de\nkısafilmciler dernek kurmuşlar istanbul'da,\niskele_alabanda söyledi bunları\nHakan: O ne yapacakmış ki\nJimi: Valla bilmem, bir kısa film yapacakmış epeydir\ndüşündüğü, ama laf aramızda ondan da pek iş çıkmaz\nHakan: Onun müdürlük yaptığı doğru mu, gülay\nsöylediydi bana\nJimi: Yok be evlat, ne gezer, o bir filmi bile\nyönetemez, kaldı ki bir insanı asla\nGülay araya girer\nGülay: Ama beni kızdırdı bana şey dedi\nJimi: Peah, siz onu hepten yannış annamışınız be\n\ndostlar, onun tüm maksadı iyi birşeyler olsun,\ninsanlar birbirine saygı duysun\nGülay: Duydun mu\nJimi: Saygı mı\nGülay: Yok be, sesleri\nHakan: evet, bu tarafa doğru birisi geliyor sanki\nGülay: yoksa bu o mu\nHakan: olamaz, sonunda..\n\nsesler yakınlaşmaktadır\n\niyice yakınlaşmaktadır\nartık yakında değil tam da oradadır\n\nHakan: yücelmiş bu\nYücel: birini mi bekliyordunuz\nGülay: biz şey sanmıştık, iskele_alabanda\nYücel: Haa, o mu, o şimdi evde benim radyo programımı\ndinliyor\nHakan: Yani sen onu tanıyor musun\nYücel: Onu herkes tanır, belkide tanınmadığı kişidir o\nGülay: ya, öyle mi, peki nerede bulurum onu\nYücel: ne o kız, niye sordun bakayım\nGülay: yok be, düşündüğün gibi değil\nYücel: onu mutlaka bir sinemada görebilirsiniz\n\nseyirciler terkeder (heralde yani)\njimi de…\n\ngiderken sorar\nJimi: Peki dostlar, bugün asinema için ne yaptınız\nHakan: Şey..\n\nherkes terkeder (oh be)’, ‘Geçen bölümün özeti:’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘534-autosave-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 15:54:45’, ‘2025-11-29 15:54:45’, ”, 534, ‘https://sanalt.tr/?p=536’, 0, ‘revision’, ”, 0), (537, 1, ‘2006-11-29 16:23:00’, ‘2006-11-29 16:23:00’, ‘Yüksel Akkaya, “Gecekonduları niçin yıkmalıyız?” başlıklı bir yazısında “bir devrimci, bir sosyalistin gecekonduları savunmasının büyük bir çelişki olmasının ötesinde, büyük bir yanlış” olduğunu söyleyip Engels”e atıfla, gecekonduların “konut sorununa burjuvazinin bulduğu çözüm olduğunu” savlamaktadır. Gecekondular için, burjuvazinin bulduğu değil de kullandığı çözüm dense daha doğru olmaz mı? Çünkü gecekondu yapımını ilk başta akıl eden ve uygulatan herhalde burjuvazi değil devrimci ve ilerici görüş sahibi insanlardı. Hatta bu kimseler kendilerine oturacak bir ev yapmaya bile yeltenmeyip, başkalarının ev sahibi olmasına çaba harcamış, bizzat inşaatlara katılmışlardır. Yani gecekondular, barınma sorununu çözmek için göreve gelen hükümetlerlerin görevlerini yapmadığını/yapamadığını gösterir. Bunu çözmekte kendini yetkili gören ve yapabileceğinin iddia eden devletin nasıl da işlevsiz kaldığını gösterir. Gecekondu inşa edenler hiçbir resmi işlem yapmadan, hiç kimseye vergi vermeden bu işe başlamış, öyle de sürdürmüşlerdir. Elbette yalnızca bir bina inşaasıyla da yetinilmemesi gerektiğinin farkındaydılar. Altyapıyı düşünmüşseler bile bunu tek başlarına çözememişlerdir ama yine de topraktan ya da çakıldan da olsa yol yapılması için devlet beklenmemiştir. Elektrik hemen her eve bir süre sonra bağlanmıştır. Bunda da devlet kurumlarının belirleyici bir çabası olmamıştır. İçme suyu sorununu da ya mahalle çeşmeleri ile ya da tankerlerle taşıdıkları sularla çözmeye çabalamışlardır. Burada da devlet hiç ortalarda görünmemiştir. Gecekondular baştan sona sivil itaatsizlik örneğidir. (Mecburen de olsa) devletsiz bir yaşam denemesidir. Halkın bulduğu ve geliştirdiği (çözüm olmasa bile) bir yanıttır. Gecekondu halkının yerel yönetimlerle de her zaman çok uyumlu olamadıkları bir gerçektir. Belediye başkan adaylarının, sayıları ve nüfusları gittikçe çoğalan gecekondu bölgelerini birer oy deposu olarak görmeleri ve sonrasında vaatlerine rağmen oralara hizmet götürmeyi “unutmaları” hemen her dönem yaşanmış şeylerdir. Aslında ilk başlarda belli küçük girişimlerle daha yaşanır bir hale dönüştürülebilecek gecekondu mahalleleri barındırdıkları muhalif ve sistem karşıtı eğilim nedeniyle görmezden gelinmiş, kendi kaderine terkedilmiştir, bir bakıma böylece yok olmaları beklenmiştir. Oysa önceden gidenlerin hem kendi aralarında hem de sonradan gelenle dayanışmaları sonucunda gecekondu sayıları hızlı bir şekilde artmıştır. Kapitalist sistemin karşılıksız dayanışmaya alerjisi olmasına rağmen gecekondulular kendi dayanışmacı kültür ve geleneklerini yakın zamana dek sürdürmüşlerdir zamanla bu evleri yalnızca sanayi siteleri ya da fabrikalarda çalışanlar değil şehrin modern semtlerindeki iş merkezleri ya da plazalarda çalışanlarda doldurmaya başlamış, onların çocukları da yine iyi semtlerdeki özel ve paralı okullarda okumaya başlamışlardır. Yüksel Akkaya, yazısında devamla “sağlıklı bir yaşam sağlayacak olanaklardan yoksun olan bu gecekondu konutlar zamanla işçi sınıfının mücadelesinin önündeki engellerden birine dönüşürken, ücretler üzerinde olumsuz bir etkide de bulunmuş” olduğunu söylemektedir. ücret talebi konusundaki bu yönlü bir olumsuzluk elbette vardır. Bir diğer etken olarak da bu “taze şehirli” işçilerin köylerinden yakın bir zamana dek düzenli olarak gelen erzaklar(un/tereyağ/peynir/kavurma/her türlü sebze ve meyve) sayılabilir. Ama ilerleyen yıllar içinde Türkiye”nin tarım ve hayvancılık alanında bilinçli olarak geriletilmesi, pek çok köyün ”güvenlik” nedeniyle boşaltılması gibi nedenlerle bu destek kısmi olarak sürmekle beraber gittikçe azalmış durumdadır. “Gecekondulaşmayı hem sağlıklı bir konutta barınma, hem de sınıf mücadelesi açısından tartışmak” için kaleme aldığını yazdığını belirten Yüksel Akkaya ”ya, köylerde de buna benzeyen “sağlıksız” evlerde yaşanmasına rağmen, havanın, suyun temiz, yiyeceklerin doğal ve hormonsuz olması, kişilerin iş,okul stresi yaşamaması, trafik ve benzeri sorunların olmaması gibi nedenlerle akıl ve beden sağlıklarının bozulmadığını hatırlatmak gerekir. Oturulan evin kimin sahipliğinde olduğu ya da olması gerektiği elbette tartışılabilinir. Ama unutulmamalıdır ki üretim araçları şimdiki sahiplerinin elinde olduğu sürece, bir başka deyişle birileri (ki bu yazıda işçiler olarak adları geçmektedir) bir başkaları için üretiyor ama ürettiklerini kullanabilmek için dahi, onu üretmek için harcadıkları emeklerinin yetmiyor olduğu her durumda, ki günümüzde durum böyledir, ev/kondu sahipliğinin kimde olduğu barınma sorunlarını anlamada ve çözmede çok da belirleyici olamayacaktır. Gecekonduları yapanlar ve oralarda yaşayanlar ilk başlarda gerçekten de ihtiyaç sahipleri olmalarına karşın, tek göz ve tek katlı inşa edilen konduların gittikçe hem oda hem de kat sayıları artmış, öyle ki, gecekondulara kiracı da alınarak oradan gelir de elde edilmeye başlanmıştır. Bu hemen hepimizin şikayetçi olduğu ranttan başka şey elbette değildir. Bu rant hemen herkesin iştahını kabartmış, hükümetler ve yerel yönetimler de bundan faydalanmayı denemişlerdir. “kentsel dönüşüm projesi” ile yapılmak istenen konduların tek tek ev değerlerinin el değiştirmesi değilse de, konduların kapladığı bölgelerin zamanla şehrin en merkezi yerlerinde kalmaları nedeniyle arsa değerleridir. Bu gibi yerlerin hem “modern” şehircilik”e uymadığı, çirkin oldukları, oralarda sağlıksız yaşandığı, bunlardan kurtulunması gerektiği pompalanırken öte yandan asıl olarak da olası alıcılara pazarlama çalışmaları yürütülmektedir. “Kentsel Dönüşüm Projesi” kapsamındakı yıkımların ardından halihazırda duraklarda yaşamak durumunda kalanların tamamı oturdukları kondularda kiracı olanlardır. Kondulara sahip olanlara belediye ya da toplu konut idaresi iyi kötü bir yer göstermiş, karşılık olarak bir ev vermişse de kiracılar için herhangi bir düzenleme yapılmamıştır. Hani, gecekondular için halkın bulduğu ve geliştirdiği (çözüm olmasa bile) bir yanıttır demiştim ya. Bu kez de sokakta yaşamaya bırakılan gecekondu kiracıları belediyeye ait otobüs duraklarına “yerleşmiş” orada yaşamaya çabalıyor. Gecekondunun bir yanıt olmaya yetmediği durumda “durakkondu” beliriyor. Aslında bu yazının yazılmasına gerekçe olan fikir yerine yani gecekonduları yıkmak yerine hemen her yeri kondu haline getirip bu yanıtı daha da güçlü vurgulamak daha iyi değil mi? Bu amaçlarla geçtiğimiz ay bir grup otorite karşıtı, Taksim Meydanı”ndaki otobüs duraklarını bez, naylon, muşamba, karton gibi ”yapı malzemeleriyle” kapatıp ”yaşanacak bir yer” haline getirdi. Minik bir halı, bir çift terlik ve saksıdaki çiçek”i de ihmal etmediler. Yani fiziksel olarak bir binayı ya da durağı yıkmadan da orada devlet otoritesinin olmadığını söylemek, varsa bile yıkmak pek ala mümkündü. Onlar da onu yaptı. Yani geneller ve özetlersek: her gecekondu devletin acizliğinin bir göstergesidir. Devlet bunları yıkarak oralarda yaşayanları ”hayata döndürmeye” çabalıyor. Kendi belirlediği, kendi sınırladığı hayatlara. Yüksel Akkaya yazısında Engels”in “… konut, bahçe ve tarla mülkiyeti ve oturulan yerde çalışma garantisi, bugün geniş çapta sanayinin şartları altında, yalnız bazı bölgeler ve iş kolları için değil, bütün ülke için, sadece işçi sınıfının büyük engeli olarak kalmayıp, aynı zamanda ücretlerin eşi görülmedik şekilde normal seviyenin çok altına düşmesinin esas nedeni olmuştur” sözünü de hatırlatıp “sefalet düzeyindeki ücretlerin kabul edilmesine yol açan temel etkenlerden biri, emekçilerin önemli bir bölümünün kira ödemediği gecekondusunda oturmasından kaynaklanmaktadır demektedir. Engels”in sözünün tek karşılığı “oturulan yere kira ödenirse işçi daha yüksek ücret isteyebilir” midir acaba? Yoksa zorunlu ve ücretli çalışmanın ortadan kalktığı, elbette herhangi bir mülkiyete sahipliğin de söz konusu olmadığı bir dünya mı hayal etmeli? Ve bunun adımlarını da hemen bugünden atmalı: istemediğimiz koşullarda çalışmayarak ve ihtiyacımızdan fazlasını üretmeyerek. Kondu dedikleri evimiz bizim de olmasa ama kimseye orda yaşıyoruz diye kira da ödemesek. Hep sözü edilen “işçi sınıfının üretimden gelen gücü” üretmek değil üretmemektir. Kârı, rantı, sömürüyü durdurmak ancak o pazarı ortadan kaldırmakla, yani o pazara ne mal ne de hizmet üretmemekle olanaklı olabilir. Bu çok açıkken işsizlere iş ve çalışanlara işgüvencesi istemek bu sistemden sittin sene kurtulamamak demektir. Oysa kapitalist sistemin temelini sarsmak ve nihayetinde onu yıkmak için yapılması gereken yegane şey bir başkası için ve herhangi bir ücret karşılığı çalışmayı reddetmek ve dolayısıyla hiçbir şeyin satılmadığı ve satın alınmadığı bir yaşam istemek değilse nedir? Sistemin asıl korkusu bu değil midir? Belki evler belli bir mimariye göre tasarlanmamış olabilir ama son Marmara depreminde görüldü ki “planlı-projeli çok katlı modern siteler” yerle bir olurken bir ya da iki katlı gecekondu evler küçük çatlaklarla yerlerinde kaldı. Hem gecekondularda yaşayanlar mutlaka evlerini bahçe içinde yaptıklarından ya da evi inşa ettikten hemen sonra ilk yaptıkları şeyin çevreye bir şeyler ekmek olduğu dikkate alınırsa gecekondu sakinleri böylece hem gündelik gereksinimlerini karşılayacak domates, marul ve benzerlerini kendileri ürettiler, hem de bu yeşil örtü kentin tümününü gereksinim duyduğu oksijenin belli bir kısmını da sağlamış oldu. Kaldı ki kişilerin hem yaşayacakları evi bizzat inşa etmeleri hem de yedikleri domatesi kendilerinin yetiştirmeleri üretkenliklerini geliştirmekle kalmayıp kendi emeklerine yabancı olmamayı da getirdiğinden özellikle önemli ayrıntılardır. Ve nihayetinde “gecekonduları yıkmalıyız” diyor Akkaya, “çünkü, gecekondular sağlıksız barınma yerleridir ve emekçiler burada yaşamayı hak etmemektedir” gecekonduların tek başlarına bir suçları yoktur. hatta küçük, şirin, sevimli, renkli, özgün olanları bir hayli fazladır. Aslında köyden gelen bir mirastır. Köyün şehire taşınmasıdır bir bakıma. bir kültür gizlidir o basit karmaşıklıklarında. Oraları korunmasız birer mahalledir. Komşuluklar vardır her şeye rağmen. Zaten devrimcilerin oralarda barınabilmelerinin ve faaliyet yürütebilmelerinin nedeni bu sıcak ilişkiler değilse nedir? Yıkacaksak herhangi bir kültürleri olmayan, soğuk, çirkin, yapay, yüksek güvenlik duvarlı, gözetleme kameralı plazaları, gökdelenleri yıkalım. Oralarda yaşamayı ne şimdi(!) ne de hiçbir zaman haketmiyoruz. Gecekonduları yıkmak mı? Önce plazaları sonra da kapitalizmi yıksak bu yetmez mi?’, ‘Gecekonduları Yıkmak Mı? Önce Plazaları Sonra da Kapitalizmi Yıksak Yetmez Mi?’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘gecekondulari-yikmak-mi-once-plazalari-sonra-da-kapitalizmi-yiksak-yetmez-mi’, ”, ”, ‘2025-11-29 16:23:54’, ‘2025-11-29 16:23:54’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=537’, 0, ‘post’, ”, 0), (538, 1, ‘2025-11-29 16:23:54’, ‘2025-11-29 16:23:54’, ‘Yüksel Akkaya, “Gecekonduları niçin yıkmalıyız?” başlıklı bir yazısında “bir devrimci, bir sosyalistin gecekonduları savunmasının büyük bir çelişki olmasının ötesinde, büyük bir yanlış” olduğunu söyleyip Engels”e atıfla, gecekonduların “konut sorununa burjuvazinin bulduğu çözüm olduğunu” savlamaktadır. Gecekondular için, burjuvazinin bulduğu değil de kullandığı çözüm dense daha doğru olmaz mı? Çünkü gecekondu yapımını ilk başta akıl eden ve uygulatan herhalde burjuvazi değil devrimci ve ilerici görüş sahibi insanlardı. Hatta bu kimseler kendilerine oturacak bir ev yapmaya bile yeltenmeyip, başkalarının ev sahibi olmasına çaba harcamış, bizzat inşaatlara katılmışlardır. Yani gecekondular, barınma sorununu çözmek için göreve gelen hükümetlerlerin görevlerini yapmadığını/yapamadığını gösterir. Bunu çözmekte kendini yetkili gören ve yapabileceğinin iddia eden devletin nasıl da işlevsiz kaldığını gösterir. Gecekondu inşa edenler hiçbir resmi işlem yapmadan, hiç kimseye vergi vermeden bu işe başlamış, öyle de sürdürmüşlerdir. Elbette yalnızca bir bina inşaasıyla da yetinilmemesi gerektiğinin farkındaydılar. Altyapıyı düşünmüşseler bile bunu tek başlarına çözememişlerdir ama yine de topraktan ya da çakıldan da olsa yol yapılması için devlet beklenmemiştir. Elektrik hemen her eve bir süre sonra bağlanmıştır. Bunda da devlet kurumlarının belirleyici bir çabası olmamıştır. İçme suyu sorununu da ya mahalle çeşmeleri ile ya da tankerlerle taşıdıkları sularla çözmeye çabalamışlardır. Burada da devlet hiç ortalarda görünmemiştir. Gecekondular baştan sona sivil itaatsizlik örneğidir. (Mecburen de olsa) devletsiz bir yaşam denemesidir. Halkın bulduğu ve geliştirdiği (çözüm olmasa bile) bir yanıttır. Gecekondu halkının yerel yönetimlerle de her zaman çok uyumlu olamadıkları bir gerçektir. Belediye başkan adaylarının, sayıları ve nüfusları gittikçe çoğalan gecekondu bölgelerini birer oy deposu olarak görmeleri ve sonrasında vaatlerine rağmen oralara hizmet götürmeyi “unutmaları” hemen her dönem yaşanmış şeylerdir. Aslında ilk başlarda belli küçük girişimlerle daha yaşanır bir hale dönüştürülebilecek gecekondu mahalleleri barındırdıkları muhalif ve sistem karşıtı eğilim nedeniyle görmezden gelinmiş, kendi kaderine terkedilmiştir, bir bakıma böylece yok olmaları beklenmiştir. Oysa önceden gidenlerin hem kendi aralarında hem de sonradan gelenle dayanışmaları sonucunda gecekondu sayıları hızlı bir şekilde artmıştır. Kapitalist sistemin karşılıksız dayanışmaya alerjisi olmasına rağmen gecekondulular kendi dayanışmacı kültür ve geleneklerini yakın zamana dek sürdürmüşlerdir zamanla bu evleri yalnızca sanayi siteleri ya da fabrikalarda çalışanlar değil şehrin modern semtlerindeki iş merkezleri ya da plazalarda çalışanlarda doldurmaya başlamış, onların çocukları da yine iyi semtlerdeki özel ve paralı okullarda okumaya başlamışlardır. Yüksel Akkaya, yazısında devamla “sağlıklı bir yaşam sağlayacak olanaklardan yoksun olan bu gecekondu konutlar zamanla işçi sınıfının mücadelesinin önündeki engellerden birine dönüşürken, ücretler üzerinde olumsuz bir etkide de bulunmuş” olduğunu söylemektedir. ücret talebi konusundaki bu yönlü bir olumsuzluk elbette vardır. Bir diğer etken olarak da bu “taze şehirli” işçilerin köylerinden yakın bir zamana dek düzenli olarak gelen erzaklar(un/tereyağ/peynir/kavurma/her türlü sebze ve meyve) sayılabilir. Ama ilerleyen yıllar içinde Türkiye”nin tarım ve hayvancılık alanında bilinçli olarak geriletilmesi, pek çok köyün ”güvenlik” nedeniyle boşaltılması gibi nedenlerle bu destek kısmi olarak sürmekle beraber gittikçe azalmış durumdadır. “Gecekondulaşmayı hem sağlıklı bir konutta barınma, hem de sınıf mücadelesi açısından tartışmak” için kaleme aldığını yazdığını belirten Yüksel Akkaya ”ya, köylerde de buna benzeyen “sağlıksız” evlerde yaşanmasına rağmen, havanın, suyun temiz, yiyeceklerin doğal ve hormonsuz olması, kişilerin iş,okul stresi yaşamaması, trafik ve benzeri sorunların olmaması gibi nedenlerle akıl ve beden sağlıklarının bozulmadığını hatırlatmak gerekir. Oturulan evin kimin sahipliğinde olduğu ya da olması gerektiği elbette tartışılabilinir. Ama unutulmamalıdır ki üretim araçları şimdiki sahiplerinin elinde olduğu sürece, bir başka deyişle birileri (ki bu yazıda işçiler olarak adları geçmektedir) bir başkaları için üretiyor ama ürettiklerini kullanabilmek için dahi, onu üretmek için harcadıkları emeklerinin yetmiyor olduğu her durumda, ki günümüzde durum böyledir, ev/kondu sahipliğinin kimde olduğu barınma sorunlarını anlamada ve çözmede çok da belirleyici olamayacaktır. Gecekonduları yapanlar ve oralarda yaşayanlar ilk başlarda gerçekten de ihtiyaç sahipleri olmalarına karşın, tek göz ve tek katlı inşa edilen konduların gittikçe hem oda hem de kat sayıları artmış, öyle ki, gecekondulara kiracı da alınarak oradan gelir de elde edilmeye başlanmıştır. Bu hemen hepimizin şikayetçi olduğu ranttan başka şey elbette değildir. Bu rant hemen herkesin iştahını kabartmış, hükümetler ve yerel yönetimler de bundan faydalanmayı denemişlerdir. “kentsel dönüşüm projesi” ile yapılmak istenen konduların tek tek ev değerlerinin el değiştirmesi değilse de, konduların kapladığı bölgelerin zamanla şehrin en merkezi yerlerinde kalmaları nedeniyle arsa değerleridir. Bu gibi yerlerin hem “modern” şehircilik”e uymadığı, çirkin oldukları, oralarda sağlıksız yaşandığı, bunlardan kurtulunması gerektiği pompalanırken öte yandan asıl olarak da olası alıcılara pazarlama çalışmaları yürütülmektedir. “Kentsel Dönüşüm Projesi” kapsamındakı yıkımların ardından halihazırda duraklarda yaşamak durumunda kalanların tamamı oturdukları kondularda kiracı olanlardır. Kondulara sahip olanlara belediye ya da toplu konut idaresi iyi kötü bir yer göstermiş, karşılık olarak bir ev vermişse de kiracılar için herhangi bir düzenleme yapılmamıştır. Hani, gecekondular için halkın bulduğu ve geliştirdiği (çözüm olmasa bile) bir yanıttır demiştim ya. Bu kez de sokakta yaşamaya bırakılan gecekondu kiracıları belediyeye ait otobüs duraklarına “yerleşmiş” orada yaşamaya çabalıyor. Gecekondunun bir yanıt olmaya yetmediği durumda “durakkondu” beliriyor. Aslında bu yazının yazılmasına gerekçe olan fikir yerine yani gecekonduları yıkmak yerine hemen her yeri kondu haline getirip bu yanıtı daha da güçlü vurgulamak daha iyi değil mi? Bu amaçlarla geçtiğimiz ay bir grup otorite karşıtı, Taksim Meydanı”ndaki otobüs duraklarını bez, naylon, muşamba, karton gibi ”yapı malzemeleriyle” kapatıp ”yaşanacak bir yer” haline getirdi. Minik bir halı, bir çift terlik ve saksıdaki çiçek”i de ihmal etmediler. Yani fiziksel olarak bir binayı ya da durağı yıkmadan da orada devlet otoritesinin olmadığını söylemek, varsa bile yıkmak pek ala mümkündü. Onlar da onu yaptı. Yani geneller ve özetlersek: her gecekondu devletin acizliğinin bir göstergesidir. Devlet bunları yıkarak oralarda yaşayanları ”hayata döndürmeye” çabalıyor. Kendi belirlediği, kendi sınırladığı hayatlara. Yüksel Akkaya yazısında Engels”in “… konut, bahçe ve tarla mülkiyeti ve oturulan yerde çalışma garantisi, bugün geniş çapta sanayinin şartları altında, yalnız bazı bölgeler ve iş kolları için değil, bütün ülke için, sadece işçi sınıfının büyük engeli olarak kalmayıp, aynı zamanda ücretlerin eşi görülmedik şekilde normal seviyenin çok altına düşmesinin esas nedeni olmuştur” sözünü de hatırlatıp “sefalet düzeyindeki ücretlerin kabul edilmesine yol açan temel etkenlerden biri, emekçilerin önemli bir bölümünün kira ödemediği gecekondusunda oturmasından kaynaklanmaktadır demektedir. Engels”in sözünün tek karşılığı “oturulan yere kira ödenirse işçi daha yüksek ücret isteyebilir” midir acaba? Yoksa zorunlu ve ücretli çalışmanın ortadan kalktığı, elbette herhangi bir mülkiyete sahipliğin de söz konusu olmadığı bir dünya mı hayal etmeli? Ve bunun adımlarını da hemen bugünden atmalı: istemediğimiz koşullarda çalışmayarak ve ihtiyacımızdan fazlasını üretmeyerek. Kondu dedikleri evimiz bizim de olmasa ama kimseye orda yaşıyoruz diye kira da ödemesek. Hep sözü edilen “işçi sınıfının üretimden gelen gücü” üretmek değil üretmemektir. Kârı, rantı, sömürüyü durdurmak ancak o pazarı ortadan kaldırmakla, yani o pazara ne mal ne de hizmet üretmemekle olanaklı olabilir. Bu çok açıkken işsizlere iş ve çalışanlara işgüvencesi istemek bu sistemden sittin sene kurtulamamak demektir. Oysa kapitalist sistemin temelini sarsmak ve nihayetinde onu yıkmak için yapılması gereken yegane şey bir başkası için ve herhangi bir ücret karşılığı çalışmayı reddetmek ve dolayısıyla hiçbir şeyin satılmadığı ve satın alınmadığı bir yaşam istemek değilse nedir? Sistemin asıl korkusu bu değil midir? Belki evler belli bir mimariye göre tasarlanmamış olabilir ama son Marmara depreminde görüldü ki “planlı-projeli çok katlı modern siteler” yerle bir olurken bir ya da iki katlı gecekondu evler küçük çatlaklarla yerlerinde kaldı. Hem gecekondularda yaşayanlar mutlaka evlerini bahçe içinde yaptıklarından ya da evi inşa ettikten hemen sonra ilk yaptıkları şeyin çevreye bir şeyler ekmek olduğu dikkate alınırsa gecekondu sakinleri böylece hem gündelik gereksinimlerini karşılayacak domates, marul ve benzerlerini kendileri ürettiler, hem de bu yeşil örtü kentin tümününü gereksinim duyduğu oksijenin belli bir kısmını da sağlamış oldu. Kaldı ki kişilerin hem yaşayacakları evi bizzat inşa etmeleri hem de yedikleri domatesi kendilerinin yetiştirmeleri üretkenliklerini geliştirmekle kalmayıp kendi emeklerine yabancı olmamayı da getirdiğinden özellikle önemli ayrıntılardır. Ve nihayetinde “gecekonduları yıkmalıyız” diyor Akkaya, “çünkü, gecekondular sağlıksız barınma yerleridir ve emekçiler burada yaşamayı hak etmemektedir” gecekonduların tek başlarına bir suçları yoktur. hatta küçük, şirin, sevimli, renkli, özgün olanları bir hayli fazladır. Aslında köyden gelen bir mirastır. Köyün şehire taşınmasıdır bir bakıma. bir kültür gizlidir o basit karmaşıklıklarında. Oraları korunmasız birer mahalledir. Komşuluklar vardır her şeye rağmen. Zaten devrimcilerin oralarda barınabilmelerinin ve faaliyet yürütebilmelerinin nedeni bu sıcak ilişkiler değilse nedir? Yıkacaksak herhangi bir kültürleri olmayan, soğuk, çirkin, yapay, yüksek güvenlik duvarlı, gözetleme kameralı plazaları, gökdelenleri yıkalım. Oralarda yaşamayı ne şimdi(!) ne de hiçbir zaman haketmiyoruz. Gecekonduları yıkmak mı? Önce plazaları sonra da kapitalizmi yıksak bu yetmez mi?’, ‘Gecekonduları Yıkmak Mı? Önce Plazaları Sonra da Kapitalizmi Yıksak Yetmez Mi?’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘537-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 16:23:54’, ‘2025-11-29 16:23:54’, ”, 537, ‘https://sanalt.tr/?p=538’, 0, ‘revision’, ”, 0); INSERT INTO `wpyt_posts` VALUES (539, 1, ‘2010-11-29 16:26:46’, ‘2010-11-29 16:26:46’, ‘“Emperyalizm bugün artık bir ülkeyi, topları ve askerleri ile girip klasik anlamda işgal etmiyor. Yeni sömürgecilik, bugün, uzmanları, kredileri, barış gönüllüleri, üsleri ile yani kendini gizleyerek bir ülkeyi işgal ediyor.”(*) İstanbul 2010 Temizlik Operasyonu: Her yıkmada üstün beyazlık!\r\n Operasyon isimleriyle kafanızın karıştığını tahmin ettiğim şu günlerde, bir de ben yeni iki operasyondan söz açarak bu karışıklığı arttırmak istemezdim. Ama böyle yapmazsam, geçenlerde yapılan bir tiyatro etkinliği sırasında aklıma takılan ve sonrasında da aşağıda okuyacağınız hale gelen konuları da aktaramamış olacaktım. Sözü uzatmayayım, bu iki yeni operasyondan birisi Kentsel Dönüşüm, diğeri de Kültür Başkenti. Nasıl, bunları daha önceden duydunuz mu? Hem de bunlar birer operasyon değil de proje mi? İstanbul”un bilinir ve turizm açısından tercih edilir olması için bu tür projeler önemli ve gerekli mi? Neyse, ben devam edeyim, aslında bu iki operasyona “temizlik” isimli başka bir operasyonun ön hazırlıkları desek yeridir. İstanbul”u kötü gösterdiği düşünülen ne varsa, binasıydı, insanıydı, mahallesiydi, kondusuydu, ezgisiydi, rengiydi, dokusuydu, temizlemeyi görev edinen bir operasyon bu. Öyleki, eskiye ait istenmeyen ne varsa, operasyon, lekesini bile bırakmıyor. İstanbul, eski yaşanmışlıklardan hiçbir iz bırakmadan beyazlaştırılıyor. Örneklerini çevremizde rahatlıkla bulabiliriz ama gözümüzüm önünde, gün ortasında, ayan beyan, aleni, apaçık, göstere göstere yapılan bu temizliğe, bu beyazlaştırmaya her nedense müdahale edemiyoruz/etmiyoruz. Ya bu “her yıkmada mükemmel temizlik” bizim de hoşumuza gidiyor, ya da bizim de içimiz zaten “beyaz ve temiz”. Bu açıdan bakılırsa 2010”a da temiz diyebiliriz. Ve elbette 2010 kapsamında İstanbul”daki üniversite tiyatro topluluklarının sahne aldığı tiyatro günleri, ya da belgesel filmlerin izleyiciye sunulması için yapılan belgesel günleri de tek başlarına işitildiğinde gerçekten de çok “temiz”. Ama herşeyi birbaşka şeyle de bağlantı kurmaya çabalayan insan aklı yok mu, ah o akıl! Bu yazının yazılmasına ön ayak olan şey ise, kendini farklı görüşleriyle tanımlayan bir tiyatro topluluğunun geçtiğimiz aylarda 2010 kapsamında yapılan şenlikte yer alması. İlk başta benim de 2010 projelerinden biri olduğunu farketmediğim, ama afişinde 2010 logosunu görünce anladığım ve o anda kendimi tuhaf hissettiğim bir şenlik. -Haksız da değildim, çünkü bu etkinlik için hazırlanan broşürde yazılan amaçlar arasında “kentsel dönüşüm” lafı da ilk maddeler arasındaydı.- Ama asıl şoku, bu durumu sorduğum, kentsel dönüşümün ne olduğunu bildiklerini bildiğim tiyatro grubundaki arkadaşların yanıtlarında yaşadım: Evet ama ne yapalım, bizim de oyunumuzu oynamamız gerekiyordu. Demek oluyor ki, 2010 İstanbul gibi kültür sanat faaliyetleri bir taşla iki kuş misali. Bir yanda, kentsel dönüşüm adı altında binlerce yıllık geçmişe dayanan, birbirinden farklı yaşamları içiçe geçiren kent dokusu talan edilerek yeni rant zenginlerini yaratılıyor. Öte yandan da, kapitalist sistemin kafasını karıştırdığı insanlara kültür ve sanat adı altında meta ürettiriliyor/tükettiriliyor. Karşılığında da bu talana kayıtsız birer izleyici dinleyici konumuna iteleniyor. Öyleyse şimdi, bu ortamda da birşeyler yapılabiliyor fikrinin yayılmasına neden olan ve düzenle yeniden uyumlanmanın yollarını açan Avrupa Kültür Başkenti”nin tarihçesine bir bakalım. Avrupa: Çok sıkıştım, bir şeyler yap Mercori\r\nMercori: Buldum, şimdi de şehirleri satalım (satar) Kentleri birer açık pazara, yaşam alanlarını tektip vitrinlere, kentte yaşayanları kültür ve sanat müşterisine dönüştürmekten öte bir şey olmayan Avrupa Kültür Başkenti fikri, 1985 yılında dönemin Yunanistan”ın solcu Kültür Bakanı Melina Mercouri”den çıktı ve ilk yıl Atina olmak üzere her yıl bir başka bir kentin Avrupa Kültür Başkenti olmasıyla 2000”e kadar sürdü, 2000”den itibaren de hem finanse edilmeye başlandı, hem de AB üyesi olmayan kentler de seçilir oldu. 2010 yılında İstanbul”la beraber Almanya”nın Essen ve Macaristan”ın Pécs kentleri de Avrupa Kültür Başkenti olacak. (1) İstanbul”un 2010 yılında Avrupa Kültür Başkenti olması hazırlıklarını yürütmek üzere öyle ayrıcalıklı bir ajans kuruldu ki, bu ajansa yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile sponsorluk harcamalarının tamamı vergiden muaf sayıldı. Üstelik ajans harcamalarına kaynak sağlamak amacıyla özel bir fon oluşturuldu. Fona ek gelir sağlamak üzere de benzinin litresi 1.5 YKR, motorininki ise 1 YKR zamlandı. Yalnızca bu zamlardan dolayı, üç yılın sonunda fona toplam 1 milyar YTL”ye yakın kaynak akmış olacak. Peşin parayı görünce yüzü gülen İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı Genel Sekreteri Eyüp Özgüç”de hızını alamıyor, projeye maddi kaynak sağlamak amacıyla yapılan yasal düzenlemelerin yalnız İstanbul”un değil Türkiye”nin geleceğine yatırım anlamı taşıdığını söylüyor. Böylesi bir ajanstan beklenir bir duyarlılıkla da bu topraklarda başka etnik ya da kültürel farklılıkların olduğunu bilmezmişcesine: “Türk halkının da katkılarıyla, İstanbul”u bir ”Marka Kent” haline getireceklerini” ekliyor. Ama parayı az bulup “yasa ile ayrılan fonun, kamu kurum ve kuruluşlarının ve özel sektörün desteği ile daha büyütülmesini” istiyor ve paranın kentsel dönüşüm projeleri ile İstanbul”u gerçek bir kültür başkenti yapacak kültür-sanat etkinliklerine harcanacağını söylüyor. Beral: Har vurup harman savuracaklar\r\nAjans: Sen de gel (Beral sessizleşir) Bu devasa pasta herkesin iştahını öylesine kabartıyor ki Beral Madra bile işin kaymağını kendisinin yiyemeyeceği korkusuyla, “sanatçılar, sanat örgütleri, İstanbul 2010 bütçesinin ayrıcalıklı kişi ve kurumların tekelinde olmasına ya da har vurup harman savrulması olasılığına karşı gerekli tepkiyi göstermeli” diyor. Ama neyseki Madra”nın yakınmaları bitiyor, çünkü kendisi de bu ajansın Görsel Sanatlar yönetmenliğine getiriliyor. Standartlaşma ve böylece özgünlükleri yok sayarak/ederek kentleri ve insanları tektipleştirme planları, bu ajans eliyle şimdi de İstanbul”a uygulanmak isteniyor. Bu noktada, kültürel zenginlik dedikleri şeyden ayrıcalıklı bir “zümrenin” meşgul olduğu, zenginlerin beğenisine/tüketimine sunulan kültürden başka bir şey anlamamız mümkün değildir. Zaten, gelişen teknolojinin de marifetiyle tüketim ürünleri çoğalmakta, onlara ulaşmak için daha fazla paralar ödenmesi istenmekte, yani gündelik yaşam bile ancak belli bir gelir grubunun sürdürebileceği bir şeye dönüşmekte, geri kalanların evsiz, barksız sokakta yaşamaya itildiği bir tablo sunulmakta. Akıllardan geçirilen ama henüz uygulanmayan İstanbul vergisi, İstanbul”a vize gibi uygulamalar şimdi çok daha akıllıca ve gizlice uygulanır alanlar bulmaktadır kendine. Önce zengin bir İstanbul algısı yaratıp sonra bu kente asıl zenginliği katan ama parasal olarak yoksul insanları “siz bu zenginliğe layık değilsiniz, haketmiyorsunuz” diye hem suçlamak, hem de onların kendilerini suçlu hissetmesini sağlamak, oldukça zekice tasarlanmış şeylerdir. Ve bu yarattıkları algıyı da kentsel dönüşüm adı altında evsiz bırakarak, kent dışına iterek, memleketlerine dönsünler diyerek görünür hale getirmiş durumdalar. Bu kadar değişik saldırıları içiçe barındıran bir projeye de elbetteki kültür projesi diyemeyiz, dersek “mazlumlar bize darılır”. 2010”un derdi iddia ettikleri gibi sahiden de kültür olsaydı, Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü Unesco”nun kültür varlıkları listelerinde yer alan bir çok yapının yıkılmasına karar verilmez, pek çok yıkımla ilgili verilen yürütmeyi durdurma kararlarına rağmen yıkımlar gerçekleştirilmezdi. Üstelik de dünyanın çeşitli yerlerinde festivallerle, konserlerle kutlanan Dünya Romanlar Günü olan 8 Nisan sabahı, Sulukuleli Romanlar dozer ve kepçe sesleriyle uyanmazlardı. Müzik Festivali için İstanbul”a gelen Ukrayna asıllı ABD”li grup Gogol Bordello Romanların yaşadığı Sulukule mahallesini ziyaretinde “Para ekonomisi her yerde benzer sorunlar yaratıyor. Dozerler kültürlerin üstünden geçiyorlar. Daha fazla Mc Donald”s, daha fazla Ramada otel yaparak, tarihi yok ederek ülkeye daha çok turist getireceğini sananlara turistlerin yüksek ve modern binalar için değil kültürel zenginlikler için geldikleri hatırlatılmalıdır” demezdi. Koç Üniversitesi Boğaz”daki güzelim ormanları bir gecede kesip yerine okul kurarken, mahallelerindeki 30 yıllık üç çam ağacını yıkımlarda korumaya çalışan Başıbüyük”lülere polisin saldırması sonucu 7 kadın ile 3 çocuğun yaralandığı arbede yaşanmazdı. Valilik: 2010 ile birbirimizi anlayacağız\r\nAvrupa: Yıkmayın o halde!\r\nValilik: Anlaşılmadı! (dozerler girer) İstanbul Valiliği, 2010”la, Avrupa”nın, İstanbul”da kendi kültürünün köklerini keşfedeceğini ve “birbirini anlama” yolunda önemli bir adım atılmış olacağını söylese de 2010”cular Avrupa”dan gelen “yıkmayın” tepkilerini gözardı ettiler. Hal böyle olunca, Sulukule”deki kentsel dönüşüm projesi ile ilgili Romanların şikâyetlerini değerlendiren TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu da, ”Roman kültürünün yok edileceğine” dair bir veri bulamadı(!) AKP ve MHP”li üyelerin oylarıyla ”Sulukule sakinlerinin evlerinden çıkarılmalarında insan hakkı ihlali olmadığına” karar verdi. Üstelik ABD Helsinki Komisyonu”ndan Başbakan Tayyip Erdoğan”a gelen, geçmişi 1054 yılına kadar uzanan Sulukule”nin yıkılmaması yönündeki mektup yıkımı daha da hızlandırdı(!). Valiliğin övünerek söz ettiği kökler de yeni villa inşaatları yapılana dek toprak altına alınmış oldu. (2) Aslında 2010, fetihçi bir yöntem uyguluyor diyebiliriz. Hani Osmanlı”nın hoşgörüsünden söz edilir ya, evet, kuşatma altındaki kent teslim olursa Osmanlı”nın ihtişamını göstermek üzere ordaki yaşama dokunulmaz hatta kiliselere bile, yeni tebaa hristiyan da olsa ahali ibadetine devam eder. Ama surlar düşürülüp kılıçtan geçirilerek fethedildiyse bir kent, kiliseler camiye dönüşür, ahali Osmanlılaştırılır tez zamanda, gene ihtişamı göstermek içindir bu elbet. Şimdi 2010”cular ve asıl onlarında bir parçası oldukları eski-sömürgeci yeni-liberal zihniyet, ketteki yaşamı da, o kentte yaşayacak olanları da, orda bir kültürel faaliyet olacaksa onu da biz belirleriz demekteler. Bu zihniyet kulağımıza yabancı gelmese gerek. Cumhuriyet”in ilanından sonra da yeni ülkenin kurucuları Osmanlıya ait ne varsa kurtulmaya çalışmış, bu anlamda bir çok vakıf eserleri satılmış ya da ortadan kaldırılmış, kültür eserleri de bu linçten fazlasıyla nasiplenmişler. Devlet, kendi anlayışına uygun yapılar inşa etmiş. Kentten kopuk, sadece belli bir izleyici kitlesinin takip ettiği operalar için yapılan Atatürk Kültür Merkezi buna iyi bir örnek. Ama ilerleyen zamanla, kentin en merkezi yerlerinde duran böylesi mekanların sadece kültür-sanat için kullanılıyor olmasına da tahammül edilemiyor. Alışveriş merkezlerine, otellere dönüştürmeye çabalanıyor. Ya da gene kültür merkezi olarak kullanılacaksa bile, İstanbul Modern gibi, içeri bedava bile girseniz muhakkak ordan para harcayarak ayrılacağınız türde bir yatırım tasarlanıyordur eminim. Çünkü yaratılan yeni sanatsevicilerin aynı zamanda iyi birer müşteri de olmaları çok önemli. Müşteri olmayana bir şey yok! “Bürokratik engelleri kaldırarak yatırımcılarımıza, iş adamlarımıza elimizden geldiğince fırsatlar veriyoruz”” diyen Kadir Topbaş, aynı fırsatın tek zerresini göstermediği Ayazmalıları, Başıbüyüklüleri karda kışta evlerinden ediyor, çoğunu çadırda, kimisini İETT duraklarında yaşamaya mahkum ediyor, çocukların evlerinin gözleri önünde yıkılması karşısındaki çaresizliğinden habersiz, bırakın kültür-sanat getirmeyi, bu yıkımdan dolayı okula bile gidemeyen çocukları bir de açlığa ve hastalığa teslim ediyor. Oysa barınma hakkı çeşitli anlaşmalar ve anayasayla tanınmış ve güvence altına alınmış olmasına rağmen, hazinenin kaynakları, gerçekten evsizlere değil, Özal”lı yıllardan başlayarak, özellikle kooperatifler aracılığıyla orta ve üst-orta sınıflara aktarıldı. Bunun sorumlarından biri olan Toplu Konut İdaresi Başkanı Erdoğan Bayraktar, sanki gecekondular bu gelir dağılımındaki eşitsizliğin sonucu ortaya çıkan bir şey değil de nedeniymiş gibi, “Türkiye”nin gecekondu problemini çözmeden terörün, uyuşturucunun, devlete çarpık bakmanın ve sağlık problemlerinin önüne geçilemeyeceğini” söyleyebiliyor. Konut harcamalarının bir hanenin toplam gelirinin en yüksek payını oluşturduğu bu topraklarda halkın barınma sorununa kendi çözümü olan gecekondular, her yerel seçim öncesi oy deposu olarak görülse de, zaman zaman yıkımlarla tehdit ediliyor. Çünkü belediyeler, kent topraklarından elde edilebilecek rantın, yani kullanım değeri yerine değişim değerinin, ve ”prestijli” projelerin uygulanmasıyla ortaya çıkan spekülatif kazançların farkına vardılar bir kez. Bu bakımdan, Kentsel Dönüşüm projelerinde, gecekondu bölgelerinin, kentin rantı yükselen bir bölgesinde olması, bu nedenle de yörenin kullanıcıları ve mal sahiplerinden çok bütün İstanbul”u ilgilendirmesinin çok doğal olduğu vurgulanıyor. Üstelik projeyle fizik çevreyi değiştirmesinin yanı sıra sosyal yapıya getirileri, yaşayanlara sunacağı olanaklardan sözediliyor. Ama bu yenileşmeden sonra bu bölgedeki prestijli konut alanları, iş merkezleri ve turizm bölgelerinden ancak zenginlerin ve ayrıcalıklı İstanbulluluların faydalanacağı kesin. (3) 2010 kültür projeleri Konumuza dönelim ve şimdiye kadar yapılan 2010 kültür etkinliklerinden biri olan İstanbul Üniversite Tiyatroları Şenliği”ne bakalım. Seneye kapsamı daha da genişleyerek Türkiye, 2010 yılında da Avrupa Üniversiteler Arası Tiyatro Şenliği olacağı planlanan bu etkinlikte, kendilerini muhalif olarak niteleyen ya da farklı olduğunu söyleyen kişi ya da toplulukları görmenin beni oldukça rahatsız ettiğini söylemeliyim. İstanbul Üniversite Tiyatroları Şenliği “kentin farklı bölgelerindeki üniversitelerin tiyatro topluluklarını daha geniş izleyici kitlelerine ulaştırmak ve gençlerin birbirlerini tanımalarını, deneyimlerini paylaşmalarını kolaylaştırmak, bu buluşmaları çeşitli atölye çalışmalarıyla desteklemek” amacını taşıyor olabilir. Ama 2010 operasyonunun kentsel dönüşüm ayağı görmezden gelinip sadece sanat yapmak düşlenemez. Başta da sözettiğim gibi, bu şenlikte sahne alan bazı toplulukların ya da oyuncuların farklı muhalif söylemlerinin olması da, bu piyasacı sanat anlayışının oyununa gelinmesini engelleyebilmiş değil anlaşılan. Elbette, üniversite toplulukların ya da amatör grupların oyunlarını çıkarmaları ve izleyiciyle buluşması şimdiki koşullarda güçtür. Hem ekonomik hem de diğer sorunlar buna en büyük engeldir. 2010 gibi yıkımcı bir kurumdan fon/destek alan ama fon almayan/alamayan diğer kişi ya da toplulukların durumunu düşünmeyen, kurtuluşu sadece kendinde arama bencilliğinde olanların toplumu tümden değiştirmeyi istiyor olduklarını söylemeleri, ya da böyle eserler yaptıklarını düşünmeleri ise açıkça ikiyüzlülüktür. Ama sırf hazır bir oyuna 400YTL destek verdiler bir de sahne ayarladılar diye insanların kış ortasında sokakta kalmasına neden olan bir proje içinde alkış beklemek, kültür faaliyeti olmasa gerektir. Bilerek ya da bilmeyerek bu etkinliklerin içinde yer alanlar, şimdilerde gözalıcı fırsatlar sunan bu sistemin yavaş yavaş kendi sonlarını getirdiğini de hesaplamalılar. 2010 kültür etkinliklerinden bir başkasında, bir belgesel festivalinde ise, hem 2010”dan destek alınıp, üstelik başka sponsorlar da bulunmuşken, yine de gösterimlerin ücretli yapılması, bu tür etkinliklerde asıl amacın kültür değil para olduğunu bir kez daha göstermektedir. Bu festival, bir belgesel filme belli bir parayı rahatlıkla ayırabilen bir zümreye seslenmekte, bu da kapitalizmin, parası olana ayrıcalıklı bir yaşam sunma pratikleriyle örtüşmektedir. Hiç mi çıkış yok? Kültür sanat faaliyetlerinin pahalı olduğunu bilinir, ama aklı başında biri, bu faaliyetleri yürütmek için illa da fon ve sponsor desteğine ihtiyaç duyulduğuna inanmaz. Hele de 2010 olmasaydı oyunumuzu oynayamazdık demek kocaman bir yalandır. Gerçek, bizim 2010”a değil, 2010”un, kendini var edebilmesi için bize gereksinim duyduğudur. Bu bağımlılıktan ve 2010 sevdasından bir an önce kurtulmak, sonra da, yapacağımız üretimleri, kapitalist ilişkilerin unutturduğu dayanışma ve paylaşma ile yapmayı ilke edinmek ve öyle de yapmak gerekir. Burada, bu topraklardaki en özgün film projelerinden birini hatırlamak gerekir: Barış İçin Sinema. Hiçbir fondan ödenek almadan ve hiç bir sponsor desteği olmadan gerçekleştirilen bu projeyle, yalnızca pahalı sinema okullarında eğitim görenlerin değil, sinemayla ilgili hiç bir deneyimi olmayan ve hatta kamerası bile olmayanların, bir fikir çevresinde biraraya gelmesi ve 1”er dakikalık 100 kısa film yapması sağlandı. Türkiye”de ilk kez denenen ve tamamen dayanışarak gerçekleştirilen, üstelik ücretsiz olan bir sinema kampı”nda da 100”e yakın kişi, senaryosundan çekimine tamamen kolektif işleyen bir süreçte onlarca film hazırladı. Herkes bir başkasının filminde ya oyunculuk yaptı, ya kamera kullandı, ya da setinde çalıştı. Burada üretilen her film, kamptakilerin emeklerini ortaklaştırmasıyla tamamlandı. Böylece her bir film herkesin oldu. “Sinemanın yalnızca belli bir kesimin işi ve uğraşı olan bir sanat değil, küresel sermayenin ekonomik, askeri, kültürel ve bilimsel saldırılarına ve tahakküm amaçlı yaptırımlarına karşı yeryüzünde kalıcı barışı dillendiren ve bu anlamda hayatı da dönüştürebilecek bir araç ve amaç olduğu” fikrinde olan Barış İçin Sinema gönüllüleri, bu fikirlerini filmlere olduğu kadar yukarda kısaca anlatmaya çalıştığım film yapım sürecine de aktarmayı ve bu doğrultuda üretim yapmayı başardılar. (4) Sonrasında, sinemayı karanlık salonlardan kurtarmak gayesiyle filmler, CD”ler, DVD”ler halinde, gene ücretsiz olarak, evden eve elden ele aktarıldı. Kazananı ve kaybedeni olan bir yaşam istenmediğinden yarışmalı festivallerin hiçbirine, sinemanın ücretsiz olması ilkesiyle de izleyicini biletle içeri alındığı hiçbir gösterime yollanmadı. Toparlarsak, bu deneyim sanırım, hem dayatılan kapitalist yaşam biçiminin kendisine, hem de fon olmazsa ne yaparız, 2010 olmazsa oyunumuzu oynayamayız, filmimizi çekemeyiz diye ağlaşanlara iyi bir yanıt. Sonuç olarak, 2010 gibi steril yapılar öznelerin ve toplulukların kendi kişiliklerini yitirdiği bir ortam yaratır ve onların haksızlıklara karşı çıkma reflekslerini de ortadan kaldırır, bir grup elit -ve ehil- zümre oluşmasına ve bu algıda kuşaklar yetişmesine neden olur. Yeni Dünya Düzeni”nin kitlelerce kabulü için önem taşıyan 2010 kültür başkenti kandırmacası, hem beslendiği ve yaymaya çalıştığı neoliberal kültür ortamıyla kapitalizmin meşruluğunu sağlamaya ve güçlendirmeye, hem de ezilenlerin düzene karşı koyuşlarını bastırmaya ve en nihayetinde tümden sistem içine almaya yönelik ideolojik bir yıkım harekatıdır. (5) Krizde olan kapitalist ekonomi yeni pazarlara yayılırken önünde, kendisine engel olacak ne varsa alaşağa etmeye kararlıdır, krizin derinliği yüzünden başka şansı da yoktur. Savaşarak giremeyeceği alanlara, evlere, beyinlere örneği 2010”da çok iyi görüleceği üzere, şık ve zarif biçimde girmeyi denemektedir. İşin korkuncu, bunu çok da iyi başarmaktadır. Biz: Bekle bizi İstanbul\r\nİstanbul: Ya evde yoksam! (beklemez) Acıların boşuna çekilmediği ortada, haramilerin saltanatını da elbet yıkacağız. Ama acaba kavgamızın şehri İstanbul, parklarıyla, köprüleriyle, meydanlarıyla bekleyebilecek mi bizi, yıkılmadan?(**)’, ‘İstanbul 2010 Temizlik Operasyonu: Her yıkmada üstün beyazlık!’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘istanbul-2010-temizlik-operasyonu-her-yikmada-ustun-beyazlik’, ”, ”, ‘2025-11-29 16:27:08’, ‘2025-11-29 16:27:08’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=539’, 0, ‘post’, ”, 0), (540, 1, ‘2025-11-29 16:27:08’, ‘2025-11-29 16:27:08’, ‘“Emperyalizm bugün artık bir ülkeyi, topları ve askerleri ile girip klasik anlamda işgal etmiyor. Yeni sömürgecilik, bugün, uzmanları, kredileri, barış gönüllüleri, üsleri ile yani kendini gizleyerek bir ülkeyi işgal ediyor.”(*) İstanbul 2010 Temizlik Operasyonu: Her yıkmada üstün beyazlık!\r\n Operasyon isimleriyle kafanızın karıştığını tahmin ettiğim şu günlerde, bir de ben yeni iki operasyondan söz açarak bu karışıklığı arttırmak istemezdim. Ama böyle yapmazsam, geçenlerde yapılan bir tiyatro etkinliği sırasında aklıma takılan ve sonrasında da aşağıda okuyacağınız hale gelen konuları da aktaramamış olacaktım. Sözü uzatmayayım, bu iki yeni operasyondan birisi Kentsel Dönüşüm, diğeri de Kültür Başkenti. Nasıl, bunları daha önceden duydunuz mu? Hem de bunlar birer operasyon değil de proje mi? İstanbul”un bilinir ve turizm açısından tercih edilir olması için bu tür projeler önemli ve gerekli mi? Neyse, ben devam edeyim, aslında bu iki operasyona “temizlik” isimli başka bir operasyonun ön hazırlıkları desek yeridir. İstanbul”u kötü gösterdiği düşünülen ne varsa, binasıydı, insanıydı, mahallesiydi, kondusuydu, ezgisiydi, rengiydi, dokusuydu, temizlemeyi görev edinen bir operasyon bu. Öyleki, eskiye ait istenmeyen ne varsa, operasyon, lekesini bile bırakmıyor. İstanbul, eski yaşanmışlıklardan hiçbir iz bırakmadan beyazlaştırılıyor. Örneklerini çevremizde rahatlıkla bulabiliriz ama gözümüzüm önünde, gün ortasında, ayan beyan, aleni, apaçık, göstere göstere yapılan bu temizliğe, bu beyazlaştırmaya her nedense müdahale edemiyoruz/etmiyoruz. Ya bu “her yıkmada mükemmel temizlik” bizim de hoşumuza gidiyor, ya da bizim de içimiz zaten “beyaz ve temiz”. Bu açıdan bakılırsa 2010”a da temiz diyebiliriz. Ve elbette 2010 kapsamında İstanbul”daki üniversite tiyatro topluluklarının sahne aldığı tiyatro günleri, ya da belgesel filmlerin izleyiciye sunulması için yapılan belgesel günleri de tek başlarına işitildiğinde gerçekten de çok “temiz”. Ama herşeyi birbaşka şeyle de bağlantı kurmaya çabalayan insan aklı yok mu, ah o akıl! Bu yazının yazılmasına ön ayak olan şey ise, kendini farklı görüşleriyle tanımlayan bir tiyatro topluluğunun geçtiğimiz aylarda 2010 kapsamında yapılan şenlikte yer alması. İlk başta benim de 2010 projelerinden biri olduğunu farketmediğim, ama afişinde 2010 logosunu görünce anladığım ve o anda kendimi tuhaf hissettiğim bir şenlik. -Haksız da değildim, çünkü bu etkinlik için hazırlanan broşürde yazılan amaçlar arasında “kentsel dönüşüm” lafı da ilk maddeler arasındaydı.- Ama asıl şoku, bu durumu sorduğum, kentsel dönüşümün ne olduğunu bildiklerini bildiğim tiyatro grubundaki arkadaşların yanıtlarında yaşadım: Evet ama ne yapalım, bizim de oyunumuzu oynamamız gerekiyordu. Demek oluyor ki, 2010 İstanbul gibi kültür sanat faaliyetleri bir taşla iki kuş misali. Bir yanda, kentsel dönüşüm adı altında binlerce yıllık geçmişe dayanan, birbirinden farklı yaşamları içiçe geçiren kent dokusu talan edilerek yeni rant zenginlerini yaratılıyor. Öte yandan da, kapitalist sistemin kafasını karıştırdığı insanlara kültür ve sanat adı altında meta ürettiriliyor/tükettiriliyor. Karşılığında da bu talana kayıtsız birer izleyici dinleyici konumuna iteleniyor. Öyleyse şimdi, bu ortamda da birşeyler yapılabiliyor fikrinin yayılmasına neden olan ve düzenle yeniden uyumlanmanın yollarını açan Avrupa Kültür Başkenti”nin tarihçesine bir bakalım. Avrupa: Çok sıkıştım, bir şeyler yap Mercori\r\nMercori: Buldum, şimdi de şehirleri satalım (satar) Kentleri birer açık pazara, yaşam alanlarını tektip vitrinlere, kentte yaşayanları kültür ve sanat müşterisine dönüştürmekten öte bir şey olmayan Avrupa Kültür Başkenti fikri, 1985 yılında dönemin Yunanistan”ın solcu Kültür Bakanı Melina Mercouri”den çıktı ve ilk yıl Atina olmak üzere her yıl bir başka bir kentin Avrupa Kültür Başkenti olmasıyla 2000”e kadar sürdü, 2000”den itibaren de hem finanse edilmeye başlandı, hem de AB üyesi olmayan kentler de seçilir oldu. 2010 yılında İstanbul”la beraber Almanya”nın Essen ve Macaristan”ın Pécs kentleri de Avrupa Kültür Başkenti olacak. (1) İstanbul”un 2010 yılında Avrupa Kültür Başkenti olması hazırlıklarını yürütmek üzere öyle ayrıcalıklı bir ajans kuruldu ki, bu ajansa yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile sponsorluk harcamalarının tamamı vergiden muaf sayıldı. Üstelik ajans harcamalarına kaynak sağlamak amacıyla özel bir fon oluşturuldu. Fona ek gelir sağlamak üzere de benzinin litresi 1.5 YKR, motorininki ise 1 YKR zamlandı. Yalnızca bu zamlardan dolayı, üç yılın sonunda fona toplam 1 milyar YTL”ye yakın kaynak akmış olacak. Peşin parayı görünce yüzü gülen İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı Genel Sekreteri Eyüp Özgüç”de hızını alamıyor, projeye maddi kaynak sağlamak amacıyla yapılan yasal düzenlemelerin yalnız İstanbul”un değil Türkiye”nin geleceğine yatırım anlamı taşıdığını söylüyor. Böylesi bir ajanstan beklenir bir duyarlılıkla da bu topraklarda başka etnik ya da kültürel farklılıkların olduğunu bilmezmişcesine: “Türk halkının da katkılarıyla, İstanbul”u bir ”Marka Kent” haline getireceklerini” ekliyor. Ama parayı az bulup “yasa ile ayrılan fonun, kamu kurum ve kuruluşlarının ve özel sektörün desteği ile daha büyütülmesini” istiyor ve paranın kentsel dönüşüm projeleri ile İstanbul”u gerçek bir kültür başkenti yapacak kültür-sanat etkinliklerine harcanacağını söylüyor. Beral: Har vurup harman savuracaklar\r\nAjans: Sen de gel (Beral sessizleşir) Bu devasa pasta herkesin iştahını öylesine kabartıyor ki Beral Madra bile işin kaymağını kendisinin yiyemeyeceği korkusuyla, “sanatçılar, sanat örgütleri, İstanbul 2010 bütçesinin ayrıcalıklı kişi ve kurumların tekelinde olmasına ya da har vurup harman savrulması olasılığına karşı gerekli tepkiyi göstermeli” diyor. Ama neyseki Madra”nın yakınmaları bitiyor, çünkü kendisi de bu ajansın Görsel Sanatlar yönetmenliğine getiriliyor. Standartlaşma ve böylece özgünlükleri yok sayarak/ederek kentleri ve insanları tektipleştirme planları, bu ajans eliyle şimdi de İstanbul”a uygulanmak isteniyor. Bu noktada, kültürel zenginlik dedikleri şeyden ayrıcalıklı bir “zümrenin” meşgul olduğu, zenginlerin beğenisine/tüketimine sunulan kültürden başka bir şey anlamamız mümkün değildir. Zaten, gelişen teknolojinin de marifetiyle tüketim ürünleri çoğalmakta, onlara ulaşmak için daha fazla paralar ödenmesi istenmekte, yani gündelik yaşam bile ancak belli bir gelir grubunun sürdürebileceği bir şeye dönüşmekte, geri kalanların evsiz, barksız sokakta yaşamaya itildiği bir tablo sunulmakta. Akıllardan geçirilen ama henüz uygulanmayan İstanbul vergisi, İstanbul”a vize gibi uygulamalar şimdi çok daha akıllıca ve gizlice uygulanır alanlar bulmaktadır kendine. Önce zengin bir İstanbul algısı yaratıp sonra bu kente asıl zenginliği katan ama parasal olarak yoksul insanları “siz bu zenginliğe layık değilsiniz, haketmiyorsunuz” diye hem suçlamak, hem de onların kendilerini suçlu hissetmesini sağlamak, oldukça zekice tasarlanmış şeylerdir. Ve bu yarattıkları algıyı da kentsel dönüşüm adı altında evsiz bırakarak, kent dışına iterek, memleketlerine dönsünler diyerek görünür hale getirmiş durumdalar. Bu kadar değişik saldırıları içiçe barındıran bir projeye de elbetteki kültür projesi diyemeyiz, dersek “mazlumlar bize darılır”. 2010”un derdi iddia ettikleri gibi sahiden de kültür olsaydı, Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü Unesco”nun kültür varlıkları listelerinde yer alan bir çok yapının yıkılmasına karar verilmez, pek çok yıkımla ilgili verilen yürütmeyi durdurma kararlarına rağmen yıkımlar gerçekleştirilmezdi. Üstelik de dünyanın çeşitli yerlerinde festivallerle, konserlerle kutlanan Dünya Romanlar Günü olan 8 Nisan sabahı, Sulukuleli Romanlar dozer ve kepçe sesleriyle uyanmazlardı. Müzik Festivali için İstanbul”a gelen Ukrayna asıllı ABD”li grup Gogol Bordello Romanların yaşadığı Sulukule mahallesini ziyaretinde “Para ekonomisi her yerde benzer sorunlar yaratıyor. Dozerler kültürlerin üstünden geçiyorlar. Daha fazla Mc Donald”s, daha fazla Ramada otel yaparak, tarihi yok ederek ülkeye daha çok turist getireceğini sananlara turistlerin yüksek ve modern binalar için değil kültürel zenginlikler için geldikleri hatırlatılmalıdır” demezdi. Koç Üniversitesi Boğaz”daki güzelim ormanları bir gecede kesip yerine okul kurarken, mahallelerindeki 30 yıllık üç çam ağacını yıkımlarda korumaya çalışan Başıbüyük”lülere polisin saldırması sonucu 7 kadın ile 3 çocuğun yaralandığı arbede yaşanmazdı. Valilik: 2010 ile birbirimizi anlayacağız\r\nAvrupa: Yıkmayın o halde!\r\nValilik: Anlaşılmadı! (dozerler girer) İstanbul Valiliği, 2010”la, Avrupa”nın, İstanbul”da kendi kültürünün köklerini keşfedeceğini ve “birbirini anlama” yolunda önemli bir adım atılmış olacağını söylese de 2010”cular Avrupa”dan gelen “yıkmayın” tepkilerini gözardı ettiler. Hal böyle olunca, Sulukule”deki kentsel dönüşüm projesi ile ilgili Romanların şikâyetlerini değerlendiren TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu da, ”Roman kültürünün yok edileceğine” dair bir veri bulamadı(!) AKP ve MHP”li üyelerin oylarıyla ”Sulukule sakinlerinin evlerinden çıkarılmalarında insan hakkı ihlali olmadığına” karar verdi. Üstelik ABD Helsinki Komisyonu”ndan Başbakan Tayyip Erdoğan”a gelen, geçmişi 1054 yılına kadar uzanan Sulukule”nin yıkılmaması yönündeki mektup yıkımı daha da hızlandırdı(!). Valiliğin övünerek söz ettiği kökler de yeni villa inşaatları yapılana dek toprak altına alınmış oldu. (2) Aslında 2010, fetihçi bir yöntem uyguluyor diyebiliriz. Hani Osmanlı”nın hoşgörüsünden söz edilir ya, evet, kuşatma altındaki kent teslim olursa Osmanlı”nın ihtişamını göstermek üzere ordaki yaşama dokunulmaz hatta kiliselere bile, yeni tebaa hristiyan da olsa ahali ibadetine devam eder. Ama surlar düşürülüp kılıçtan geçirilerek fethedildiyse bir kent, kiliseler camiye dönüşür, ahali Osmanlılaştırılır tez zamanda, gene ihtişamı göstermek içindir bu elbet. Şimdi 2010”cular ve asıl onlarında bir parçası oldukları eski-sömürgeci yeni-liberal zihniyet, ketteki yaşamı da, o kentte yaşayacak olanları da, orda bir kültürel faaliyet olacaksa onu da biz belirleriz demekteler. Bu zihniyet kulağımıza yabancı gelmese gerek. Cumhuriyet”in ilanından sonra da yeni ülkenin kurucuları Osmanlıya ait ne varsa kurtulmaya çalışmış, bu anlamda bir çok vakıf eserleri satılmış ya da ortadan kaldırılmış, kültür eserleri de bu linçten fazlasıyla nasiplenmişler. Devlet, kendi anlayışına uygun yapılar inşa etmiş. Kentten kopuk, sadece belli bir izleyici kitlesinin takip ettiği operalar için yapılan Atatürk Kültür Merkezi buna iyi bir örnek. Ama ilerleyen zamanla, kentin en merkezi yerlerinde duran böylesi mekanların sadece kültür-sanat için kullanılıyor olmasına da tahammül edilemiyor. Alışveriş merkezlerine, otellere dönüştürmeye çabalanıyor. Ya da gene kültür merkezi olarak kullanılacaksa bile, İstanbul Modern gibi, içeri bedava bile girseniz muhakkak ordan para harcayarak ayrılacağınız türde bir yatırım tasarlanıyordur eminim. Çünkü yaratılan yeni sanatsevicilerin aynı zamanda iyi birer müşteri de olmaları çok önemli. Müşteri olmayana bir şey yok! “Bürokratik engelleri kaldırarak yatırımcılarımıza, iş adamlarımıza elimizden geldiğince fırsatlar veriyoruz”” diyen Kadir Topbaş, aynı fırsatın tek zerresini göstermediği Ayazmalıları, Başıbüyüklüleri karda kışta evlerinden ediyor, çoğunu çadırda, kimisini İETT duraklarında yaşamaya mahkum ediyor, çocukların evlerinin gözleri önünde yıkılması karşısındaki çaresizliğinden habersiz, bırakın kültür-sanat getirmeyi, bu yıkımdan dolayı okula bile gidemeyen çocukları bir de açlığa ve hastalığa teslim ediyor. Oysa barınma hakkı çeşitli anlaşmalar ve anayasayla tanınmış ve güvence altına alınmış olmasına rağmen, hazinenin kaynakları, gerçekten evsizlere değil, Özal”lı yıllardan başlayarak, özellikle kooperatifler aracılığıyla orta ve üst-orta sınıflara aktarıldı. Bunun sorumlarından biri olan Toplu Konut İdaresi Başkanı Erdoğan Bayraktar, sanki gecekondular bu gelir dağılımındaki eşitsizliğin sonucu ortaya çıkan bir şey değil de nedeniymiş gibi, “Türkiye”nin gecekondu problemini çözmeden terörün, uyuşturucunun, devlete çarpık bakmanın ve sağlık problemlerinin önüne geçilemeyeceğini” söyleyebiliyor. Konut harcamalarının bir hanenin toplam gelirinin en yüksek payını oluşturduğu bu topraklarda halkın barınma sorununa kendi çözümü olan gecekondular, her yerel seçim öncesi oy deposu olarak görülse de, zaman zaman yıkımlarla tehdit ediliyor. Çünkü belediyeler, kent topraklarından elde edilebilecek rantın, yani kullanım değeri yerine değişim değerinin, ve ”prestijli” projelerin uygulanmasıyla ortaya çıkan spekülatif kazançların farkına vardılar bir kez. Bu bakımdan, Kentsel Dönüşüm projelerinde, gecekondu bölgelerinin, kentin rantı yükselen bir bölgesinde olması, bu nedenle de yörenin kullanıcıları ve mal sahiplerinden çok bütün İstanbul”u ilgilendirmesinin çok doğal olduğu vurgulanıyor. Üstelik projeyle fizik çevreyi değiştirmesinin yanı sıra sosyal yapıya getirileri, yaşayanlara sunacağı olanaklardan sözediliyor. Ama bu yenileşmeden sonra bu bölgedeki prestijli konut alanları, iş merkezleri ve turizm bölgelerinden ancak zenginlerin ve ayrıcalıklı İstanbulluluların faydalanacağı kesin. (3) 2010 kültür projeleri Konumuza dönelim ve şimdiye kadar yapılan 2010 kültür etkinliklerinden biri olan İstanbul Üniversite Tiyatroları Şenliği”ne bakalım. Seneye kapsamı daha da genişleyerek Türkiye, 2010 yılında da Avrupa Üniversiteler Arası Tiyatro Şenliği olacağı planlanan bu etkinlikte, kendilerini muhalif olarak niteleyen ya da farklı olduğunu söyleyen kişi ya da toplulukları görmenin beni oldukça rahatsız ettiğini söylemeliyim. İstanbul Üniversite Tiyatroları Şenliği “kentin farklı bölgelerindeki üniversitelerin tiyatro topluluklarını daha geniş izleyici kitlelerine ulaştırmak ve gençlerin birbirlerini tanımalarını, deneyimlerini paylaşmalarını kolaylaştırmak, bu buluşmaları çeşitli atölye çalışmalarıyla desteklemek” amacını taşıyor olabilir. Ama 2010 operasyonunun kentsel dönüşüm ayağı görmezden gelinip sadece sanat yapmak düşlenemez. Başta da sözettiğim gibi, bu şenlikte sahne alan bazı toplulukların ya da oyuncuların farklı muhalif söylemlerinin olması da, bu piyasacı sanat anlayışının oyununa gelinmesini engelleyebilmiş değil anlaşılan. Elbette, üniversite toplulukların ya da amatör grupların oyunlarını çıkarmaları ve izleyiciyle buluşması şimdiki koşullarda güçtür. Hem ekonomik hem de diğer sorunlar buna en büyük engeldir. 2010 gibi yıkımcı bir kurumdan fon/destek alan ama fon almayan/alamayan diğer kişi ya da toplulukların durumunu düşünmeyen, kurtuluşu sadece kendinde arama bencilliğinde olanların toplumu tümden değiştirmeyi istiyor olduklarını söylemeleri, ya da böyle eserler yaptıklarını düşünmeleri ise açıkça ikiyüzlülüktür. Ama sırf hazır bir oyuna 400YTL destek verdiler bir de sahne ayarladılar diye insanların kış ortasında sokakta kalmasına neden olan bir proje içinde alkış beklemek, kültür faaliyeti olmasa gerektir. Bilerek ya da bilmeyerek bu etkinliklerin içinde yer alanlar, şimdilerde gözalıcı fırsatlar sunan bu sistemin yavaş yavaş kendi sonlarını getirdiğini de hesaplamalılar. 2010 kültür etkinliklerinden bir başkasında, bir belgesel festivalinde ise, hem 2010”dan destek alınıp, üstelik başka sponsorlar da bulunmuşken, yine de gösterimlerin ücretli yapılması, bu tür etkinliklerde asıl amacın kültür değil para olduğunu bir kez daha göstermektedir. Bu festival, bir belgesel filme belli bir parayı rahatlıkla ayırabilen bir zümreye seslenmekte, bu da kapitalizmin, parası olana ayrıcalıklı bir yaşam sunma pratikleriyle örtüşmektedir. Hiç mi çıkış yok? Kültür sanat faaliyetlerinin pahalı olduğunu bilinir, ama aklı başında biri, bu faaliyetleri yürütmek için illa da fon ve sponsor desteğine ihtiyaç duyulduğuna inanmaz. Hele de 2010 olmasaydı oyunumuzu oynayamazdık demek kocaman bir yalandır. Gerçek, bizim 2010”a değil, 2010”un, kendini var edebilmesi için bize gereksinim duyduğudur. Bu bağımlılıktan ve 2010 sevdasından bir an önce kurtulmak, sonra da, yapacağımız üretimleri, kapitalist ilişkilerin unutturduğu dayanışma ve paylaşma ile yapmayı ilke edinmek ve öyle de yapmak gerekir. Burada, bu topraklardaki en özgün film projelerinden birini hatırlamak gerekir: Barış İçin Sinema. Hiçbir fondan ödenek almadan ve hiç bir sponsor desteği olmadan gerçekleştirilen bu projeyle, yalnızca pahalı sinema okullarında eğitim görenlerin değil, sinemayla ilgili hiç bir deneyimi olmayan ve hatta kamerası bile olmayanların, bir fikir çevresinde biraraya gelmesi ve 1”er dakikalık 100 kısa film yapması sağlandı. Türkiye”de ilk kez denenen ve tamamen dayanışarak gerçekleştirilen, üstelik ücretsiz olan bir sinema kampı”nda da 100”e yakın kişi, senaryosundan çekimine tamamen kolektif işleyen bir süreçte onlarca film hazırladı. Herkes bir başkasının filminde ya oyunculuk yaptı, ya kamera kullandı, ya da setinde çalıştı. Burada üretilen her film, kamptakilerin emeklerini ortaklaştırmasıyla tamamlandı. Böylece her bir film herkesin oldu. “Sinemanın yalnızca belli bir kesimin işi ve uğraşı olan bir sanat değil, küresel sermayenin ekonomik, askeri, kültürel ve bilimsel saldırılarına ve tahakküm amaçlı yaptırımlarına karşı yeryüzünde kalıcı barışı dillendiren ve bu anlamda hayatı da dönüştürebilecek bir araç ve amaç olduğu” fikrinde olan Barış İçin Sinema gönüllüleri, bu fikirlerini filmlere olduğu kadar yukarda kısaca anlatmaya çalıştığım film yapım sürecine de aktarmayı ve bu doğrultuda üretim yapmayı başardılar. (4) Sonrasında, sinemayı karanlık salonlardan kurtarmak gayesiyle filmler, CD”ler, DVD”ler halinde, gene ücretsiz olarak, evden eve elden ele aktarıldı. Kazananı ve kaybedeni olan bir yaşam istenmediğinden yarışmalı festivallerin hiçbirine, sinemanın ücretsiz olması ilkesiyle de izleyicini biletle içeri alındığı hiçbir gösterime yollanmadı. Toparlarsak, bu deneyim sanırım, hem dayatılan kapitalist yaşam biçiminin kendisine, hem de fon olmazsa ne yaparız, 2010 olmazsa oyunumuzu oynayamayız, filmimizi çekemeyiz diye ağlaşanlara iyi bir yanıt. Sonuç olarak, 2010 gibi steril yapılar öznelerin ve toplulukların kendi kişiliklerini yitirdiği bir ortam yaratır ve onların haksızlıklara karşı çıkma reflekslerini de ortadan kaldırır, bir grup elit -ve ehil- zümre oluşmasına ve bu algıda kuşaklar yetişmesine neden olur. Yeni Dünya Düzeni”nin kitlelerce kabulü için önem taşıyan 2010 kültür başkenti kandırmacası, hem beslendiği ve yaymaya çalıştığı neoliberal kültür ortamıyla kapitalizmin meşruluğunu sağlamaya ve güçlendirmeye, hem de ezilenlerin düzene karşı koyuşlarını bastırmaya ve en nihayetinde tümden sistem içine almaya yönelik ideolojik bir yıkım harekatıdır. (5) Krizde olan kapitalist ekonomi yeni pazarlara yayılırken önünde, kendisine engel olacak ne varsa alaşağa etmeye kararlıdır, krizin derinliği yüzünden başka şansı da yoktur. Savaşarak giremeyeceği alanlara, evlere, beyinlere örneği 2010”da çok iyi görüleceği üzere, şık ve zarif biçimde girmeyi denemektedir. İşin korkuncu, bunu çok da iyi başarmaktadır. Biz: Bekle bizi İstanbul\r\nİstanbul: Ya evde yoksam! (beklemez) Acıların boşuna çekilmediği ortada, haramilerin saltanatını da elbet yıkacağız. Ama acaba kavgamızın şehri İstanbul, parklarıyla, köprüleriyle, meydanlarıyla bekleyebilecek mi bizi, yıkılmadan?(**)’, ‘İstanbul 2010 Temizlik Operasyonu: Her yıkmada üstün beyazlık!’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘539-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-11-29 16:27:08’, ‘2025-11-29 16:27:08’, ”, 539, ‘https://sanalt.tr/?p=540’, 0, ‘revision’, ”, 0), (541, 1, ‘2005-12-01 11:10:16’, ‘2005-12-01 11:10:16’, ‘
‘, ‘STOPMOTİON’UN TARİHÇESİ’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘stopmotionun-tarihcesi’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:25:53’, ‘2025-12-01 17:25:53’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=541’, 0, ‘post’, ”, 0), (542, 1, ‘2025-12-01 17:25:53’, ‘2025-12-01 17:25:53’, ‘
‘, ‘STOPMOTİON’UN TARİHÇESİ’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘541-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:25:53’, ‘2025-12-01 17:25:53’, ”, 541, ‘https://sanalt.tr/?p=542’, 0, ‘revision’, ”, 0); INSERT INTO `wpyt_posts` VALUES (543, 1, ‘2005-12-01 17:25:58’, ‘2005-12-01 17:25:58’, ‘
| \r\n
\r\n
Stopmotion, gerçekte hareket etmeyen nesnelerin zamanla konum ya da biçim- lerindeki değişikliklerini ardarda fotoğ- raflamak gibi bir teknik olmakla beraber, içine yaratıcılığımızı katabileceğimiz, kendi estetik anlayışımızla yoğurabile- ceğimiz bir görsel şölen de sunar. İyi tasarlanmış, kullanılacak malzemesi uygun seçilmiş, yeterli bir biçimde ay- dınlatılmış, doğru hareketlendirilmiş ve kusursuz fotoğraflanmış bir çalışmada ortaya çıkacak film de o derece inandı-
\r\n
rıcı olacaktır ve izleyicinin beğenisini ka- zanacaktır. Stopmotion, günümüzde çoğunlukla ço- cuklarla sinema çalışmalarında kullanı- lan bir teknik gibi görünse de, pek çok canlandırma filmin altyapısında stop- motion tekniği vardır. Hatta pek çok canlandırma yalnızca stopmotion ile ta- mamlanmakta, bunun için özel stüdyo- lar kurulmakta, bu alandaki bilgiler hem pratik olarak, hem de bu alanda yazılan kitaplarla aktarılmaya çalışılmaktadır.
\r\n |
| \r\n
\r\n
BİR FİLM ŞERİDİ GİBİ Uçurtmamızın elimizden sıyrılıp yükselmesi ve en sonunda gökyüzünde kaybolması hikayesinde olduğu gibi arka arkaya çektiğimiz fotoğraflar, aynı bir film şeridinde olduğu gibi devam eden hareketin farklı evrelerini gösterir.
\r\n
\r\n
\r\n\r\n
\r\nHAREKET EDEN DUVAR RESMİ İberya yarımadasındaki Santillana del Mar kentinde bulunan Altamira mağaraları duvarlarına çizili olan domuz figürü. Hareket halinde olduğunu anlatmak için domuz 8 bacaklı olarak resmedilmiştir. (İ.Ö. 16.000-11.000)
\r\n
\r\n
\r\n\r\n
\r\n\r\n
\r\nGÖZÜMÜZ YANILIR Baktığımız şeylerden yansıyan ışık, gözümüzün içindeki ağ tabakada (retina) elektrik sinyallerine çevrilir ve beyne iletilerek görme işlemi gerçekleştirilir. Ama retina, her gördüğümüz görüntüyü saniyenin 1/20’si ile 1/50’si arasında kendisinde tutar. Bu “görme ısrarı” yüzünden, eğer\r\nbir görüntü farklı\r\nbir görüntü ile yer değiştirirse, hareket yanılsaması yaşarız, o görüntüler hareket ediyormuş gibi algılarız.
\r\n |
‘, ‘STOPMOTİON TEKNİKLERİ’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘stopmotion-teknikleri’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:27:37’, ‘2025-12-01 17:27:37’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=543’, 0, ‘post’, ”, 0), (544, 1, ‘2025-12-01 17:27:03’, ‘2025-12-01 17:27:03’, ‘
| \r\n
\r\n
Stopmotion, gerçekte hareket etmeyen nesnelerin zamanla konum ya da biçim- lerindeki değişikliklerini ardarda fotoğ- raflamak gibi bir teknik olmakla beraber, içine yaratıcılığımızı katabileceğimiz, kendi estetik anlayışımızla yoğurabile- ceğimiz bir görsel şölen de sunar. İyi tasarlanmış, kullanılacak malzemesi uygun seçilmiş, yeterli bir biçimde ay- dınlatılmış, doğru hareketlendirilmiş ve kusursuz fotoğraflanmış bir çalışmada ortaya çıkacak film de o derece inandı-
\r\n
rıcı olacaktır ve izleyicinin beğenisini ka- zanacaktır. Stopmotion, günümüzde çoğunlukla ço- cuklarla sinema çalışmalarında kullanı- lan bir teknik gibi görünse de, pek çok canlandırma filmin altyapısında stop- motion tekniği vardır. Hatta pek çok canlandırma yalnızca stopmotion ile ta- mamlanmakta, bunun için özel stüdyo- lar kurulmakta, bu alandaki bilgiler hem pratik olarak, hem de bu alanda yazılan kitaplarla aktarılmaya çalışılmaktadır.
\r\n |
| \r\n
\r\n
BİR FİLM ŞERİDİ GİBİ Uçurtmamızın elimizden sıyrılıp yükselmesi ve en sonunda gökyüzünde kaybolması hikayesinde olduğu gibi arka arkaya çektiğimiz fotoğraflar, aynı bir film şeridinde olduğu gibi devam eden hareketin farklı evrelerini gösterir.
\r\n |
‘, ‘STOPMOTİON TEKNİKLERİ’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘543-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:27:03’, ‘2025-12-01 17:27:03’, ”, 543, ‘https://sanalt.tr/?p=544’, 0, ‘revision’, ”, 0), (545, 1, ‘2025-12-01 17:27:37’, ‘2025-12-01 17:27:37’, ‘
| \r\n
\r\n
Stopmotion, gerçekte hareket etmeyen nesnelerin zamanla konum ya da biçim- lerindeki değişikliklerini ardarda fotoğ- raflamak gibi bir teknik olmakla beraber, içine yaratıcılığımızı katabileceğimiz, kendi estetik anlayışımızla yoğurabile- ceğimiz bir görsel şölen de sunar. İyi tasarlanmış, kullanılacak malzemesi uygun seçilmiş, yeterli bir biçimde ay- dınlatılmış, doğru hareketlendirilmiş ve kusursuz fotoğraflanmış bir çalışmada ortaya çıkacak film de o derece inandı-
\r\n
rıcı olacaktır ve izleyicinin beğenisini ka- zanacaktır. Stopmotion, günümüzde çoğunlukla ço- cuklarla sinema çalışmalarında kullanı- lan bir teknik gibi görünse de, pek çok canlandırma filmin altyapısında stop- motion tekniği vardır. Hatta pek çok canlandırma yalnızca stopmotion ile ta- mamlanmakta, bunun için özel stüdyo- lar kurulmakta, bu alandaki bilgiler hem pratik olarak, hem de bu alanda yazılan kitaplarla aktarılmaya çalışılmaktadır.
\r\n |
| \r\n
\r\n
BİR FİLM ŞERİDİ GİBİ Uçurtmamızın elimizden sıyrılıp yükselmesi ve en sonunda gökyüzünde kaybolması hikayesinde olduğu gibi arka arkaya çektiğimiz fotoğraflar, aynı bir film şeridinde olduğu gibi devam eden hareketin farklı evrelerini gösterir.
\r\n
\r\n
\r\n\r\n
\r\nHAREKET EDEN DUVAR RESMİ İberya yarımadasındaki Santillana del Mar kentinde bulunan Altamira mağaraları duvarlarına çizili olan domuz figürü. Hareket halinde olduğunu anlatmak için domuz 8 bacaklı olarak resmedilmiştir. (İ.Ö. 16.000-11.000)
\r\n
\r\n
\r\n\r\n
\r\n\r\n
\r\nGÖZÜMÜZ YANILIR Baktığımız şeylerden yansıyan ışık, gözümüzün içindeki ağ tabakada (retina) elektrik sinyallerine çevrilir ve beyne iletilerek görme işlemi gerçekleştirilir. Ama retina, her gördüğümüz görüntüyü saniyenin 1/20’si ile 1/50’si arasında kendisinde tutar. Bu “görme ısrarı” yüzünden, eğer\r\nbir görüntü farklı\r\nbir görüntü ile yer değiştirirse, hareket yanılsaması yaşarız, o görüntüler hareket ediyormuş gibi algılarız.
\r\n |
‘, ‘STOPMOTİON TEKNİKLERİ’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘543-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:27:37’, ‘2025-12-01 17:27:37’, ”, 543, ‘https://sanalt.tr/?p=545’, 0, ‘revision’, ”, 0), (546, 1, ‘2005-12-01 17:27:42’, ‘2005-12-01 17:27:42’, ‘
‘, ‘SENARYO’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘senaryo’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:28:48’, ‘2025-12-01 17:28:48’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=546’, 0, ‘post’, ”, 0), (547, 1, ‘2025-12-01 17:28:36’, ‘2025-12-01 17:28:36’, ‘
‘, ‘SENARYO’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘546-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:28:36’, ‘2025-12-01 17:28:36’, ”, 546, ‘https://sanalt.tr/?p=547’, 0, ‘revision’, ”, 0), (548, 1, ‘2005-12-01 17:28:58’, ‘2005-12-01 17:28:58’, ‘
‘, ‘CANLAN!’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘548’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:30:19’, ‘2025-12-01 17:30:19’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=548’, 0, ‘post’, ”, 0), (549, 1, ‘2025-12-01 17:30:03’, ‘2025-12-01 17:30:03’, ‘
‘, ”, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘548-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:30:03’, ‘2025-12-01 17:30:03’, ”, 548, ‘https://sanalt.tr/?p=549’, 0, ‘revision’, ”, 0), (550, 1, ‘2025-12-01 17:30:19’, ‘2025-12-01 17:30:19’, ‘
‘, ‘CANLAN!’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘548-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:30:19’, ‘2025-12-01 17:30:19’, ”, 548, ‘https://sanalt.tr/?p=550’, 0, ‘revision’, ”, 0), (551, 1, ‘2005-12-01 17:30:23’, ‘2005-12-01 17:30:23’, ‘
‘, ‘SAHNE OLUŞTURMA’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘sahne-olusturma’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:31:19’, ‘2025-12-01 17:31:19’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=551’, 0, ‘post’, ”, 0), (552, 1, ‘2025-12-01 17:31:19’, ‘2025-12-01 17:31:19’, ‘
‘, ‘SAHNE OLUŞTURMA’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘551-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:31:19’, ‘2025-12-01 17:31:19’, ”, 551, ‘https://sanalt.tr/?p=552’, 0, ‘revision’, ”, 0), (553, 1, ‘2005-12-01 17:31:27’, ‘2005-12-01 17:31:27’, ‘
‘, ‘AYDINLATMA’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘aydinlatma’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:32:28’, ‘2025-12-01 17:32:28’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=553’, 0, ‘post’, ”, 0), (554, 1, ‘2025-12-01 17:32:28’, ‘2025-12-01 17:32:28’, ‘
‘, ‘AYDINLATMA’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘553-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:32:28’, ‘2025-12-01 17:32:28’, ”, 553, ‘https://sanalt.tr/?p=554’, 0, ‘revision’, ”, 0), (555, 1, ‘2005-12-01 17:32:33’, ‘2005-12-01 17:32:33’, ‘
‘, ‘KAYIT’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘kayit’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:33:51’, ‘2025-12-01 17:33:51’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=555’, 0, ‘post’, ”, 0), (556, 1, ‘2025-12-01 17:33:51’, ‘2025-12-01 17:33:51’, ‘
‘, ‘KAYIT’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘555-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:33:51’, ‘2025-12-01 17:33:51’, ”, 555, ‘https://sanalt.tr/?p=556’, 0, ‘revision’, ”, 0), (557, 1, ‘2005-12-01 17:33:55’, ‘2005-12-01 17:33:55’, ‘
‘, ‘STOPMOTİON PROGRAMLARI/UYGULAMALARI’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘stopmotion-programlari-uygulamalari’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:34:48’, ‘2025-12-01 17:34:48’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=557’, 0, ‘post’, ”, 0), (558, 1, ‘2025-12-01 17:34:48’, ‘2025-12-01 17:34:48’, ‘
‘, ‘STOPMOTİON PROGRAMLARI/UYGULAMALARI’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘557-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:34:48’, ‘2025-12-01 17:34:48’, ”, 557, ‘https://sanalt.tr/?p=558’, 0, ‘revision’, ”, 0); INSERT INTO `wpyt_posts` VALUES (559, 1, ‘2005-12-01 17:34:56’, ‘2005-12-01 17:34:56’, ‘
‘, ‘SES VE MÜZİK’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘ses-ve-muzik’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:36:09’, ‘2025-12-01 17:36:09’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=559’, 0, ‘post’, ”, 0), (560, 1, ‘2025-12-01 17:35:45’, ‘2025-12-01 17:35:45’, ‘
‘, ‘SES VE MÜZİK’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘559-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:35:45’, ‘2025-12-01 17:35:45’, ”, 559, ‘https://sanalt.tr/?p=560’, 0, ‘revision’, ”, 0), (561, 1, ‘2025-12-01 17:36:09’, ‘2025-12-01 17:36:09’, ‘
‘, ‘SES VE MÜZİK’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘559-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:36:09’, ‘2025-12-01 17:36:09’, ”, 559, ‘https://sanalt.tr/?p=561’, 0, ‘revision’, ”, 0), (562, 1, ‘2005-12-01 17:36:22’, ‘2005-12-01 17:36:22’, ‘
‘, ‘GÖRSEL EFEKTLER’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘gorsel-efektler’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:36:54’, ‘2025-12-01 17:36:54’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=562’, 0, ‘post’, ”, 0), (563, 1, ‘2025-12-01 17:36:54’, ‘2025-12-01 17:36:54’, ‘
‘, ‘GÖRSEL EFEKTLER’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘562-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:36:54’, ‘2025-12-01 17:36:54’, ”, 562, ‘https://sanalt.tr/?p=563’, 0, ‘revision’, ”, 0), (564, 1, ‘2005-12-01 17:36:59’, ‘2005-12-01 17:36:59’, ‘
‘, ‘FİLMİ KAYDETME’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘filmi-kaydetme’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:41:01’, ‘2025-12-01 17:41:01’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=564’, 0, ‘post’, ”, 0), (565, 1, ‘2025-12-01 17:37:50’, ‘2025-12-01 17:37:50’, ‘
‘, ‘FİLMİ KAYDETME’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘564-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:37:50’, ‘2025-12-01 17:37:50’, ”, 564, ‘https://sanalt.tr/?p=565’, 0, ‘revision’, ”, 0), (566, 1, ‘2005-12-01 17:37:59’, ‘2005-12-01 17:37:59’, ‘
‘, ‘FİLMİ YAYINLAMAK’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘filmi-yayinlamak’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:38:51’, ‘2025-12-01 17:38:51’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=566’, 0, ‘post’, ”, 0), (567, 1, ‘2025-12-01 17:38:51’, ‘2025-12-01 17:38:51’, ‘
‘, ‘FİLMİ YAYINLAMAK’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘566-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:38:51’, ‘2025-12-01 17:38:51’, ”, 566, ‘https://sanalt.tr/?p=567’, 0, ‘revision’, ”, 0), (568, 1, ‘2005-12-01 17:38:56’, ‘2005-12-01 17:38:56’, ‘
‘, ‘İSTOPMOTİON ÇOCUKLARLA SİNEMA ATÖLYELERİ’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘istopmotion-cocuklarla-sinema-atolyeleri’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:40:07’, ‘2025-12-01 17:40:07’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=568’, 0, ‘post’, ”, 0), (569, 1, ‘2025-12-01 17:39:35’, ‘2025-12-01 17:39:35’, ‘
‘, ‘İSTOPMOTİON ÇOCUKLARLA SİNEMA ATÖLYELERİ’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘568-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-01 17:39:35’, ‘2025-12-01 17:39:35’, ”, 568, ‘https://sanalt.tr/?p=569’, 0, ‘revision’, ”, 0), (570, 1, ‘2025-12-03 16:51:36’, ‘2025-12-03 16:51:36’, ‘
\n
https://acikradyo.com.tr/program/hayattan-hikayeler
\n\n\n
https://www.instagram.com/hayattan.hikayelerr/
\n\n‘, ‘Foundations of Financial Freedom: Building a Solid Financial Plan’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘151-autosave-v1’, ”, ”, ‘2025-12-03 16:51:36’, ‘2025-12-03 16:51:36’, ”, 151, ‘https://sanalt.tr/?p=570’, 0, ‘revision’, ”, 0), (572, 1, ‘2025-12-03 17:03:46’, ‘0000-00-00 00:00:00’, ‘https://www.youtube.com/watch?v=igjZ91Av8uY ‘, ‘deneme’, ”, ‘draft’, ‘open’, ‘open’, ”, ”, ”, ”, ‘2025-12-03 17:03:46’, ‘2025-12-03 17:03:46’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=572’, 0, ‘post’, ”, 0), (573, 1, ‘2025-12-03 17:00:40’, ‘2025-12-03 17:00:40’, ‘https://www.youtube.com/watch?v=igjZ91Av8uY ‘, ‘deneme’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘572-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-03 17:00:40’, ‘2025-12-03 17:00:40’, ”, 572, ‘https://sanalt.tr/?p=573’, 0, ‘revision’, ”, 0), (574, 1, ‘2025-12-03 17:01:47’, ‘2025-12-03 17:01:47’, ‘https://www.youtube.com/watch?v=igjZ91Av8uY https://www.youtube.com/watch?v=igjZ91Av8uY ‘, ‘deneme’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘572-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-03 17:01:47’, ‘2025-12-03 17:01:47’, ”, 572, ‘https://sanalt.tr/?p=574’, 0, ‘revision’, ”, 0), (575, 1, ‘2025-12-03 17:02:45’, ‘2025-12-03 17:02:45’, ”, ‘gozumuz’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘gozumuz-2’, ”, ”, ‘2025-12-03 17:02:45’, ‘2025-12-03 17:02:45’, ”, 572, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2025/12/gozumuz.jpg’, 0, ‘attachment’, ‘image/jpeg’, 0), (576, 1, ‘2025-12-03 17:03:22’, ‘2025-12-03 17:03:22’, ‘https://www.youtube.com/watch?v=igjZ91Av8uY ‘, ‘deneme’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘572-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-03 17:03:22’, ‘2025-12-03 17:03:22’, ”, 572, ‘https://sanalt.tr/?p=576’, 0, ‘revision’, ”, 0), (577, 1, ‘2024-08-05 09:08:50’, ‘2024-08-05 09:08:50’, ‘Hepimiz Time dergisinin kapaklarında ünlü ve etkili insanların portrelerini görmeye alışığız, ancak illüstratör Boris Artsybashev”in yazdığı 1953 sayısının kapaklarından biri fotoğrafçılık hakkındaydı. Üzerinde Leica III kamerasının antropomorfik bir çizimi yer aldı. Ellerinde kamera olan milyonlarca sıradan insanın dünyaya bakış açımızı nasıl değiştirdiğine odaklanan başlıca konulardan biri. Yirminci yüzyılın ortalarında ABD “gerçeklik ateşine” yakalandı: – Ölçek: 35 milyon amatör fotoğrafçı yılda yaklaşık 2 milyar fotoğraf çekti. – Fenomen: Fotoğrafçılık, kameraya sahip herkesin erişebileceği Amerika”nın “tek ulusal halk sanatı” haline geldi. – Tartışmanın özü: Fotoğrafçılık nedir – sanat mı yoksa gerçekliğin saplantısı mı? Bazıları bağırdı: “Bu gerçek olmalı! ». Diğerleri soyutlama ve sembolizme girdi.’, ‘Artık herkes artist!’, ”, ‘publish’, ‘open’, ‘open’, ”, ‘artik-herkes-artist’, ”, ”, ‘2026-02-08 18:14:34’, ‘2026-02-08 18:14:34’, ”, 0, ‘https://sanalt.tr/?p=577’, 0, ‘post’, ”, 0), (578, 1, ‘2025-12-05 09:09:17’, ‘2025-12-05 09:09:17’, ”, ‘Ekran Resmi 2025-12-05 12.07.17’, ”, ‘inherit’, ‘open’, ‘closed’, ”, ‘ekran-resmi-2025-12-05-12-07-17’, ”, ”, ‘2025-12-05 09:09:17’, ‘2025-12-05 09:09:17’, ”, 577, ‘https://sanalt.tr/wp-content/uploads/2025/12/Ekran-Resmi-2025-12-05-12.07.17.png’, 0, ‘attachment’, ‘image/png’, 0), (579, 1, ‘2025-12-05 09:10:26’, ‘2025-12-05 09:10:26’, ‘Hepimiz Time dergisinin kapaklarında ünlü ve etkili insanların portrelerini görmeye alışığız, ancak illüstratör Boris Artsybashev”in yazdığı 1953 sayısının kapaklarından biri fotoğrafçılık hakkındaydı. Üzerinde Leica III kamerasının antropomorfik bir çizimi yer aldı. Ellerinde kamera olan milyonlarca sıradan insanın dünyaya bakış açımızı nasıl değiştirdiğine odaklanan başlıca konulardan biri. Yirminci yüzyılın ortalarında ABD “gerçeklik ateşine” yakalandı: – Ölçek: 35 milyon amatör fotoğrafçı yılda yaklaşık 2 milyar fotoğraf çekti. – Fenomen: Fotoğrafçılık, kameraya sahip herkesin erişebileceği Amerika”nın “tek ulusal halk sanatı” haline geldi. – Tartışmanın özü: Fotoğrafçılık nedir – sanat mı yoksa gerçekliğin saplantısı mı? Bazıları bağırdı: “Bu gerçek olmalı! ». Diğerleri soyutlama ve sembolizme girdi.‘, ‘Artık herkes artist!’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘577-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-05 09:10:26’, ‘2025-12-05 09:10:26’, ”, 577, ‘https://sanalt.tr/?p=579’, 0, ‘revision’, ”, 0), (583, 1, ‘2025-12-08 08:53:23’, ‘2025-12-08 08:53:23’, ‘Hepimiz Time dergisinin kapaklarında ünlü ve etkili insanların portrelerini görmeye alışığız, ancak illüstratör Boris Artsybashev”in yazdığı 1953 sayısının kapaklarından biri fotoğrafçılık hakkındaydı. Üzerinde Leica III kamerasının antropomorfik bir çizimi yer aldı. Ellerinde kamera olan milyonlarca sıradan insanın dünyaya bakış açımızı nasıl değiştirdiğine odaklanan başlıca konulardan biri. Yirminci yüzyılın ortalarında ABD “gerçeklik ateşine” yakalandı: – Ölçek: 35 milyon amatör fotoğrafçı yılda yaklaşık 2 milyar fotoğraf çekti. – Fenomen: Fotoğrafçılık, kameraya sahip herkesin erişebileceği Amerika”nın “tek ulusal halk sanatı” haline geldi. – Tartışmanın özü: Fotoğrafçılık nedir – sanat mı yoksa gerçekliğin saplantısı mı? Bazıları bağırdı: “Bu gerçek olmalı! ». Diğerleri soyutlama ve sembolizme girdi.’, ‘Artık herkes artist!’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ‘577-revision-v1’, ”, ”, ‘2025-12-08 08:53:23’, ‘2025-12-08 08:53:23’, ”, 577, ‘https://sanalt.tr/?p=583’, 0, ‘revision’, ”, 0), (585, 1, ‘2025-12-08 09:10:25’, ‘2025-12-08 09:10:25’, ‘
‘, ‘“Gazete Kupüründen Sinema Filmine Babamın Kanatları”’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’65-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-12-08 09:10:25’, ‘2025-12-08 09:10:25’, ”, 65, ‘https://sanalt.tr/?p=585’, 0, ‘revision’, ”, 0), (586, 1, ‘2025-12-08 09:11:02’, ‘2025-12-08 09:11:02’, ‘
‘, ‘“Bu Çark Böyle Dönmez”’, ”, ‘inherit’, ‘closed’, ‘closed’, ”, ’67-revision-v1′, ”, ”, ‘2025-12-08 09:11:02’, ‘2025-12-08 09:11:02’, ”, 67, ‘https://sanalt.tr/?p=586’, 0, ‘revision’, ”, 0); INSERT INTO `wpyt_posts` VALUES
